Osyndaı qyrsyz, jaýapkershilik degen qasıetten jurdaı, óz paıdasyn ǵana oılaıtyn jekelegen kásipker merdigerlerdiń kesirinen mektepter men aýrýhanalar, balabaqshalar, joldar ýaqtyly salynbaı, jóndelmeı, halyqtyń ashý-yzasyn týdyryp, sońy áleýmettik shıeleniske ákelip jatqanyn kúndelikti jańalyqtardan kórip otyrmyz.
Árıne, mundaı jaǵdaıda halyq birinshi kezekte bılikti, sol jerdegi jaýapty basshylardy kinálap jatady. Sol jumysqa jaýapty kásipker ekinshi másele bolyp qalady. Olardan halyq suramaıdy da. Al eki ottyń ortasynda qalǵan basshy-qosshylar, «áıteýir bitsinshi» dep bitpegen, shala oryndalǵan jumystardy qabyldap alyp, sońy aýyr zardaptarǵa ákelip jatatyny da belgili.
Bir ókinishtisi, sondaı toptaǵy «jalǵan kásipkerlerge» qazirgi kezdegi memlekettik satyp alýdaǵy ashyq elektrondy portal konkýrsy yńǵaıly bolyp tur. О́ziniń qarjysy, tehnıkamen jabdyqtaý jaǵdaıy máz bolmasa da, konkýrsqa qoıylǵan qarjyny tómen baǵamen utyp alyp, kópshilikti áýre-sarsańǵa salatyndar sany kúnnen-kúnge artyp barady. Bul jerde tenderdi oınatatyndar men jaýapty tulǵalardyń da qateligi jetip artylady. Al sodan keıin sottasýdan sottasý bastalyp, halyq ıgiligine bólingen bıýdjet qarjysy durys ıgerilmeı, bolmasa ıgerilmeı qalyp, sońynda búkil jaýapkershilik qabyldap alýshyǵa artylyp jatady. Naqtylaı ketsek. О́tken jyly bizdiń aýdanymyzdaǵy bir aýylda aǵymdaǵy jol jóndeý boıynsha eki sot sheshimimen «josyqsyz merdiger» atanǵan, aıyppul tólep, bólingen qarjyny ıgermegen tarazdyq bir merdiger seriktestik bıyl da qyrýar qarjy qaralǵan aýdandaǵy eki mekteptiń kúrdeli jóndeý jumystaryn utyp aldy. Sol kezde sot júrip jatqanyn elektrondy portaldar, saıttar kórsetip tursa da, bular osyndaı eki iri jobany qalaı utyp aldy? Bolmasa kim utyp berdi...? Bunymen quzyrly organdar aınalysyp jatyr dep estidik. Utsa utsyn, qarsy emespiz. Biraq jańa oqý jylynyń bastalýyna 20 kún qalǵanda eki mektepti kúrdeli jóndeý jumystarynyń 50 paıyzy da atqarylǵan joq. Jóndeý jumystarynyń qyrkúıekke deıin aıaqtala qoıatynyna muǵalimder men tıisti basshylar úmittenbeıdi. Aýdanda jumys saparymen bolǵan senatorlar da merdigerge naqtylap tapsyrǵanymen, olardyń da kúmánmen ketkeni anyq. Dál osy kúni bul jaǵdaı oblys, aýdan basshylarynyń basty máselesi bolyp tur. Teledıdardan arnaıy habar da kórsetildi. Merdiger ókili 20 tamyzda aıaqtalady dep ýáde bergen.
Bul bir ǵana mysal. Sonda ne isteımiz? Bir jaýapsyz kásipker júredi eldiń bárin shýlatyp. Bundaılarǵa jaza joq pa? Nelikten jekelegen kásipkerler betimen ketti? Buǵan kim kináli? Álde zań álsiz be? Ol úshin óz mindettemesin ýaqtyly, sapaly oryndamaıtyn kásipkerlerdi memlekettik satyp alý zańynda bolmashy aıyppul tóleıtin «josyqsyz merdiger» dep emes, «jaýapsyz merdiger» dep atap kórsetip, basshysyn, jaýapty tulǵasyn osyndaı halyqqa zııandy áreketi úshin zań sheńberinde jaýapkershilikke tartyp, óte úlken mólsherde ákimshilik aıyppul salǵan jón ekenin halyq ta, basshylar da kóp aıta bastady. Sonda ǵana tártip ornaıtyn shyǵar. Bul týraly taıaýda ǵana Túrkistan qalasynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ótkizgen sala basshylarynyń jıynynda kóterdim. Bul usynys qatysýshylar tarapynan úlken qoldaý taýyp, qarjy, ekonomıka, kásipkerlik palatanyń basshylary máseleniń zań tarmaǵy retinde Parlamentte qaralatynyn jetkizdi.
Árıne, jeke kásipshilik ashyp, tenderlerge qatysý ońaı bolǵanymen, mindetti jumysyn abyroıly, sapaly aıaqtaý – eń negizgi qaǵıda bolýyn óz kásipkerligin jańadan bastaǵan tulǵalar, ásirese jastar uǵynsa deımiz.
Muratbek DÁKENULY
Jambyl oblysy,
T.Rysqulov aýdany,
Abaı aýyly
