Saıasat • 18 Qyrkúıek, 2022

Táýelsiz sot qajet

353 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń Sarapshylar keńesiniń músheleri Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn talqylady.

Táýelsiz sot qajet

Joldaýdy talqylaýǵa zań shyǵarý­shy, atqarýshy jáne sot tarmaqtarynyń, halyqaralyq jáne úki­mettik emes uıymdardyń, advokatýranyń, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý uıymdarynyń ókilderi qatysty.

El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Joldaýda sot júıesine qatysty: «Qo­ǵamda zań ústemdigi berik ornyǵyp, sot tóreligi ədil atqarylýy qajet. Osyǵan oraı, qazylar qaýymyn shuǵyl túrde qaı­ta iriktep, jańartyp jasaqtaý kerek. Qazylar joǵary bilikti, adal, son­daı-aq jemqorlyqtan taza bolýy qajet. Eń aldymen, barlyq sýdıalardyń mər­tebesin teńestirgen jón. Olar ózinen jo­ǵary turǵan əriptesterine təýeldi bolmaýy kerek», degen bolatyn. Sondaı-aq Memleket basshysy Sot tóraǵasy jəne Sot alqasynyń tóraǵasy laýazymyna úmitkerdi sýdıalar ózderi saılaıtyn təsil engizýdi usynyp, Joǵarǵy Sot sýdıalaryn da saılaý arqyly tańdaý qajettigin aıtqan edi. «Sýdıalardyń derbestigin arttyrý úshin Joǵary sot keńesiniń mərtebesin nyǵaıtqan durys. Sýdıa bolýǵa úmitkerlerdi da­ıyndaý, biliktiligin kóterý jumysy Keńestiń quzyretine beriledi. Sondaı-aq olardyń shekti jasyn uzartý, ókilettigin toqtatý məselesimen de osy mekeme aınalysady. Bul memlekettik organ naqty kadrlyq fýnksııalary bar, tolyqqandy ınstıtýtqa aınalýy kerek. Kadrlardy irikteýden bastap, barlyq deńgeıdegi sottardy taǵaıyndaýǵa usynym berýge deıingi búkil mindet solarǵa júkteledi», degen edi Prezıdent qujatta.

Osy oraıda, sarapshylar keńesiniń músheleri memlekettik jáne sot organ­darynyń, Qazaqstannyń azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń qyzmeti barysynda Memleket basshysy Joldaýynyń ere­jelerin ilgeriletýdiń ózekti máselelerine basymdyq berdi. Zań ǵylymdarynyń doktory, professor Raısa Iýrchenkonyń aıtýynsha, sýdıalar táýelsiz bolýy kerek.

– Bizde qıt etse sýdıalar kináli. Nege sottalýshynyń aıybyn durys dálel­demegen prokýror sýdan aq, sútten taza bolyp shyǵady? Jasyratyny joq, áý basta qos organ arasyndaǵy qarym-qatynas oń jolǵa qoıylmaǵan. Jalpy, sot júıesinde qarama-qaıshylyq óte kóp. Memleket basshysynyń bul máselege erekshe nazar aýdarýy tegin emes. Alysqa barmaı-aq qańtar oqıǵasyn mysalǵa alaıyq. Qanshama adam aıyby dáleldenbese de uzaq ýaqyt temir torda jazyqsyz otyrdy. Bizde temir torǵa qamalsa, kúsh qoldanyp, psıhologııalyq shabýyl jasap, qylmysty moınyna ilý derekteri jıi kezdesedi. Buǵan taǵy da Qańtar oqıǵasyn mysalǵa alsaq jetip jatyr, – dedi R.Iýrchenko.

Otyrysta komıssııa músheleri men sarapshylary elimizdiń sot organdary úshin joǵary bilikti jáne básekege qabiletti kadrlardy daıarlaý men qaıta daıarlaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sondaı-aq komıssııanyń memlekettik qyzmetshilerge, sýdıalarǵa, quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń, quqyq qorǵaý ÚEU-nyń qyzmetkerlerine, qalyń jurtshylyqqa arnalǵan «Qazaqstanda adam quqyqtaryn qorǵaýdyń ulttyq jáne halyqaralyq tetikteri» taqyrybyndaǵy oqytý semınar-trenıngterin ótkizýdiń ózekti máseleleri talqylandy.

Sarapshylar keńesiniń tóraǵasy Sergeı Ýdarsev óz sózinde Prezıdenttiń Joldaýy eldiń saıası, qoǵamdyq jáne ekonomıkalyq ómirine qan júgirtkenin atap ótti. Ol Joldaýdyń erejelerin praktıkada júzege asyrýdyń mańyzdylyǵy men ózektiligine erekshe nazar aýdaryp, osy baǵdarlamalyq qujattyń basty baǵyty – adam men azamatqa qamqorlyq kórsetý, Qazaqstan halqynyń ál-aýqatynyń ósýine mán berilýi kerektigin eske saldy.

Talqylaý barysynda Komıssııa mú­she­leri men sarapshylary Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan, sondaı-aq Konstıtýsııa men qoldanystaǵy zań­namada, onyń ishinde BUU-nyń Ekono­mıkalyq, áleýmettik jáne mádenı quqyqtar týraly halyqaralyq pakti­sinde kepildik berilgen azamattardyń áleýmettik-ekonomıkalyq quqyqtaryn qamtamasyz etý máselelerine erekshe nazar aýdardy. Máselen, medısınalyq
pýnktter múldem bolmaǵan 650 aýyldyq eldi mekenderde medısınalyq mekemeler salý jáne jaraqtandyrý, 32 aýdandyq aýrýhanany ınsýlt ortalyqtaryn, hırýrgııa, jan saqtaý jáne ońaltý bólimshelerin asha otyryp jańǵyrtý, jańa mektepter salý, qazirgi zamanǵy talaptarǵa jaýap beretin 800 myń oqýshy ornyn qurý, aýylda bilim berý ınfraqurylymynyń sapasyn arttyrý sııaqty jaǵymdy jańalyqtardy atap ótti.

Komıssııa otyrysynda ázirlengen usynymdar Memleket basshysy, Par­la­ment pen Úkimettiń nazaryna jet­ki­ziledi.