Iýrıı Annenkov, «Muńdy sulý», 1921
Ahmatovanyń sýret ónerindegi beınesinde Modılıanı qalamynyń boıaýy erekshe baıqalady. 1911 jyl. Jas aqyn Anna Ahmatova kúıeýi Nıkolaı Gýmılevpen birge Parıjge keledi. Bogemalyq jurtshylyqqa keńinen tanymal «Rotonda» kafesinde ol ıtalıandyq sýretshi Amedeo Modılıanımen tanysady. Kezdesýden erekshe áser alǵan sýretshi Ahmatovanyń portretin jadynda saqtalǵan beınesi arqyly salady. Bul týraly aqyn: «Aramyzda bolǵan jaǵdaı onyń – óte qysqa, al meniń – óte uzaq ǵumyrymnyń qaınar-bastaýy edi. О́nerdiń sharpyǵan ystyq demi ekeýmizdi de ózgerte qoımaǵandyqtan, bul jarqyn, eleń-alań sát ispetti bolatyn», dep jazady.
Alaıda keıin Modılıanıdiń barlyq sýreti revolıýsııa kezinde aqynnyń Sarskoe selodaǵy úıinde órt kezinde janyp ketedi. Tek ózine asa qymbat – Ahmatovanyń «Túnder» allegorııalyq músini túrinde beınelengen sýreti ǵana saqtalyp qalǵan.
Dál osy portret týraly jazýshy-tarıhshy Nıkolaı Hardjıev bylaı deıdi: «Ahmatovanyń obrazy XVI ǵasyrdyń eń áıgili sáýlettik-músindik týyndylarynyń birimen úndesedi. Men bul jerde Mıkelandjelonyń eń aýqymdy jáne syrǵa toly áıel obrazdarynyń biri – Djýlıano Medıchı sarkofagynyń qaqpaǵyndaǵy «Túnder» allegorııalyq músinin aıtyp otyrmyn. Modılıanı sýretiniń kompozısııalyq qurylymy óz bastaýyn sol «Túnderden» alady».
Aqynnyń budan keıingi portreti 1914 jyly – Ahmatovanyń tanylýyna jol ashqan ekinshi jınaǵy – «Taspıq» jaryq kórgen tusta salyndy. Sýretshi – Natan Altman. Avtor aqyndy zamandas dostarynyń biletin beınesimen saldy. Mundaǵy Ahmatova – tákappar hám álsiz. Altmanmen bir mezgilde aqynnyń sýretin Olga Della-Vos-Kardovskaıa da salǵan desedi. Sýretshiniń qyzy Ekaterına esteliginde osy eki kartınany salystyrady: «Kórkemóner turǵysynan alǵanda, meniń anam salǵan portret ózime qansha unasa da, aqyn dostary men tabynýshylary biletin Ahmatova bul portrette emes, Altmannyń týyndysynda dál berilgen dep sanaımyn».
Kelesi portret – «Muńdy sulý». 1921 jyly Ahmatova Petrogradta, kúıeýi Vladımır Shıleıkomen (olar 1918 jyly, Ahmatova men Gýmılev ajyrasqan jyly úılendi) turyp jatty. Aqynnyń dostary Borıs Anrep pen Olga Glebova-Sýdeıkına shetelge qonys aýdarǵan bolatyn. Al Ahmatova keńestik Reseıde qalyp, ózgerister men jaqyn adamdarymen aıyrylysýdyń aýyr kezeńin bastan keship júrdi. Petrogradtaǵy Kırochnaıa kóshesindegi úıde onyń sýretin Iýrıı Annenkov saldy. Ol Ahmatovany aýyr oılardan aryltýǵa tyrysty. «Momyn tutqyndaı kórinetin muńdy sulý, ásem aqsúıekshe sándi kóılek jasanǵan! …Ahmatova maǵan sýretin asqan shydammen, sol qolyn keýdesine qoıyp turyp saldyrdy. Seans kezinde biz túrli taqyrypta suhbattasyp, maıda-shúıdeni áńgime qyldyq», dep jazady sýretshi.
Bir jyl óter-ótpesten aqynnyń «Rýhanı portreti» salyndy. Qalam ıesi – Petrov-Vodkın. Bul sýret 1922 jyly – Ahmatovanyń ómirindegi qaıǵyly kezeńde salyndy: birinshi kúıeýi Nıkolaı Gýmılev atyldy, óziniń ustazy Aleksandr Blok ómirden ótti. Osy kezde Ahmatovanyń eki jınaǵy – «Podorojnık» pen Anno Domini MCMXXI jaryq kórdi. Oǵan eki aqynǵa arnalǵan óleńder endi.
«Qara perishte». Bul – Tyr-sanyń portreti. 1928 jyly Ahmatovanyń shyǵarmalaryn jarııalaý múldem doǵarylǵan edi. «Máskeýdegi keshterimnen soń (1924 jyldyń kóktemi) meniń ádebı qyzmetimdi toqtatý týraly qaýly shyqty. Meni jýrnaldar men almanahtarǵa jarııalamady, ádebı keshterge shaqyrýdy qoıdy».
Osy kezeńde sýretshi Nıkolaı Tyrsa erekshe materıaldar – akvarel men kerosın shamy kúıesiniń qospasyn paıdalanyp, Ahmatovanyń úsh portretin saldy. Sýretshiniń bul týyndylarynan Osıp Mandelshtam erekshe áserlendi.
1939 jyly Anna Ahmatova tym az jazyp, kóbine aýdarmamen, Pýshkınniń shyǵarmashylyǵyn zertteýmen shuǵyldandy. Onyń uly Lev Gýmılev lagerlerde jazasyn ótep júrse, dosy Osıp Mandelshtam lagerde qaıtys boldy. Jalpy, aqyn óziniń portretin salý týraly usynystardy jıi alatyn. Ol «bul taqyryp keskindeme men grafıkada mańyzyn joıǵan» degendi jıi aıtsa da, «Býbnovyı valet» tobynyń burynǵy múshesi Aleksandr Osmıorkınge salýǵa ruqsatyn berdi. Sýretshi 1939 jyldyń 21 maýsymynda mynadaı jazba qaldyrady: «Anna Andreevnanyń úıine kúnde baryp, ony aq túndegi sheremetevtik jóke aǵashtarynyń aıasynda aq kóılek kıip otyrǵan kúıinde salyp júrmin. Seansty 11-de bastap, kópirlerge úlgerý úshin 2-de aıaqtaımyn». Aqyn portretke arnap arnaıy aq kóılekke tapsyrys berdi, biraq ony tigip úlgermedi. Sondyqtan kóılekti jalǵa alyp kıgen. Osmıorkın bul portretin «Aq kóılekpen aq túnde» dep atady.
Aqynnyń ańyzǵa aınalǵan portretteri budan keıin de jazyldy. Máselen, 1946 jyly Sarıannyń qalamynan shyqqan «Ideıadan jurdaı bos poezııa» ókili». Al Ahmatovanyń eń sońǵy portretteriniń birin Moıseı Lıangleben 1964 jyly saldy.
