Saıasat • 07 Qyrkúıek, 2022

Ulttyq uıysýdyń basty baǵdary

152 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri Memleket basshy­synyń Joldaýyn talqylady. Dostyq úıinde QHA Keńesiniń keńeıtilgen otyrysyna jınalǵandar mańyzdy qujatta aıtylǵan ózekti máseleler men olardy sheshý joldaryn júzege asyrýdyń tetikterin usyndy.

Ulttyq uıysýdyń basty baǵdary

Jalpy, Qazaqstan halqy Assamb­leıasynyń Jańa Qazaq­stannyń qalyptasýynda ózindik mıs­sııasy bar. Bul týraly QHA tór­aǵasynyń orynbasary Taýfık Kárimov aıtyp ótti. Onyń piki­rinshe, Joldaý halyqtyń bir­ligi, yntymaǵy men birtutastyǵy – jaras­qan ekonomıkalyq ólshemniń aıqyn kórinisi. «Eldegi áleýmettik ál-aýqattyń, beıbitshilik pen keli­simniń materıaldyq negizin jasaı­tyn ekonomıkalyq refor­ma­lar­dyń tabysty bolýy turaq­tylyq pen birlikke baılanysty. Usynyl­ǵan ekonomıkalyq reformalar paketi ekonomıkalyq damýdyń sıpatyn túbegeıli ózgertip, ony turǵyndardyń áleýetin ashýǵa baǵyttalǵan», dedi ol.

Keńeste depýtat, sarapshy, ǵalym­dar memlekettik til taǵ­dyryn, Prezıdenttiń kezekten tys saılaýyn, eldiń ekonomıkalyq jaǵdaıyn keńinen sóz etti.

Otyrysta sóz alǵan Qaraǵandy oblysy boıynsha Qoǵamdyq keńes­tiń tóraǵasy Bekzat Altynbekov Joldaýda aıtylǵan usynystar jańa ekonomıkalyq saıasatqa betburys jasaıtynyn málimdedi. «Ashy da bolsa aqıqatyn aıtaıyq, bizdiń ekonomıkanyń jetek­shi baǵyt­tary áli de shıkizatqa táýel­dilikten aryla almaı otyr. Elimizde elektr qýatyn taratýshy kompanııalar men basqa da kommýnaldyq qyzmetpen aınalysatyn kásiporyndar menshigindegi jelilerdiń 57%-dan astamy jaram­syzdyq sheginde turǵanyna alań­daýshylyq bildirgen Prezıdent osy kompanııalardyń ınvestısııalaý belsendiligin eskerý ar­qy­ly tarıf saıasatyn kúshpen ustap turýdy shekteý qajettigin aıtty. Iаǵnı Memleket basshysy usynyp otyrǵan «Tarıfti ın­ves­tısııaǵa aıyrbastaý» joba­synyń tıimdiligi zerdelenýi kerek. Eger tarıf saıasatyndaǵy búgingi rejim ózgermese, biz aıtyp otyrǵan jeliler men qubyrlardyń birtindep isten shyǵýy nemese apatty jaǵdaılarǵa alyp kelýi ábden múmkin. Sondyqtan jańa tarıf saıasatyn qarapaıym halyqqa túsin­dirý jumysynda barshamyz bel­sendilik tanytýǵa tıispiz. Ekono­mıkanyń turaqty damýy  qol­danystaǵy salyq saıasatyna tikeleı táýeldi. Salyq salasynyń baqylaý qyzmetin sıfrlandyrý, paıdanyń jańǵyrýǵa jáne ǵylymı negizdemelerge jumsalǵan bóligine salynatyn korporatıvti tabys salyǵyn jeńildetý nemese odan bosatý tásilin engizý, «sán-saltanatqa salyq salý» tártibin engizý sekildi salyq reformalaryn qamtyǵan jańa Salyq kodeksi ázirlenip jatyr. Sondaı-aq Joldaýda mem­le­ket­tik mekemelerdiń ıgere al­ma­ǵan qarajatyn kelesi jyl­ǵa qal­dyrý tártibin engizý qajet­tigi de aı­tyl­dy. Bul da – jańa ekono­mı­­ka­­lyq saıasattyń óte tıimdi ba­ǵyt­­­tarynyń biri. Bolashaqta sý tap­­­­shy­lyǵy el ekonomıkasyna da, ha­­lyq turmysyna da zor kedergi, mol qıyn­­­dyqtar ákelýi múmkin», dedi ol.

B.Altynbekov osyndaı iri joba­lardyń jumysyna Assamb­leıa bel­sendilerin qoǵamdyq baqylaýshy retinde qatystyrý qajettigin alǵa tartty. «Bul turǵyda máslıhat depýtattary, jergilikti ózin ózi basqarý qurylymdary, qoǵamdyq keńes músheleri bizben áriptestik ornatyp, eldiń jarqyn bolashaǵy úshin jumyla jumys júrgizemiz dep senemin», dedi sarapshy.

Al QHA respýblıkalyq Analar keńesiniń múshesi Baıan Ahataı Joldaýda aıtylǵan birneshe máse­leni qozǵady. «Ulttyń uıysýy – damýdyń basty baǵdary. Áleý­mettik jelide narazylyqqa ulas­qan til máselesi tolǵandyrmaı turmaıdy. Memleket basshysy qazaq tilin de, orys tilin de jetik meńgerýi balalarǵa tek paıdasy tıetindigin aıtty. Bul oraıda orys tiline qarsylyq tanyta bergennen góri, qazaq tilin úıretýdiń sapaly ádis-tásilderin oılastyrý tıimdi. Etnosaralyq qatynastardyń úıle­simdi damýynyń bastaýy da dastarqan basynan bastala­dy. Ár alýandylyǵymyzdy araz­dyqqa emes, aýyzbirlikke jumyl­dyrýymyz úshin ár qazaqstandyq qyzmet etýi kerek. Sonymen qatar qazaq tili, shyn máninde, bilim men ǵylymnyń, mádenıet pen is júr­gizýdiń tiline aınaldyrý ár qazaq­standyqtyń azamattyq paryzy der edim. Memleket basshysy­nyń «Memlekettik tildi qoldaný aıasy keńeıip keledi, bolashaǵyn Otanymyzben baılanystyratyn árbir azamat qazaq tilin úırenýge den qoıýǵa tıis» degen sózin otbasynan bastap nasıhattap otyrsaq, bizdiń týǵan tilimizge naǵyz qyzmetimiz sol bolmaq. Ana tilin ardaqtaı júrip, álem tilderin meńgerse balalarymyz utpasa, utylmaıdy. Tildiń salmaǵyn ár azamat salıqaly sózimen jáne naqty isimen kóterse, tilimiz sonda shyn dáriptelmek. Balalardyń boıyna osyndaı qundylyqtardy ege otyryp tárbıeleı alsaq, ózimiz armandaǵan aldyńǵy qatarly, qazaq tildi qoǵam ornaýynyń aýyly alys emes», dedi Baıan Ahataı. Sondaı-aq ol bilim, ǵylym, bala tárbıesine de keńinen toqtaldy. «Sapaly bilimge mektep sanynyń saı kelmeı jatqany ras. Bul boıynsha atqarylatyn is-sharalar kezeń-kezeńimen oń nátıjesin beredi. «Jaıly mektep» jobasy júzege assa salanyń biraz máse­leleri sheshiledi. Osy oraıda Mem­leket basshysy mektepke de­ıingi oqytý men tárbıe sala­syn­daǵy olqylyqtarǵa ashyq toq­talyp, tárbıeshilerdiń áleý­met­tik jaǵdaıyn kóterý, bilimi men sapa­lyq quramyn jetildirýge basa nazar salǵandyǵy qýantady. Bala­baqsha balalarynyń bapkeri bilik­tiligi men jaǵdaıy bóbekterdiń durys adam bolyp qalyptasýynyń negizin qalaıdy. Osy tusta keshendi jumystar atqarylady dep bilemin», dep pikirin túıindedi.

Is-shara barysynda QHA Keńe­siniń músheleri ultaralyq qaty­nastardyń úılesimdi damýyna keri áserin tıgizetin kez kelgen qoǵam­dyq arandatýshylyq pen zańsyz áreketterge qatań jaýap berý qa­jettigin aıtty. Sondaı-aq jıynǵa qa­tysýshylar aqparattyq keńis­tik­te ózara senimsizdik, qoǵamda alaýyzdyq týdyrýdy toqtatýǵa shaqyrdy.