Túrli taǵdyr, «qıly qyzyq» nemese ýchaskelik polıseıdiń bir túni

Ýchaskelik polısııa qyzmetkerleriniń jumystary dál mundaı qyzyqty, ári qaýipti bolar dep oılamappyn. Jýyqta О́skemendegi Ertis polısııa bóliminiń ınspektorlarymen túngi kezekke tústim. Kádimgideı polısııa formasyn kıdik. Árıne shartty bári. Sonyń ózinde ıyqqa qona ketken qos pogon úlken jaýapkershilik júktegendeı boldy. Salmaǵy bar. Qalaı desek te, polısııa – memlekettiń aınasy. El úshin, eldiń qaýipsizdigi úshin qyzmet qylady. 

Qyzmetke kirispes buryn, Ertis polı­sııa bólimi bastyǵynyń birinshi oryn­ba­sary, maıor Bolatjan Rahımjanov ýchas­kelik ınspektorlardyń mindeti men qyzmeti týraly qysqasha túsinik berdi. Túngi kezekke №220 ekıpaj, eki ýchaskelik ınspektor, bir júrgizýshi shyǵatynyn habarlady.

– Ásirese otbasylyq kıkiljińderge kóp shaqyrady. Al qylmystyq is oryn alsa, baratyn polıseıler basqa. Máselen, páterdi sý bassa, otbasylyq urys-tóbeles bolsa, oqıǵa ornyna biz jetemiz. Keıbir jaǵ­daıda, psıhıkalyq dıspanserde tir­keý­de turǵan azamattar tártipsizdik ja­saı­dy. Ondaı bolsa, №20 brıgadany sha­qy­ryp, dıspanserge jóneltemiz. Eger de, otbasylyq kıkiljiń oryn alyp, eki taraptyń birine ortasha jaraqat túsir­se, Qylmystyq kodekstiń 107-babyna sáı­kes oryn alǵan oqıǵamen basqa top aına­ly­sa­dy. Qysqasy, jumystyń qyzyǵy men shy­jyǵy kóp, – dedi polısııa maıory B.Rahımjanov.  

Jumysty búge-shigesine deıin túsin­gen­deı keıipte kabınetten shyǵyp bara jatqanymyzda: – Jaraqat alyp qal­maı, baıqap júrińizder, – dep jáne saq­tan­dy­ryp qoıdy basshynyń orynbasary.

Soǵan qaraǵanda, tentekterdi tezge salý polısııa qyzmetkeri úshin de ońaı emes kórindi. Mindetimiz – keshki segizden tańǵy segizge deıin Ertis polısııa bólimine qarasty aýmaqtaǵy shaqyrtýlarǵa jetý, qajet bolsa, hattama toltyryp, tártip buzǵandarǵa zań sheńberinde shara qoldaný. «Senbi kúni bolsa, bir sári, apta ortasynda shaqyrtýlar túser me eken» degenimshe bolǵan joq, Býrov kóshesine shaqyrtý tústi. Aldyn ala habarlaǵandaı, adam qaıtys bolǵan eken. Ushyp jetsek, sol aýmaqtyń ýchaskelik polısııa ınspektory baryp, tıisti hattamany toltyryp qo­ıyp­ty. Mundaı jaǵdaıda, aldymen polı­sııa qyzmetkerleri máıitte eshqandaı j­a­raqat­tyń joǵyna kóz jetkizedi, týystarymen til­d­­esedi. Sodan keıin ǵana máıithanaǵa jó­neltedi.

Ekinshi shaqyrtý A.Chehov kóshesindegi kópqabatty úılerdiń birinen tústi. Barsaq, 50 jastaǵy áıel uıaly telefonyna «polı­sııadan» dep belgisiz bireýler habar­las­qa­nyn aıtyp shaǵymdandy. Qońyraý shalǵandar Gúlnardyń atyna alaıaqtar nesıe rásimdemek bolǵanyn eskertip, kartasyn bloktaý kerek degen kórinedi. Abyroı bolǵanda, Gúlnar olarǵa eshqandaı kod aıtpaǵan. Osyndaı qońyraýlar jıi túse bastaǵan soń polısııa kómegine jú­gi­nýge májbúr bolǵan. Shaqyrtýyna je­del jetken jergilikti polısııa ınspek­tor­­lary Qýanysh Aıbekuly men Eldar Serikuly mundaı qońyraýǵa meıilinshe jaýap bermeý kerektigin aıtyp túsindirdi. Jaýap bergen jaǵdaıda da, qysqa ǵana sóılesken jón. Onyń ústine ınternettegi alaıaq­tardy qolǵa túsirý qıynnyń qıyny. Sebebi ózge memle­ketterde otyryp, aram oılaryn júzege asyrýy múmkin.

Inspektorlardyń aıtýynsha, jumys kúnderi 70-ke jýyq shaqyrtýǵa barady eken. Al juma, senbide júzden astam aza­mattyń shaǵymyna qulaq asady. Baı­qaı­myn, keıbireý bolmashy dúnıege de polısııa shaqyra beretin sııaqty. Ár sha­qyr­týǵa ınspektorlar hattama toltyrady nemese raport jazady. Soǵan qaraǵanda, qaǵaz ben qalam shaq kelmeıdi-aý.       

Úshinshi shaqyrtý qalanyń irgesindegi «Leshoz» shaǵyn aýdanyna tústi. Ha­bar­laǵandaı, bir kórshi ekinshisin uryp ji­ber­gen eken. Anyq-qanyǵyna barǵan soń jeter.

Polıseılerdiń rasııalarynda byj-byj etip, maza joq. «Leshoz» shaǵyn aýda­nynyń ortalyq kóshesindegi shamy jar­qy­rap turǵan dúkenniń aldyna toqtadyq. Jábirlenýshi azamatsha polısııa kóligine ózi keldi. V.Bobrovanyń jazǵan aryzyna kóz salsaq, burynǵy kúıeýiniń áıeli I.Gýshına soqqyǵa jyqqan eken. Mán-jaıdy anyqtap, túsindirý jumystaryn júrgizý úshin jaıaýlatyp, kúıeýi turyp jatqan úıge bettedik. Qa­tar turady eken. Kózge túrtse kórgisiz, qarańǵy kóshe. Jan-jaqtan abalap ıtter úredi. Jábirlenýshi V.Bobrova aldymyzǵa túsip alyp, burynǵy kúıeýiniń úıine deıin ózi jol bastap barǵan. Tún ishinde esigin qaǵyp júrip oıattyq. Sóıtsek kúdikke ilingen I.Gýshına aryzdanýshyny bul kúni múldem kórmegenin aıtyp aqtaldy. Kórmese kórmegen de shyǵar dep oı túıdim ishteı. V.Bobrova bále japqysy kelgenge uqsaıdy. Sóıtsek ony soqqyǵa jyqqan qazirgi kúıeýi bolyp shyqty. On bes táýlikke qamalǵan V.Bobrovanyń búgingi kúıeýi bostandyqqa shyǵyp, úıine kelse, V.Bobrova beıtanys er adammen ishimdik iship otyrǵan. Álbette, er jigittiń namysy bar, áıeline qol jumsaǵan. Ol bolsa, bul jaǵdaıdy paıdalanyp, Irına Gý­­shınany sebepsiz zańǵa tartqysy kelgen. Shym-shytyryq oqıǵanyń ushy qaıdan, qalaı bastalǵanyn ýchaskelik polıseıler beske bilip otyr. Qos tarapqa da eskertý jasady, ádettegideı túsindirý jumystaryn júrgizdi. Al jazylǵan aryz polısııa tarapynan jaýapsyz qalmaıdy.

Tórtinshi shaqyrtý. Úıdi-úıdiń arasymen polısııa mashınasy zý-zý etip óte shyǵar ma edi. Kóptegen úı­ler­de avtoturaq qarastyrylmaǵandyqtan ba, turǵyndar kólikterin beı-bereket qoıyp kete beredi. Qudaı saqtasyn, kóp páterdiń birinen ot shyqsa, órt sóndirýshilerdiń kóligi qalaı óter eken?!

Podezden páterge qońyraýlattyq. Daýysy dir-dir etken qyz esikti tez asha qoıdy. Úshinshi qabatqa kóterildik. Páteriniń esigin bireý tepkilegen eken, aıaq izderi qalypty. Tutqasyna deıin julyp alǵan. Bizdi kóre sala, burynǵy jigitine shaǵym aıta bastady. Polısııa ınspektory Eldar Serikuly  birden: «aryz jazasyz ba?» dedi. Qyz tartynǵan joq. Yńǵaılana otyryp, aryz jazýǵa kirisken. Iá, aýyzsha aıtqan shaǵym óz aldyna, aryz tússe zańdyq kúshi bar. Erteńgi kúni tentektik jasaǵan azamatqa shara qoldanýǵa múmkindik beredi.

Aryz jazyldy, qoly qoıyldy. Sholyp shyqtyq. Qysqasy, aryzdanýshy apta buryn jigitimen at quıryǵyn kesisken. Biraq bul sheshimge kóndige almaǵan jigiti úıiniń esigin qaqqan. Bálkim, keshirim suraǵysy kelgen bolar. Qyz ashpaǵan soń, esikti tepkilegen, qor­qytqan, qoqan-loqy kórsetken. Bul jerde tártiptiń bu­zyl­ǵany anyq. Endi jazylǵan aryz negizinde buzaqylyq jasaǵan azamatqa shara qoldanylady.   

Besinshi shaqyrtý. Kezekshilikke shyqqanymyzǵa eki saǵat bolmaı jatyp, besinshi shaqyrtýǵa ketip baramyz. Aýlada oınap júrgen ekinshi synyp oqýshysy Anastasııanyń basy jarylypty. Biz barǵansha, káme­letke tolmaǵandar isi jónindegi polısııa ınspektory Ermek Qalybaev jetip úlgiripti.

– Eger tas laqtyrǵan qyzdyń ata-anasy kelip ke­shi­rim surasa, jábirlenýshimen bitimge kelse, esh­qandaı shara qoldan­baı­myz. Eger olaı bolmaǵan jaǵdaıda Ákimshilik kodekstiń 73-babyna sáıkes aıyppul salynady, – dep túsindirdi E.Qalybaev.    

Altynshy shaqyrtýǵa asyqtyq. Áınekti shaǵyp, óz-ózine qol jumsamaq bol­ǵan ba, túsinip bolmadyq, dereý rasııaǵa túsken mekenjaıǵa kelgenbiz. Aýlada jedel járdemniń kóligi tur. Podezdiń esigi tas jabyq. Tergen qońyraýymyzǵa jaýap joq. Shaqyryp alyp, esikti ashpaıtyndary nesi osy?! Onsyz da shaqyrtýdan shaqyrtý. Qabattan qabatqa kóterilip, aıaqtan taýsylyp júrmiz... Bir ýaqytta esikti kórshisi ashyp, ishke endik. Jas shamasy otyz-otyz bestegi áıel áınekti shaǵyp, ózine qol jumsamaq bolǵan sekildi. Biz kirgende jedel jetken №20 brıgada qolyn baılap, áketip bara jatqan. Onyń ústine, azamatsha psıhıatrııalyq dıspanserde tirkeýde tur eken. Bárinen de aıanyshtysy, kózderi botalap kishkentaı balalary qaldy úıde...

Jetinshi shaqyrtýǵa júıtkip bara­myz. Túngi saǵat on ekige taıaǵan. Krasın shaǵyn aýdanynyń turǵyny shaqyrtqan eken. Qaýsap turǵan qaqpany syǵalata asha bergenimizde, úıshikten úreılene ıt úrdi. Terezeni qaqtyq. Teledıdardyń jaryǵy úı ishin ala kóleńkeleıdi. Eshkim ún qatpaǵan soń esikti syqyrlata ashyp, úıge kirgenimizde:

«Qarsy alǵan ýaqytty, Máńgilik do­syn­daı, Bizdiń el baqytty, Bizdiń el osyn­daı!» – dep teledıdardan ánuran shyr­qa­lyp jatqan. Jadaý úı, júdeý tirlik. Ortańǵy bólmedegi uıyqtap jatqan er azamatty túrtpektep oıattyq. Atyp tu­ryp, polısııa ınspektory Qýanysh Aıbekulymen jyly amandasty. Hal surasty. Bizge jaıǵasyńdar degendeı ısharat jasady.

– Ulymdy aýlada oınap júrgen jeri­nen sheshesi alyp ketipti, – dedi kresloda turǵan oqýshynyń sómkesin ıegimen nusqap. – Erteń sabaq. Úı jumysyn da oryndaǵan joq. Endigi ınternatqa alyp ketken shyǵar. Tańerteń baryp alyp ketýi kerek, – dedi bizdi shaqyrtqan Erjan Serikjan.

Polısııa ınspektory Qýanysh Aıbek­uly azamattyń ár sózin muqııat tyńdap alǵan soń aqylyn aıtty. Araq ataýlyny tatyp almaýyn ótindi. Iá, kádimgi baýy­ryndaı janashyrlyq tanytyp otyr. Erjan Serikjan da alǵys bildirip, bizdi shyǵaryp saldy.

Oqıǵa basy mynada: Bul otbasy ýchas­kelik polısııanyń burynnan naza­rynda. Qamqorlyǵynda desek te bolady. Erjan Serikjan jary ishkilikke salynǵan soń ajyrasyp tynǵan. Onymen qoımaı zań organdary áıeli Jannetti analyq quqyǵynan aıyrǵan. Keıin mektep ákimshiligi, ákimdik ókilderi, ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń júıeli jumys isteýimen Erjan Serikjandy jalǵyz basty áke dep tanyp, memleketten járdemaqy tólenetin bolǵan. Sonymen qatar turaqty jumysqa da ornalasqan.

Gáptiń bári Erjannyń týǵan aǵasy Eljanda sekildi. Áńgime aýanyna zeıin qoısam, analary qalanyń ortalyǵyndaǵy bir bólmeli páterde turady. Ol kisi Eljannyń qyzyn stýdentsiń ǵoı dep jeke shyǵaryp, Erjannyń 7-synyp oqıtyn ulyn baýyryna basypty. «Qysqa jip kúrmeýge kelmeıdi» demekshi, qýyqtaı bólmege ekeýin birdeı turǵyzý múmkin bol­ma­ǵan shyǵar. Sol kúnnen bastap, Eljan baýyryna sýyq qabaq tanyta bastaǵan.

Krasın shaǵyn aýdany turǵyndary bir-birin tanıdy. Tús aýa Erjan kóshe ba­syndaǵy dúkennen syra alǵanyn báz­bireýler aǵasy Eljanǵa jetkizgen, Eljan analyq quqyǵynan aıyrylǵan kelini Jannetke habarlaǵan. Ony estı salǵan Jannet taksımen baryp, kishi uly aýlada oınap otyrǵan jerinen alyp ketken.

Endi oılap qarańyz: eki ortada ten­tirep júrgen beıkúná balalarǵa obal. Olar erteń qandaı azamat bolary, belgisiz. Otbasylyq qundylyq qaıda, tárbıe qaıda?! Osynyń bárine kináli – alkogol. Joq, múmkin adamnyń sanasy, aqyl-oıy shyǵar...

Túrli taǵdyr, qıly qyzyq. Tún aýyp barady. Ýchaskelik ınspektorlar birine hattama toltyrsa, endi bir jaǵdaıda raport jazyp úlgerip júr. Jumystary qarbalas. Mingen kólikterinde de, ózde­rin­de de damyldaýǵa mursha joq. Kezekti shaqyrtýdan soń kelesi mekenjaıǵa asyǵa shyǵyp bara jattyq...

SО́Z SOŃY. Tańǵy segizge deıin elýge jýyq shaqyrtý tústi. Sondaǵy kórgen-bilgenderimiz búkpesiz jazyldy. Tek qana etıkaǵa sáıkes shaǵym­dan­ǵandar men kúdiktilerdiń esimderi ózgertildi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy