Ásirese iri bankterge shaǵyn bıznesten suranys kóp túsken. Esepti toqsanda kelip túsken kredıttik ótinimderdiń jalpy sany 310 myńǵa deıin ósken.
«О́tinimder sanynyń ósýi, ásirese iri bankterdiń shaǵyn bızneske arnalǵan skorıngtik onlaın kredıttik ónimderdi belsendi damytýymen, sondaı-aq osy ónimderdi jekelegen bankterdiń iske qosýymen baılanysty. Memlekettik baǵdarlamalar aıasynda kredıtteýdiń qaıta jandaný úrdisi esepti toqsandaǵy suranysqa oń áserin tıgizdi. Orta kásipkerlik sýbektileri tarapynan da kredıtke suranys aıtarlyqtaı kóbeıdi. Esepti toqsanda túsken kredıttik ótinimderdiń sany 3,9 myńǵa jetti», deıdi Qarjylyq turaqtylyq jáne zertteýler departamenti dırektorynyń mindetin atqarýshy Erulan Mustafın.
Kredıtterge suranystyń meılinshe az ósimi iri bıznes tarapynan baıqalǵan. Suranystyń ósýine negizgi úles qosýshy – iri bankterden qaryz alýshylar. Esepti toqsanda ótinimder sany 203-ke deıin 10 paıyzǵa kóbeıgen.
Aıta ketý kerek, qazirgi kezde bızneske kredıt berý talaptary birshama kúsheıdi. Bızneske beriletin kredıt boıynsha syıaqy mólsherlemesiniń, eń aldymen, iri jáne orta kásipkerlik sýbektileri úshin ósýi toqtaǵan joq.
«Kelesi toqsanda jekelegen bankter iri bıznes tarapynan kredıtke suranystyń birshama ulǵaıýyn kútedi, ShOB boıynsha suranys ındeksi ortasha eseppen I toqsannyń deńgeıinde saqtalady. Banktiń kóbi kelesi toqsanda bızneske beriletin kredıtter boıynsha syıaqy mólsherlemesiniń ósýin kútpeıdi. 2022 jyldyń II toqsanynda bólshek qaryzdarǵa suranys ıpotekalyq qaryz segmentinde azaıdy, al tutynýshylyq qaryzdarǵa suranys ulǵaıdy. Bankter ıpotekalyq qaryzdarǵa suranystyń tómendeýin – jeńildikpen beriletin kredıtterge degen qoljetimdiliktiń qysqarýymen, sondaı-aq halyqtyń negizgi suranysy ótken toqsanda 2022 jylǵy 1 sáýirden bastap turǵyn úı satyp alý nemese jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda zeınetaqy jınaqtaryn paıdalaný boıynsha jetkiliktilik shegin arttyrýǵa deıin ótken toqsanda halyqtyń negizgi suranysynyń iske asyrylǵanymen baılanystyrady. Kelip túsken ótinimder sanynda jeke bankte sandyq ónimdi iske qosýmen, sondaı-aq basqa bankte maýsymdyq faktormen baılanysty 135 myńnan 258 myńǵa deıin óskeni baıqaldy. Dese de, bul faktorlar ıpotekalyq kredıt berý naryǵyndaǵy suranys ındeksiniń tómendeý úrdisiniń ózgerýine yqpal ete almady», dep túsindirdi Ulttyq bank ókili.
Bankterdiń deregi boıynsha, tutynýshylyq qaryzdarǵa suranystyń artýy – halyqtyń tutynýshylyq qajettiliginiń ósýine baılanysty uzaq paıdalanylatyn taýarlarǵa degen shyǵystardyń ulǵaıýymen túsindiriledi. Sonymen qatar bankter kepilmen qamtamasyz etilgen tutynýshylyq qaryzdar boıynsha kepil múlikke qoıylatyn talaptar bóliginde kredıt berý talaptaryn jeńildetti. Kepilsiz qaryzdar boıynsha kredıttiń lımıti men óteý merzimi de ulǵaıdy. Qazaqstanda jumys isteıtin Reseı bankteriniń sanksııaǵa ushyrap, olardan klıentterdiń jappaı ketýi de – suranystyń ósýine sebep bolǵan bir faktor.
Al avtokredıt alýǵa suranystyń ósýine jeńildikpen beriletin kredıtteý baǵdarlamasynyń qosylýy sebep boldy. Degenmen bankter salondaǵy avtokólikterdiń jetispeýshiligi ótinim berý jáne qaraý prosesin qıyndatatynyn aıtady. Bankter sanynyń qysqarýy da kredıt alýǵa bergen ótinimder sanynyń tómendeýine áser etip, olar 4,4 paıyzǵa azaıa kele 393 myń ótinimdi quraǵan.
«Ekinshi toqsanda bólshek qaryzdyń barlyq túri boıynsha syıaqy mólsherlemelerdiń jáne klıentterdiń tólem qabilettiligine qoıylatyn talaptardyń kóterilýi túrinde kredıtteý talaptarynyń kúsheıtilgeni baıqaldy. Kelesi toqsanda bankter tutyný qaryzdaryna suranystyń ulǵaıýyn, avtokredıtterge suranystyń tómendeýin, sondaı-aq ıpotekalyq qaryzdarǵa suranystyń esepti toqsan deńgeıinde saqtalýyn kútedi», deıdi E.Mustafın.
Ulttyq banktiń kredıtteý boıynsha bankterde júrgizilgen saýaldamasyna 20 bank qatysqan. Mundaı saýaldamany Ulttyq bank kredıttik resýrstardyń suranysy men usynysyndaǵy ózgeristerdi baǵalaý maqsatynda toqsan saıyn júrgizedi.
