Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń buıryǵy № 914

2013 jylǵy 20 qarasha, Astana qalasy «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standartyn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Eńbek kodeksiniń 138-5-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Kadr jáne ákimshilik jumys departamenti (E.E. Hasenov): 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin, buqaralyq aqparattar quraldarynda resmı jarııalanýyn, sonyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik organdarynyń ıntranet-portalynda ornalastyrýdy; 3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy «Ádilet» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa kóshirmesin jiberýdi; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin bes jumys kúni ishinde memlekettik tirkeý týraly jáne buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaýǵa jiberý týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaýdy ózime qaldyramyn. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A. JUMAǴALIEV. «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń mindetin atqarýshy _____________ Q. Ábsattarov 2013 jylǵy 4 qarasha Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2013 jylǵy 20 qarashadaǵy № 914 buıryǵymen bekitilgen «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standarty 1. Jalpy erejeler 1. «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standarty (budan ári - KS) «Jolaýshylardyń áýe kóligi» kásibı qyzmeti salasyndaǵy biliktilik deńgeıine, quzyretine, mazmunyna, sapasyna jáne eńbek jaǵdaılaryna qoıylatyn talaptardy anyqtaıdy jáne: 1) eńbek salasy men kásibı bilim berý salasynyń ózara qarym-qatynasyn retteýge; 2) daıarlaý, biliktilikti arttyrý jáne kásibı qaıta daıarlaý baǵdarlamalaryn ázirleý talaptaryn reglamentteýge; 3) personaldy attestattaý jáne sertıfıkattaý kezinde jumysshylardyń quzyretterin baǵalaý talaptaryn reglamentteýge arnalǵan. 2. KS negizgi paıdalanýshylary: 1) bilim berý uıymdarynyń túlekteri, qyzmetkerler; 2) uıymdardyń basshylary, uıymdardyń personalyn basqarý bólimsheleriniń basshylary men mamandary; 3) bilim berýdiń memlekettik baǵdarlamalaryn ázirleıtin mamandar; 4) mamandardyń kásibı daıarlyǵyn baǵalaý jáne biliktiligine sáıkestigin rastaý salasyndaǵy mamandar bolyp tabylady. 3. KS negizinde biliktilik sıpattamalary, laýazymdyq nusqaýlyqtar, uıymdardyń úlgilik oqytý baǵdarlamalary, úlgilik oqytý josparlary, ujymdyq standarttar ázirlenedi. 4. Osy KS mynadaı termınder men anyqtamalar qoldanylady: 1) biliktilik – qyzmetkerdiń eńbek qyzmetiniń belgili bir túri sheńberinde naqty fýnksııalardy sapaly oryndaýǵa daıyndyǵy; 2) biliktilik deńgeıi – kúrdeliligi, eńbek qyzmetteriniń standartty emestigi, jaýapkershiligi jáne derbestiligi parametrleri boıynsha júkteletin qyzmetkerlerdiń quzyretine qoıylatyn talaptar jıyntyǵy; 3) eńbek zattary – belgili bir eńbek quraldarynyń kómegimen ónim jasaý maqsatynda qyzmetkerdiń is-qımyly baǵyttalǵan zat; 4) eńbek quraldary – jumysshynyń eńbek zattaryn bastapqy kúıden ónimge aınaldyrý úshin paıdalanatyn quraldar; 5) eńbek qyzmetiniń túri – eńbek fýnksııalary men olardy oryndaýǵa qajetti quzyrettikterdiń tutas jıynymen quralǵan kásibı qyzmet salasynyń quramdas bóligi; 6) eńbek fýnksııasy – bıznes-úderispen anyqtalatyn jáne olardy oryndaýǵa qajetti quzyretterdiń bolýyn boljamaıtyn eńbek qyzmetiniń biriktirilgen jáne derbes jıyntyǵyn kórsetetin eńbek qyzmeti túrleriniń bir bóligi; 7) kásibı qyzmet salasy – jalpy ıntegrasııalyq negizi (mindeti, nysandary, tehnologııalary, sonyń ishinde eńbek quraldary uqsas nemese jaqyn) bar jáne uqsas eńbek fýnksııalary men olardy oryndaıtyn quzyrettilikteriniń boljaldy jıynynan turatyn salanyń eńbek qyzmeti túrleriniń jıyntyǵy; 8) kásibı standarttyń birligi – osy qyzmet túri úshin tutas, aıaqtalǵan, qatysymdy derbes jáne mańyzdy bolyp tabylatyn naqty eńbek fýnksııasynyń ashyq sıpattamasy turatyn kásibı standarttyń qurylymdyq elementi; 9) kásip – arnaıy daıyndyqtyń, jumys tájirıbesiniń nátıjesinde paıda bolǵan arnaıy teorııalyq bilim men praktıkalyq daǵdylar keshenin bilýdi talap etetin eńbek qyzmetiniń túri; 10) quzyrettilik – eńbek qyzmetinde bilimin, biligi jáne tájirıbesin qoldaný qabileti; 11) laýazym – laýazymdyq ýákilettikter jáne laýazymdyq mindetter sheńberin júkteıtin jumys berýshiniń qurylymdyq birligi; 12) mindet – naqty bir eńbek zattary men quraldaryn paıdalana otyryp eńbek fýnksııasyn iske asyrýmen jáne nátıjege qol jetkizýmen baılanysty is-qımyl jıyntyǵy; 13) sala – óndiretin ónim, óndiris tehnologııasy, negizgi qorlar men jumys jasaýshylardyń kásibı bilikteri ortaq uıymdar jıyntyǵy; 14) salalyq biliktilik sheńberi (budan ári - SBSh) – salada tanylatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdyq sıpattamasy; 15) ulttyq biliktilik sheńberi (budan ári - UBSh) – eńbek naryǵynda tanylatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdyq sıpattamasy; 16) fýnksıonaldyq karta – sol nemese ózge de kásibı qyzmet salasy sheńberinde belgili bir qyzmet túrin oryndaıtyn jumysshynyń eńbek fýnksııalary men mindetteriniń qurylymdyq sıpattamasy. 2. KS pasporty 5. KS pasporty mynany anyqtaıdy: 1) ekonomıkalyq qyzmet túri (kásiptik qyzmet salasy): Ekonomıkalyq qyzmet túrleriniń jalpy jikteýishi (buan ári – 03-2007 QR MJ) «51.10 Áýe jolaýshylar kóligi»; 2) ekonomıkalyq qyzmet túriniń (kásiptik qyzmet salasynyń) negizgi maqsaty: áýe kóligimen tasymaldaýǵa jatatyn qyzmetti qamtamasyz etý; 3) osy KS 1-qosymshasyna sáıkes biliktilik deńgeıleri boıynsha eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túrleri. 3. Eńbek qyzmeti túrleriniń (kásiptiń) kartochkalary 1-paragraf «Bort jolserigi» 6. Eńbek qyzmet túriniń (kásiptiń) kartochkasy mynadan turady: 1) biliktilik deńgeıi: UBSh boıynsha – 3, SBSh boıynsha – 3; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik synyptaýshy bazalyq toby boıynsha (budan ári – 01-2005 QR MJ): 5111 «Temir jol vagony jolserikteri, bort jolserikteri, stıýardtar»; 3) laýazymnyń (kásiptiń) yqtımal ataýlary: bort jolserigi; 4) atqarylatyn eńbek qyzmetiniń jıyntyq sıpattamasy - sýbektiniń áýe kemesiniń bortynda jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý prosesin uıymdastyrýdy júzege asyrýy; 5) yqtımal jumys oryndary, jumysshynyń kásiptik bilimi men oqýyna qoıylatyn talaptar, biliktilikti rastaıtyn sertıfıkattardyń qajettiligi, praktıkalyq jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar, jumysqa ruqsat berýdiń erekshe talaptary osy KS 2-qosymshasynyń «Kásip boıynsha yqtımal jumys oryndary. Bort jolseriginiń eńbek jaǵdaıyna, bilimi jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar» degen 1-kestesinde keltirilgen. 2-paragraf «Aǵa bort jolserigi» 7. Eńbek qyzmet túriniń (kásiptiń) kartochkasy mynadan turady: 1) biliktilik deńgeıi: UBSh boıynsha – 4, SBSh boıynsha – 4; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik synyptaýshy bazalyq toby boıynsha (budan ári – 01-2005 QR MJ): 5111 «Temir jol vagony jolserikteri, bort jolserikteri, stıýardtar»; 3) laýazymnyń (kásiptiń) yqtımal ataýlary: aǵa bort jolserigi; 4) atqarylatyn eńbek qyzmetiniń jıyntyq sıpattamasy - sýbektiniń áýe kemesiniń bortynda jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý úrdisin uıymdastyrýdy júzege asyrýy; 5) yqtımal jumys oryndary, jumysshynyń kásiptik bilimi men oqýyna qoıylatyn talaptar, biliktilikti rastaıtyn sertıfıkattardyń qajettiligi, praktıkalyq jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar, jumysqa ruqsat berýdiń erekshe talaptary osy KS 2-qosymshasynyń «Kásip boıynsha yqtımal jumys oryndary. Aǵa bort jolseriginiń eńbek jaǵdaıyna, bilimi jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar» degen 2-kestesinde keltirilgen. 3-paragraf «Bort jolserigi-nusqaýshy (jelilik nusqaýshy)» 8. Eńbek qyzmet túriniń (kásiptiń) kartochkasy mynadan turady: 1) biliktilik deńgeıi: UBSh boıynsha – 4, SBSh boıynsha – 4; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik synyptaýshy bazalyq toby boıynsha (budan ári – 01-2005 QR MJ): 5111 «Temir jol vagony jolserikteri, bort jolserikteri, stıýardtar». 3) laýazymnyń (kásiptiń) yqtımal ataýlary: Bort jolserigi-nusqaýshy (jelilik nusqaýshy); 4) atqarylatyn eńbek qyzmetiniń jıyntyq sıpattamasy - sýbektiniń áýe kemesiniń bortynda jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý úrdisin uıymdastyrýdy júzege asyrýy; 5) yqtımal jumys oryndary, jumysshynyń kásiptik bilimi men oqýyna qoıylatyn talaptar, biliktilikti rastaıtyn sertıfıkattardyń qajettiligi, praktıkalyq jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar, jumysqa ruqsat berýdiń erekshe talaptary osy KS 2-qosymshasynyń «Kásip boıynsha yqtımal jumys oryndary. Bort jolserigi-nusqaýshynyń (jelilik nusqaýshynyń) eńbek jaǵdaıyna, bilimi jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar» degen 2-kestesinde keltirilgen. 4. KS birlikteriniń tizbesi 9. KS birlikteriniń tizbesi osy KS 3-qosymshasynyń 1 - 3-kestelerinde keltirilgen jáne shıfr men KS birlikteri ataýlarynan turady. 5. KS birlikteriniń sıpattamasy 10. KS birlikteriniń sıpattamasy osy KS 4-qosymshasynyń 1 – 3-kestelerinde keltirilgen. 6. Osy KS negizinde beriletin sertıfıkattardyń túrleri 11. Osy KS negizinde mamandardyń kásiptik daıyndyǵyn baǵalaý jáne biliktilik sáıkestigin rastaý salasyndaǵy uıymdarmen sertıfıkattar beriledi. 12. Osy KS negizinde beriletin sertıfıkattardyń túrleri sertıfıkat alý úshin ıgerý qajet bolatyn osy KS 3-qosymshasynda kózdelgen KS birlikteriniń tizbesine sáıkes anyqtalady. 7. KS ázirleýshileri, kelisý paraǵy, saraptamasy jáne tirkelýi 13. KS ázirleýshisi Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi bolyp tabylady. 14. KS kelisý paraǵy osy KS 5-qosymshasynda keltirilgen. «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standartyna 1-qosymsha Biliktilik deńgeıleri boıynsha eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túrleri № r/s Qyzmet túriniń ataýy Eńbek naryǵynyń tendensııalaryn eskerýmen kásiptiń ataýy 01-2005 QR MJ sáıkes kásiptiń ataýy UBSh biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıady ÁK bortynda qaýipsizdikti qamtamasyz etý; jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý Bort jolserigi Bort jolserigi 3 - Aǵa bort jolserigi Aǵa bort jolserigi 4 - Bort jolserigi - nusqaýshy (jelilik nusqaýshy) Bort jolserigi - nusqaýshy 4 - Eskertpe: BTBA – jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵy; ÁK – áýe kemesi. «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standartyna 2-qosymsha 1-keste 1. Kásibi boıynsha yqtımal jumys oryndary. Bort jolseriginiń eńbek jaǵdaılaryna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásibi boıynsha yqtımal jumys oryndary (uıymdar) Avıasııalyq sala uıymdar Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary Qysym aıyrmasy (bıikteý jáne tómendeý barysynda); Shýyldyń jáne dirildiń joǵary deńgeıi; ÁK bortyndaǵy órt jáne jarylysy; Psıhoemosııalyq salmaqtar Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe jaǵdaılary Bort jolserik jumysyna 18 jasqa tolǵan, jáne sertıfıkattalǵan Oqý ortalyǵynda oqýdan ótken, qoldanystaǵy 2 synypty DUSK (dárigerlik-ushý sarapatamalyq komıssııasynyń) medısınalyq qorytyndysy bar, bort jolserigi jumysy úshin qajetti kólemde memlekettik jáne aǵylshyn tilderin biletin tulǵalar jiberiledi SBSh biliktilik deńgeıi Kásibı bilim alý jáne oqý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 3 Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim Talap etilmeıdi 2-keste 2. Kásibi boıynsha yqtımal jumys oryndary. Aǵa bort jolseriginiń eńbek jaǵdaılaryna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásipter boıynsha yqtımal jumys oryndary (uıymdar) Avıasııalyq sala uıymdar Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary 1) Qysym aıyrmasy (bıikteý jáne tómendeý barysynda); 2) Shýyldyń jáne dirildiń joǵary deńgeıi; 3) ÁK bortyndaǵy órt jáne jarylysy; 4) psıhoemosııalyq salmaqtar. Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe jaǵdaılary Bort jolserigi jumysyna 18 jasqa tolǵan, jáne sertıfıkattalǵan Oqý ortalyǵynda oqýdan ótken, qoldanystaǵy 2 synypty DUSK (dárigerlik-ushý sarapatamalyq komıssııasynyń) medısınalyq qorytyndysy bar, bort jolserigi jumysy úshin qajetti kólemde memlekettik jáne aǵylshyn tilderin biletin tulǵalar jiberiledi. SBSh biliktilik deńgeıi Kásibı bilim alý jáne oqý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 4 Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim Keminde 2 jyl bort jolserigi retindegi jumys ótili bolýy 3-keste 3. Kásibi boıynsha yqtımal jumys oryndary. Bort jolserigi-nusqaýshy (jelilik nusqaýshy) eńbek jaǵdaılaryna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásibi boıynsha yqtımal jumys oryndary (uıymdar) Avıasııalyq sala uıymdar Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary 1) Qysym aıyrmasy (bıikteý jáne tómendeý barysynda); 2) Shýyldyń jáne dirildiń joǵary deńgeıi; 3) ÁK bortyndaǵy órt jáne jarylysy; 4) psıhoemosııalyq salmaqtar. Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe jaǵdaılary Bort jolserik jumysyna 18 jasqa tolǵan, jáne sertıfıkattalǵan Oqý ortalyǵynda oqýdan ótken, qoldanystaǵy 2 synypty DUSK (dárigerlik-ushý sarapatamalyq komıssııasynyń) medısınalyq qorytyndysy bar, bort jolserik jumysy úshin qajetti kólemde memlekettik jáne aǵylshyn tilderin biletin tulǵalar jiberiledi SBSh biliktilik deńgeıi Kásibı bilim alý jáne oqý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 4 Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim Avıasııa salasynda 4 jyl jumys ótiliniń bolýy   «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standartyna 3-qosymsha KS birlikteriniń tizimi 1-keste 1.«Bort jolserigi» eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túri Shıfr Eńbek fýnksııasynyń (kásibı standart birliginiń) ataýy F 1 ÁK bortynda qaýipsizdikti qamtamasyz etý F 2 Jolaýshylarǵa servıs usyný (jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý)   2-keste 2.«Aǵa bort jolserigi» eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túri Shıfr Eńbek fýnksııasynyń (kásibı standart birliginiń) ataýy F 1 ÁK qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha bort jolserik brıgadasynyń jumysyn uıymdastyrý jáne basshylyq etý F 2 Jolaýshylarǵa servıs usyný (Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý) boıynsha bort jolserik brıgadasynyń jumysyn uıymdastyrý jáne basshylyq etý   3-keste 3.«Bort jolserigi-nusqaýshy (jelilik nusqaýshy)» eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túri Shıfr Eńbek fýnksııasynyń (kásibı standart birliginiń) ataýy F 1 ÁK bortjolserikteriniń bilimderin tekserý F 2 Qujattama júrgizý F 3 Bortjolserikterdiń eńbekti qorǵaý jáne qaýipsizdik talaptaryn saqtaýyn uıymdastyrý jáne baqylaý jasaý   Eskertpe: F – fýnksııa. «Borttyq qyzmet kórsetý» kásibı standartynat 4-qosymsha KS birlikteriniń sıpaty 1-keste 1. «Bort jolserigi» eńbek qyzmetiniń (kásibiniń) túri Shıfr Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter Sheberligi jáne daǵdylary Bilimi F 1 Avarııalyq-qutqarý jabdyǵy; Bort jolserikterge arnalǵan ushýlardy júrgizý boıynsha nusqaý; M 1-1 Jolaýshylarǵa ushý aldyndaǵy nusqaýlyq júrgizý Jolaýshylarǵa ushý aldy nusqaýlyq júrgizý mashyqtary; ÁK bortyndaǵy jolaýshylardyń destrýktıvti minez-qulqymen jumys isteý mashyqtary; ÁK bortynda elektrondyq aspaptardy qaýipsiz paıdalaný mashyqtary Qazaqstan Respýblıkasy- nyń 2010 jylǵy 15 shildedegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» Zańynyń ushýlardy oryndaýǵa qatysty bóligin bilý; Halyqaralyq zańnamalar men standarttardy bilý; Bort jolserikterine arnalǵan ushýdy júrgizý boıynsha nusqaýdy bilý; Áýe kóliginde tasymaldaýlardy uıymdastyrýdy bilý; ÁK bortynda elektron- dyq aspaptardy paıdalaný qaǵıdalary jáne tártibi qosylyp turǵan elektrondyq aspaptardyń borttyq radıoelektrondyq jabdyqtyń jumysyna tıgizetin áseri; ÁK komandırine kez-kelgen baıqalǵan aýytqýlar týraly baıandaý josyqtary M 1-2 Avarııalyq-qutqarý jumystary jáne dárigerge deıingi járdem kórsetý ÁK bortynda barlyq qutqarý jáne avarııalyq jabdyqtardyń bolýyn tekserý mashyqtary, olardyń jaramdylyǵyn jáne durys ornatylǵandyǵyn tekserý; Alǵashqy dárigerge deıingi járdem kórsetý; Barlyq qajetti qujattamalar men nusqaýlardyń bolýyn jáne sáıkestigin tekserý; Júze bilý Áýe kemeleriniń avarııalyq-qutqarý jabdyqtaryn bilý; Avarııalyq-qutqarý josyqtary jáne ómirsheńdik prınsıpterin bilý; Bort jolseriginiń is-qımylyna qatysty bóligindegi alǵashqy dárigerge deıingi járdem kórsetý erejelerin, avıasııalyq medısınany bilý; Zańsyz aralasý barysyndaǵy is-qımyldaryn (ÁK basyp alý, iritki salý, ÁK bortyna jarylǵysh qurylǵysyn jáne basqalardy ornatý) bilý Ekıpaj músheleriniń mindetterin, jaýapkershilikterin bilý. Ádettegi jaǵdaılarda jáne erekshe ári avarııalyq jaǵdaılarda ózara tıimdi árekettesýdi qamtamasyz etý tásilderin bilý; ÁK sýǵa qonýy barysyndaǵy qutqarý jumystarynyń erejelerin bilý F 2 Býfettik-as úılik jabdyqtary jáne jolaý-shylarǵa qyzmet kórsetý quraldary Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý josyqtary M 2.1 Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý Býfettik-as úılik jabdyqtary men jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý quraldaryn paıdalaný mashyqtary Erekshe jolaýshylardy qosqanda (múgedekter, balalar, naýqastar, júkti áıelder, qart jolaýshylar jáne basqalary) jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý rásimderin bilý   2-keste 2. «Aǵa bort jolserigi» eńbek qyzmetiniń (kásiptiń) túri Shıfr Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter Sheberligi jáne daǵdylary Bilimi F 1 Avarııalyq-qutqarý jabdyǵy; Bort jolserikterine arnalǵan ushýlardy júrgizý boıynsha nusqaý; M 1-1 Jolaýshylarǵa ushý aldyndaǵy nusqaýlyq júrgizý Jolaýshylarǵa ushýdyń aldynda nusqaýlyq júrgizý mashyqtary. ÁK bortyndaǵy jolaýshylardyń destrýktıvti minez-qulqymen jumys isteý mashyqtary; ÁK bortynda elektrondyq aspaptardy qaýipsiz paıdalaný mashyqtary. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 15 shildedegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» Zańynyń ushýlardy oryndaýǵa qatysty bóligin bilý; Halyqaralyq zańnamalar men standarttardy bilý (EU OPS, IOSA); Bort jolserikterine arnalǵan ushýdy júrgizý boıynsha nusqaýdy bilý; Áýe kóliginde tasymaldaýlardy uıymdastyrýdy bilý; ÁK bortynda elektrondyq aspaptardy paıdalaný qaǵıdalary jáne tártibi; ÁK komandırine kez-kelgen baıqalǵan aýytqýlar týraly baıandaý josyqtary M 1-2 Avarııalyq-qutqarý jumystary jáne dárigerge deıingi járdem kórsetý ÁK bortynda barlyq qutqarý jáne avarııalyq jabdyqtardyń bolýyn tekserý mashyqtary, olardyń jaramdylyǵyn jáne durys ornatylǵandyǵyn tekserý; Alǵashqy dárigerge deıingi járdem kórsetý; Barlyq qajetti qujattamalar men nusqaýlardyń bolýyn jáne sáıkestigin tekserý; Júze bilý. Áýe kemeleriniń avarııalyq-qutqarý jabdyqtaryn bilý; Avarııalyq-qutqarý josyqtary jáne ómirsheńdik prınsıpterin bilý; Alǵashqy dárigerge deıingi járdem kórsetý erejelerin bilý; bort jolserikke qatysty bóliktegi avısııalyq medısınany bilý; Zańsyz kirisý barysyndaǵy is-qımyldaryn (ÁK basyp alý, iritki salý, ÁK bortyna jarylǵysh qurylǵysyn jáne basqa- lardy ornalastyrý) bilý; Ekıpaj músheleriniń mindetterin, jaýapkershilikterin bilý. Ádettegi jaǵdaılarda jáne erekshe ári avarııalyq jaǵdaılarda ózara tıimdi árekettesýdi qamtamasyz etý tásilderin bilý; ÁK sýǵa qonýy barysyndaǵy qutqarý jumystarynyń erejelerin bilý F 2 Býfettik as úılik jabdyqtary jáne jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý quraldary Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý rásimderi M 2-1 Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý Býfettik-as úılik jabdyqtary men jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý quraldaryn paıdalaný mashyqtary. Erekshe jolaýshylardy qosqanda (múgedekter, balalar, naýqastar, júkti áıelder, qart jolaýshylar jáne basqalary) jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý rásimderin bilý   3-keste 3. «Bort jolserigi-nusqaýshy (jelilik nusqaýshy)» eńbek qyzmetiniń (kásibiniń) túri Shıfr Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter Sheberligi jáne daǵdylary Bilimi F 1 ÁK bortjol-serikteriniń bilimderi Bortjol- serik-terge arnalǵan ushýlardy júrgizý boıynsha nusqaý M 1-1 ÁK bortjol-serikteriniń bilimderin tekserý jáne tájirıbeden ótýshi bortjol-serikterdi qatarǵa qosý Reıstik jaǵdaılarda bort jolserikterdiń ushýda jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý tehnologııasyn, áýe kemesinde jolaýshylardy jáne júkterdi tasymaldaý erejelerin, áýe kemesiniń elektrlik, avarııalyq-qutqarý quraldaryn paıdalaný ereje-lerin bilýin, jumys qujat-tamasyn júrgizý jáne rásim-deý boıynsha bilimderin tek-serý. Bort jolserikteriniń teorııalyq, tájirıbelik, al-dyn ala jáne ushý aldyndaǵy, ushýdan keıingi bólshekteý boıynsha daıyndyǵyn júrgi-zý jáne jetildirý mashyq-tary; Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 15 shildedegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» Zańynyń ushýlardy oryndaýǵa qatysty bóligin bilý; QR áýe keńistigindegi ushýdyń negizgi erejelerin bilý; Halyqaralyq zańnamalar men standarttardy bilý (EU OPS, IOSA); Bort jolserikterine arnalǵan ushýdy júrgizý boıynsha nusqaý; Erekshe jolaýshylardy qosqanda (múgedekter, balalar, naýqastar, júkti áıelder, qart jolaýshylar jáne basqalary) jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý rásimderi Bort jolserikterin oqytý ádistemesi. Bort jolserikteriniń asa nazar talap etetin (balalar, naýqas adamdar, qart adamdar jáne t.b.) jolaýshylarǵa qyz-met kórsete bilýin tekserý mashyqtary; Bort jolserik-teriniń shetel tilin bilýin jáne olardy jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý barysynda paıdalana bilýin baqylaý mashyqtary F 2 Ushý qujattamasy Qujat-tamany júrgizý rásimderi M 2-1 Qujattamany júrgizý Bort jolserikteriniń jerdegi jáne ushýdaǵy teorııalyq jáne tájirıbelik bilimderin tekserýdiń bolashaqtaǵy jyldyq jáne toqsan saıynǵy josparlaryn jasaıdy. Jańa bort jolserik- terin jáne jańa qurylǵan brıgadalardy iske qosý jos-parlaryn jasaý mashyqtary ÁK bortynda anyqtamalyq-aqparattyq materıaldyń, bort jolserik papkasynyń mazmunyna jáne kúıine baqylaý júrgizý mashyqtary. Bort jolserik-nusqaýshy jumysyn uıymdastyrýdy bilý. Osy baǵyttaǵy bilim berý prosesin retteıtin qujattardy bilý. Bekitilgen reısterde jolaý-shylarǵa qyzmet kórsetýdiń tehnologııalyq kartalaryn ázirleý jáne olarǵa qajetti ózgerister engizý mashyqtary. Bort jolserikterdi jeke qujattamasynyń bolýyn jáne rásim- delý durystyǵyn baqylaý mashyqtary. Tekseristiń nátıjeleri boıynsha tıisti qujattardy rásimdeý jáne bort jolse-rikteriniń kásibı sheberligin arttyrý boıynsha is-sharalar ázirleý mashyqtary, jańa brıgadalar qalyptastyrý boıynsha usynymdar berý mashyqtary. Ushýdaǵy jolaý-shylarǵa qyzmet kórsetý tájirıbesin meńgerý, jınaqtaý jáne taratý mashyqtary   F 3 Avarııalyq-qutqarý tehnıkasy Qaýipsiz ushýdy qamtamasyz etý erejeleri M 3-1 Bort- jolserikter tobynyń qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne ÁK bortynda jolaýshylarǵa joǵary mádenıetti qyzmet kórsetý boıynsha jumysyn uıymdastyrý jáne baqylaý jasaý Bortjolserikterdi kúzgi-qysqy jáne kóktemgi-jazǵy navıgasııaǵa jáne jumystardy qaýipsiz júrgizý nusqaýlyǵyna daıyndaý, bort jolserikterdiń ushý kitaptarynda qajetti jazbalardy júrgizý mashyqtary. Bortjolserikter toptarynyń qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne ÁK bortynda jolaýshylarǵa joǵary mádenıetti qyzmet kórsetý boıynsha sharalardy engizý boıynsha jumystardy júrgizý mashyqtary Qaýipsizdikti qamtamasyz etýge arnalǵan jabdyqtyń barlyq túrlerin ornalastyrý jáne olardyń jaramdylyǵyn tekserý erejelerin bilý; ÁK bortynda elektrondyq aspaptardy paıda-laný qaǵıdalaryn jáne tártibin bilý; Qosylyp turǵan elektron-dyq aspaptardyń borttyq radıoelektrondyq jabdyqtyń jumysyna tıgizetin áserin bilý; ÁK komandırine kez-kelgen baıqalǵan aýytqýlar týraly baıandaý rásimderin bilý; Ava-rııalyq-qutqarý rásimderi jáne ómirsheńdik prınsıpterin bilý; bort jolserigine qatysty bóligin-degi dárigerge deıingi alǵashqy járdem kórsetýdi, avıasııalyq medısınany bilý; Zańsyz aralasý aktileri barysyndaǵy is-qımyl-dardy bilý (ÁK basyp alý, iritki salý, ÁK bortyna jarylys qu-rylǵysyn jáne basqalardy orna-lastyrý); Ekıpaj músheleriniń mindetterin, jaýapkershilikterin bilý. Ádettegi jaǵdaılarda jáne erekshe ári avarııalyq jaǵdaılar-da ózara tıimdi árekettesýdi qamtamasyz etý tásilderin bilý; ÁK sýǵa qonýy barysyndaǵy qutqarý jumystarynyń erejele-rin bilý   «Borttyq qyzmet kóresetý» kásibı standartyna 5-qosymsha Kelisý paraǵy Uıymnyń ataýy Kelisilgen merzimi Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Osy KS ____________________________________________________ tirkeldi. Kásiptik standarttardyń reestrine № ___________________________tirkeldi. Hat (hattama) № ___________ Kúni Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kelisimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №8991 bolyp engizildi.