Joldaýdy iske asyrýdyń tıimdi tásili

Sarapshylardyń aıtýynsha, Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan máselelerdiń halyq ıgiligine qaraı tıimdi júzege asýy Úkimettiń, jergilikti atqarýshy organdardyń jáne sarapshylar qaýymdastyǵynyń úılesimdi jumysyna baılanysty.

«Ulagat Consulting Group» JShS dırektory, ekonomıkalyq sarapshy Marat Qaıyrlenov aldaǵy ýaqytta ınflıasııanyń turaq­talýy ekitalaı, sondyqtan qara­pa­ıym turǵyndardyń qaltasyn qaq­paıtyndaı sheshim shyǵarý qajet dep sanaıdy. «Búginde halyq taby­synyń 53 paıyzyn azyq-túlikke jumsaıdy. Bul – álem bo­ıyn­sha eń joǵarǵy kórsetkish. Inflıasııa deńgeıi kóterile beredi», dedi ol Ortalyq kommýnıkasııalar ala­ńynda ótken brıfıngte. Sondaı-aq sa­rapshy eldegi salyq saıasatyn óz­ger­tý qajet degen pikirde. «Salyq sala­syndaǵy ózgerister de muqııat zertteýdi, qaıta qaraýdy talap etedi, óıtkeni salyqtyń salmaǵy halyq­qa túskeli tur. Turǵyndar onsyz da naryqtyń sharyqtaǵan baǵasyn arqalaýǵa májbúr. Eldegi salyqtyń 25%-y halyqtan túsip otyr, jeke kásipkerlikten 3%, ónerkásipten 2,5%-dy ǵana quraıdy. Bul salany qaıta qarastyrý qajet», dedi M.Qaıyrlenov.

Al Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Dana Áshimhanova ulttyq jobalardy, ásirese áleýmettik salada tıimdi iske asyrý úshin demografııalyq damý ereksheligin, demografııalyq qaýipsizdikti eskerý qajet ekenin aıtady. «Memleket basshysynyń bul bastamalary bolashaqta bala týýdyń ósýine nemese aǵymdaǵy deńgeıde saqtalýyna sebep bolýy múmkin. Bul birneshe máseleni ózektendiredi: birinshiden, týý kórsetkishi halyqtyń áleýmettik osal toptaryna, tabys deńgeıi tómen adamdarǵa beriletin bolady; ekinshiden, týý deńgeıiniń ósýi nemese onyń aǵymdaǵy deńgeıde saqtalýy áleýmettik ınfraqurylymnyń, osy emhananyń, mekteptiń qamtamasyz etilýi máselelerine, odan ári eńbek naryǵyna kóptep shyǵýǵa alyp kelýi múmkin; úshinshi, oń ózgeristerden basqa, bul bastamalardy iske asyrý kezinde eskermeýge bolmaıtyn belgili bir táýekelderge ákelýi yq­tımal. Prezıdent usynǵan mem­lekettik satyp alý, ekonomıka salasyndaǵy normatıvtik-quqyq­tyq aktilerdi jańǵyrtý qajet­tiligi jónindegi bastamalardan bas­qa, demografııalyq máseleler sala­syndaǵy normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi ázirleý qajet. Naqtyraq aıtqanda, iske qosylatyn ulttyq jobalardaǵy boljamdy baǵalaý jáne demografııalyq qaýipsizdik máselelerine nazar aýdarý kerek», dedi Dana Áshimhanova.

Brıfıngte Qazaqstan Halyq partııasy tóraǵasynyń orynbasary Rahym Oshaqbaev merziminen buryn ótetin Prezıdent jáne Parlament saılaýyna toqtaldy. «Memleket basshysynyń Prezı­denttiń ókilettik merzimin ózger­týge qatysty usynysy úlken qyzyǵý­shylyq týdyrdy. Konstıtýsııaǵa ózgerister engizý qajet bolady. Biraq Jańa Qazaqstan jaǵdaıynda Konstıtýsııaǵa engiziletin kez kelgen ózgeristerdi Parlament arqyly qabyldaýǵa tyıym salyp, olardy referendým arqyly ǵana engizý kerek. Ata Zańymyzdyń qubylmalylyǵy saıası júıemizdiń turaqtylyǵy men ornyqtylyǵyna tikeleı áser etedi. Bıliktiń kózi halyq bolǵandyqtan, Prezıdent Toqaev maýsym aıynda bastamashy bolǵan referendým arqyly ǵana Ata Zańǵa ózgerister engizýi kerek. Bul dástúr jalǵasyn tabady dep úmittenemin. Ekinshi kezeń – bul saılaý týraly jańa zań. Jańa Qazaqstanda saılaý bu­ryn­ǵy­daı ótpeıdi dep senemin. Olar demo­kratııalyq elderdiń úzdik standarttary boıynsha ótýge tıis», dep pikir bildirdi sarapshy. Son­daı-aq R.Oshaqbaev «Saılaý týra­ly» Zańǵa ózgerister engizilgen sát­ten bastap birde-bir jańa saıası par­tııa qurylmaǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul aldaǵy saıası turaqty­lyqqa keri áserin tıgizýi múmkin.

Halyqty tolǵandyryp júrgen máseleniń biri– zeınetkerlik jas. Qazyna qorynyń qarajaty­na qaraılaǵan úkimet zeınetker­lik jastyń mejesin qaıta-qaıta ózgertip halyqty, ásirese áıelder qaýymyn ýaıymǵa saldy. Prezıdent bul máseleni de óz quzyryna alyp, áıelderge 61 jasty mólsherle­di. «Biz bul ýaqytsha sheshim ekenin túsinemiz, odan ári Úkimet úlken jumys atqarýy kerek, zeınetaqy júıesin transformasııalaý qajet. Partııa janyndaǵy ınstıtýttyń áleýmettanýshylary azamattardyń 95%-y zeınetkerlik jas máselesi týraly aıtady. Bul jerde másele tereńde jatyr: zeınetaqymen qalaı ómir súrý kerek, zeınetaqyǵa qalaı jetý kerek. Joldaýdyń tıimdi iske asyrylýy Joldaýdy iske asyrý jónindegi jalpyulttyq josparda úkimettiń qandaı tetikterdi kózdeıtinine baılanysty. Tetikti naq­ty pysyqtaý qajet», dedi Má­jilis depýtaty Iýlııa Kýchınskaıa.

Memlekettiń basty baılyǵy men tiregi – halyq. Jalpy, Prezıdent osy Joldaýyn adamǵa, azamatqa qamqorlyq kórsetý, halyqtyń ál-aýqatyn ósirýge baǵyttady. Muny Prezıdent janyndaǵy QSZI dırektorynyń orynbasary Alýa Joldybalına sóz etti. «Eń mańyzdy baǵyttardyń biri – adamı kapıtaldyń damýy. Aýyldyq jerlerde aýrýhanalardyń damýy, feldsherlik pýnktterdiń ashylýy – bul ózekti máselelerdiń biri. Sebebi búginde aýylda 7,5 mln jýyq adam turady. Bul – jalpy halyqtyń 38,8%-y. Adam ómiriniń sapasy, jalpy adamnyń ál-aýqaty densaýlyqtan bastalady. Buǵan pandemııadan keıin kózimiz jetti. Taǵy bir aýqymdy baǵyt memlekettik basqarý. Memlekettik basqarýdyń tıimdiligi, jańasha kózqaras, jańa mehanızmder elimizde ulttyq jobalardy júzege asyrýǵa tıimdi áserin tıgizedi. Memlekettik bas­qarý júıesindegi olqylyqtar jańar­týdy, jetildirýdi qajet etedi. Sondyqtan osy baǵytqa úlken mán berildi. Úshinshi baǵyt – saıa­sı ınstıtýttardyń odan ári damýy. Prezıdent, parlament saı­laýyn ótkizýge qatysty usynys­tar Qazaqstandaǵy saıası ınstıtýt­tardyń odan ári damýyna septigin tı­gizip, Joldaýda kórsetilgen ne­gizgi baǵyttardy ári qaraı damy­týǵa múmkindik beredi», dedi ol.