Máseleniń mánisin aıtaıyq. Tereńkól aýdanynda 1 420 gektar jerdi ıeligine alǵan «Abetanov» sharýa qojalyǵy sońǵy ýaqytta jergilikti ákimdiktiń qyryna iligip, zańsyz tekserýge ushyraǵan. Qojalyq ókili Janar Ábetanova aýdandyq jer qatynastary bólimi aýylsharýashylyq maqsatyndaǵy jer telimine qatysty eshbir qısynǵa kelmeıtin monıtorıng júrgizgenin jetkizdi. Tipti memlekettik mekeme jergilikti BAQ quralynda «Abetanov» qojalyǵy óz jerin qosymsha jalǵa alýshyǵa berip, zań talaptaryn buzyp otyr degen aqparat ta jarııalap jibergen. Iаǵnı qojalyq jaıylymdy jeke kásipker Dýbınınge paıdalanýǵa berip, kóldeneń paıda tabýda dep tuspaldaıdy.
Bul aýmaq jaıylymǵa ǵana jaraıtyn jer telimi bolyp esepteledi eken. Onyń egin sharýashylyǵy úshin eshbir quny joq. Biraq osydan birer jyl buryn jergilikti ákimdik áldebir sebeptermen jerdi qojalyqtan alyp qoıǵan. Sharýa ıesi áýpirimdep júrip sottyń sheshimimen qaıtarady. Osy eki arada sharýashylyq shyǵynǵa batyp, ósirip otyrǵan 150-den astam jylqysynyń barlyǵyn satyp jibergen. Sodan beri jylqy sharýashylyǵyn qalpyna keltirýge múmkindigi bolmaǵan. Búginde Ábetanovtar óz ıeligindegi 130 bas qoıdy osy jerde jaıady. Tereńkól Pavlodar oblysyndaǵy egin sharýashylyǵy órkendegen aýdandardyń biri bolyp sanalatyndyqtan, bul óńirde mal órisi tapshy. Jeke aýlalarynda tórt túligin ósirip otyrǵan zeınetkerler men ózge de turǵyndar «Abetanov» qojalyǵynan mal jaıyp berýin ótingen. Iаǵnı erte kóktemnen usaq maldaryn qojalyqtyń otaryna qosyp, shopan Dýbınınmen aqysyn tólep turýǵa kelisipti.
Janar Ábetanova baqtashyǵa syrttan túlik qosýǵa ruqsat etkenin, biraq bul qoılar mindetti túrde egilgen bolýy kerek dep talap qoıǵanyn aıtady. Búginde jergilikti jalǵyzilikti adamdarǵa bul kelisim óte jaqsy kómek bolyp otyrǵan kórinedi.
Alaıda muny estigen aýdandyq ákimdiktiń atqaminerleri birden atoılap kelip, óriste jaıylyp júrgen qoıdy sanap, óz betterimen monıtorıng júrgizgen. Bólim ishinen qurylǵan jumys tobynyń nátıjesin jergilikti aqparat quralynda jedel taratyp jibergen. Onymen qoımaı, «Ábetanovtar jerdi Dýbınınge qosymsha jalǵa berip, paıdaǵa kenelip otyrǵanǵa uqsaıdy. Aralarynda kelisim bary sózsiz» dep uıǵarym jasap, monıtorıngtiń esebin oblystyq jer qatynastary basqarmasyna jóneltip qoıady. Bir qyzyǵy, álgi tekserýshiler sharýashylyq basshysyna keletinderin kúni buryn eskertpegen. Ony qoıyp, prokýratýra organdaryna aldyn ala málimdeýdi de qup kórmepti. Al aýdandaǵy kásipkerlik salasyna múddeli uıymdardyń ókilderi bul monıtorıng jaıynda aqparat quralynan ǵana bildik dep otyr.
Aýdan ákimdiginiń mundaı qysastyǵyna shydamaǵan Janar Ábetanova kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi oblystyq keńeske shaǵym túsirdi. Keńes músheleri bul iske qatysy bar barlyq memlekettik jáne quqyq qorǵaý organdarymen shuǵyl jıyn ótkizip, máseleniń mánisine kóz jetkizgendeı boldy.
Oblystyq prokýratýra ókili atap kórsetkendeı, aýdandyq jer qatynastary bóliminiń basshysy Aıjan Isaevanyń bul áreketi zańsyzdyq. Sebebi mundaı monıtorıngter prokýratýra organdarynda tirkelip, ol qoǵamdyq keńestiń jáne úkimettik emes uıymdar ókilderiniń qatysýymen júzege asýǵa tıis. Memlekettik qyzmetshige kásipkerdiń ıeligindegi jerge basa-kóktep kirip, onyń mal-múlkin óz qalaýymen sanaýyna jol berilmeıdi. Eger mekeme qojalyqta qansha qoı baryn bilgisi kelse, aýyl sharýashylyǵyna jaýapty organdarǵa suraý salsa jetkilikti edi.
Jer qatynastary bóliminiń jibergen taǵy bir aǵattyǵy, «Abetanov» pen «Dýbının» JK arasynda qosymsha jalǵa alý týraly kelisim bar dep negizsiz aıyp taqqandyǵynda. Bul kózqarasty ákimdik ókilderi resmı derekterinde de dolbar túrinde keltirgen. Al is júzinde qos sýbektiniń arasynda eshbir kelisimshart jasalmaǵany málim boldy. Iаǵnı qaǵaz júzinde esh qujat joq.
«Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmetshileriniń ádeptilik normalaryn jáne minez-qulyq qaǵıdalaryn odan ári jetildirý jónindegi sharalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2015 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №153 Jarlyǵynda «memlekettik qyzmetshi shyndyqqa sáıkes kelmeıtin málimetterdi taratpaýǵa tıis» dep anyq jazylǵan. Jer qatynastary bóliminiń jetekshisi Aıjan Isaeva bul ádep normalaryn belden basyp, biliksizdik tanytqanyn oblystyq keńes músheleri aıryqsha atady. Al bul máselege kóz juma qarap, kásipkerdi zańsyz tekserýdiń tegeýrinine salyp bergen Tereńkól aýdanynyń ákimi Azamat Mańǵytovtyń qazirgi únsiz áreketi túsiniksiz.
Jıyn sońynda keńes músheleri Aıjan Isaevaǵa zańsyz monıtorıng nátıjelerin jedel túrde oblystyq basqarmadan qaıtaryp alýǵa keńes berdi. О́ıtpegen jaǵdaıda tereńkóldik sheneýnikterdiń isi aldaǵy ýaqytta sotta qaralýy ǵajap emes.
Murat QAPANULY,
jýrnalıst
Pavlodar oblysy
