Qoǵam • 20 Qyrkúıek, 2022

Jergilikti ónimniń bási joǵary

81 ret kórsetildi

Qazirgi baǵa qymbatshylyǵynyń basty sebepteriniń biri – jergilikti ónimderdiń azdyǵy. Bárin syrttan tasýdyń saldary osydan eki jyl burynǵy pandemııa kezinde qatty baıqalǵan.

«Kisideginiń kilti aspanda» bolatyny qashannan belgili. Áýeli ózge aımaqtan keletin ónimder qymbattady. Artyn­sha shekara tars bitelip, sol quny aspandaǵan taýardyń ózi tap­shylyqqa aınalyp shyǵa keldi. Muny boldyrmaýdyń bir amaly – ózimiz óndirý. О́ıtkeni jergilikti ónim – jetkilikti ónim. Onyń sapasy da, baǵasy da kóńil­degideı bolady. Oblys ákimi Nurlybek Nálibaevtyń kásip­ker­lik salasynyń áleýetin kóterý úshin bıznes ókilderimen kezde­sýinde negizgi áńgime osy bol­dy. Kezdesýge «Atameken» Ult­tyq kásipkerler palatasy basqar­ma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Naqypbekov, oblys proký­rory Nurlan Bıjanov pen sala­lyq qurylym basshylary qatysty.

Jıynda otandyq ónim óndirý, azyq-túlik qoryn kóbeıtý jáne jergilikti taýar óndirýshilerdi qoldaý sharalary men óńdeý salalarynyń damýy jaıly ashyq áńgime boldy.

О́ńirde munaı qory sarqylyp, jyl saıyn ónim kólemi tómendep keledi. Endigi basymdyq gaz ón­dirý aıasyn arttyrýǵa berilip otyr. Osy baǵytta óndiris oryn­dary­­nyń janynan ilespe zaýyttar ashylyp, jańa jumys oryndary qurylady. Investısııa tartý­ǵa qolaıly jaǵdaı jasaý da esten eki eli shyqpaýǵa tıis. Bul kásipkerlerdiń jańa jobalardy júzege asyrýyna múmkindik beredi.

– Investorlardy qoldaý aıa­­syn keńeıte túsý úshin «Baı­qońyr» áleýmettik kásipker­lik kor­porasııasynyń quramynda Qyzylorda ınvestısııalyq jáne taldaý ortalyǵyn ashyp, ınves­tısııa tartýǵa múmkindikteri bar iri kásipkerlerdi shaqyramyz. Munaı óndirisine deıin Qyzyl­orda agrarly aımaq retinde tanymal bolǵan. Aldaǵy ýaqytta agroónerkásiptik keshendi damy­týǵa basymdyq beremiz. Bul baǵytta alǵashqy kezekte aýyl sha­rýashylyǵynyń ónimdiligin arttyryp, agroónerkásip ónim­derin óńdeý jáne eksport kólemin arttyrýdy qolǵa alamyz. О́nim óndirýge yntaly azamattardy qoldaımyz.

Keler jyly eksportqa shyǵa­rylatyn tomat konsentratyn ón­diretin zaýyt qurylysy bas­talady. Ártaraptandyrý baǵy­tynda shet elderde suranysy kóp azyqtyq júgerini egý qolǵa alyndy. «Aqjarma ı K» sharýa­shylyǵy ÁKK-men birlesip júgeri ósirýge qajetti tehnologııany engizýge ınvestor tartýda. Munan bólek agro-ındýstrııalyq aımaqtar ashý josparymyzda bar, – dedi oblys basshysy.

Kásipkerler palatasy usy­ny­symen ótkizilgen jıy­nda T.Naqypbekov mundaı kezdesý­ler­diń saladaǵy ózekti másele­lerdi ashyq talqylaýǵa múmkindik beretinin atap ótti.

– Osyndaı kezdesýler barlyq oblysta uıymdastyrylyp jatyr. Solardyń arasynda Qyzylorda kásipkerlik máse­lesimen aınalysatyn ju­mys tobyn quryp otyrǵan birden-bir óńir. Jergilikti másele­lerdi ákimdik sheship berse, respýb­lıkalyq deńgeıdegi problemalardy Úkimetke biz jetkizip otyramyz, – dedi ol.

Kezdesýde oblysta shetel­dik kásipkerlerdiń tájirıbesi men ınnovasııalaryn engizý bastalǵany da aıtyldy. Ýkraı­nalyq ınvestorlarmen tukym sharýashylyǵyn damyta otyryp kúrish, bıdaı, júgeri, soıa daqyldarynyń jańa suryptaryn shyǵarý úshin yntymaqtastyq ornady, aýstralııalyq «Rýbıkon» kompanııasynyń sýdy tıimdi paıdalaný tájirıbesi qolǵa alyndy.

Oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń basshysy Musa Qaldarbekovtiń aıtýynsha, kásipkerlerge ártúrli kózderden 20 mlrd teńge shamasynda qarjy qaralyp, búginde 700-den astam jobaǵa jeńil­dik­pen nesıe berilgen. Aýyldaǵy ká­sip­­kerler de qoldaýdan qaǵajý qa­­lyp jatqan joq. Olar 393 jo­ba­ǵa 6,1 mlrd teńge nesıe aldy.

Ortaq máselege oraı pikir bildirgen kásipkerler qataryn­da «Jan-Araı» JShS dırektory Baqdáýlet Maqashov kóter­me-taratý ortalyǵynyń áleýe­tin joǵarylatý arqyly azyq-túlik ónimderiniń baǵa­syn turaqtandyrý joldaryn usyn­dy. «Er-Áli» sharýa qoja­ly­ǵynyń tóraǵasy Álibı Bek­janov egin sharýashylyǵyn ártarap­tandyrýdaǵy tájirıbesi týraly aıtyp, baqsha daqyldaryn kóbeıtýdiń jelisin jandandyrý máselesin kóterdi.

Oblys basshysy azyq-túlik ónimderiniń basym bóligin syrttan ákeletin óńirde baqsha daqyldaryn egýge yntaly azamattardy árdaıym qoldaıtynyn ashyq aıtty.

– Kartopty Pavlodardan, sábizdi Qostanaıdan ákelemiz. Qalǵany Túrkistan oblysynan keledi. Osyny boldyrmaý úshin egin egemiz degen sharýa­lar­ǵa jer bólýdi tapsyryp, olar­ǵa jaǵdaı jasadyq. Baqsha ónim­derin, kókónisti egýge bizdiń óńir­diń múmkindigi jetedi. Isti ilgeri­letip áketken sharýalar da bar. Artylsa, ónimdi satýǵa múm­kindikti de qarastyramyz. Kúrishke ǵana ıek artyp otyra berýge bolmaıtynyn túsinetin ýaqyt jetti, – dedi N.Nálibaev.

Kezdesýde kásipkerler jańa emhana ashý, bos turǵan ǵımarat­tardy kásipkerlik maqsatta paıdalaný, týrızmdi damytý, jeke bala­baqshalarǵa sýbsıdııa bólý, jeńil ónerkásip salasyna jaǵdaı jasaý sekildi máseleler jaıly aıtty.

Jıyn sońynda aımaq basshysy óńirde bıznes klımatty jaqsartý úshin kásipkerlerdiń usynystary men jobalaryn qaraıtyn arnaıy jumys toby qurylatynyn jetkizdi.

 

Qyzylorda oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Selkeýsiz senim

Pikir • Búgin, 07:33

Kózboıaýshylyqtan arylaıyq

Pikir • Búgin, 07:32

Rýhanııatymyzdyń altyn dińgegi

Pikir • Búgin, 07:30

Qaıta túlegenin qalaımyz

Pikir • Búgin, 07:29

Aýyl túrlene túsedi

Pikir • Búgin, 07:28

El besigine – erekshe nazar

Pikir • Búgin, 07:27

Aqjaıyq aýyldarynyń qýanyshy

Pikir • Búgin, 07:23

Jaqsy bastama

Pikir • Búgin, 07:21

О́zgeshe ótken ulyqtaý rásimi

Pikir • Búgin, 07:20

Qazaqtyń qazyǵy berik bolsyn

Pikir • Búgin, 07:19

Kóńilge úmit syılaǵan Jarlyq

Pikir • Búgin, 07:18

Ozyq tehnologııaly operasııalar

Medısına • Búgin, 07:09

Mańyzy zor mádenı joba

Qoǵam • Búgin, 07:07

Qarashadaǵy qara óleń

Qoǵam • Búgin, 07:04

«Tórttik fınaldan» tys qaldy

Sport • Búgin, 07:03

«Spartak» san soqtyryp ketti

Hokkeı • Búgin, 07:02

Kýkýshkın kúshine endi

Tennıs • Búgin, 07:00

Túıtkili kóp turǵyn úı

Saıasat • Keshe

Jas sarapshylar taldaýy

Saıasat • Keshe

Ketigin tapqan kásiporyn

Ekonomıka • Keshe

Aıan týraly baıan

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar