Quqyq ústemdigi – kelisim kepili

Kongress jumysyna álem­niń 90-nan astam elinen Konstı­týsııalyq sottardyń jáne olarǵa teńes­ti­rilgen mekemelerdiń delegasııa­lary qatysty. Is-sharanyń ashylý saltanatynda Indonezııa Respýb­lı­kasynyń Prezıdenti Djoko Vı­do­do myrza quttyqtaý sóz sóıledi.

Kongress konstıtýsııa men kons­tıtýsııalyq sottardyń qoǵam­daǵy áleýmettik beı­bit­shilikti qoldaýdaǵy róli, adam quqyqtaryn qorǵaý jáne zańnyń ústemdigin qamtamasyz etý máse­lelerine arnalǵan tórt sessııadan turdy.

Q.Mámı moderatorlyq etken «Quqyq qoldaný» sessııasynda qoǵamdyq kelisim negizinde jatqan konstıtýsııalyq erejelerdi júzege asyrý máseleleri qaraldy. Sessııa otyrysyn ashqan Q.Má­mı konstıtýsıonalızmdi ny­ǵaı­tý jáne quqyq ústemdigi qaǵı­dat­taryn kúsheıtý beıbitshilik, keli­sim jáne memlekettiń údemeli da­mýynyń kepili ekenin atap ótti. Konstıtýsııalyq baqylaý organ­darynyń qyzmeti azamattyq beı­bitshilikti buzýdyń yqtımal sebepteri bolatyn zańnamada jáne ony qoldaný praktıkasynda qaıshylyqtar men olqylyqtardy anyqtaýmen baılanysty.

Forýmǵa qatysýshylar kons­tı­týsııalyq ádilet organdarynyń beıbitshilikke, áleýmettik jáne ózge de janjaldardy retteýge qa­tysty Konstıtýsııanyń ereje­lerin túsindirýi, sondaı-aq Kons­tı­týsııalyq sottardyń qyzmeti máselelerin talqylady.

119 eldiń ókilderin biriktiretin KSDK Bas Assambleıasynda bıý­ro­nyń jańa músheleri saılandy, onyń qyzmeti týraly esep já­ne memleketterdiń qarjylyq jar­na­larynyń mólsheri bekitildi.

Kongress aıasynda KSDK Bas hat­shysy Shnýts Dıýrr myrza Eýropa Keńesi Venesııa komıs­sııa­synyń málimetter bazasynyń tanystyrylymyn ótkizdi.

Kongress qorytyndysy bo­ıynsha adam quqyqtary men demo­kratııalyq qundylyqtardy qorǵaý eldegi áleýmettik beı­bit­shilikti qam­ta­masyz etýdiń qa­jetti sharty kór­setilgen kom­mıýnıke qabyl­dandy.

Sonymen qatar kongress sheń­berinde Qazaqstan Kons­tı­týsııa­lyq keńesiniń tóraǵasy Q.Má­mıdiń tóraǵalyǵymen Konstı­týsııalyq baqylaý organdarynyń Eýrazııalyq qaýymdastyǵynyń (KBOEQ) otyrysy ótti.

Kezdesýge Ázerbaıjan, Arme­nııa, Belarýs, Qyrǵyz Respýb­lı­kasy, Mońǵolııa, Reseı, Tájikstan jáne О́zbekstan Konstıtýsııalyq sottarynyń delegasııalary qa­tysty.

Otyrysty ashqan Eýrazııalyq qaýymdastyq tóraǵasy Q.Mámı óńirlik uıym sheńberindegi quqyq­tyq yntymaqtastyq quqyqtyq memleket qaǵıdattaryn bekitý sala­synda aqparat pen tájirıbe alma­sýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Qaýymdastyqqa qatysý­shylar quqyqtyq saladaǵy ynty­maq­tastyqtyń negizgi baǵyt­taryn, sondaı-aq Qazaqstanda qa­ýym­­dastyqtyń alǵashqy kon­gre­sin ótkizý máselelerin talqylady.

Qazaqstan Kons­tı­týsııa­lyq keńesiniń tóraǵasy Azııa kons­tıtýsııalyq sottary men ba­lamaly ınstıtýttar qaýym­­das­tyǵynyń (AAKS) oty­ry­syna qatysty. Jıynǵa AAKS-nyń qazirgi tóraǵasy, Moń­ǵo­lııa Kons­tı­týsııalyq soty­nyń tóraǵasy Chınbat Namd­jıl myrza mode­ra­torlyq etti. De­lega­sııa bas­shylary bir-birin óz el­derinde bolyp jatqan mańyz­dy is-sharalar men odan ári yn­ty­maqtastyq josparlary týraly habardar etti.

Taraptar Azııa qaýym­das­ty­ǵynyń qurylymdyq bólim­she­leriniń qyzmeti týraly: Jos­parlaý jáne úılestirý hat­shy­lyǵy (Indonezııa), Ǵylymı zertteýler jáne damý hatshylyǵy (Koreıa) já­ne Adam resýrstaryn oqytý jáne damytý ortalyǵynyń (Túr­kııa) aqparattaryn tyńdady.

Qaýymdastyqtardyń kezde­sý­lerinen keıin Konstıtýsııalyq sot tóreligi jónindegi dúnıejúzilik konferensııa bıýrosynyń otyrysy ótti. Jıynǵa Q.Mámı Kons­­­­tıtýsııalyq baqylaý organ­dary­nyń Eýrazııalyq qaýym­da­s­tyǵynyń basshysy retinde qatysty.

KSDK bıýrosy 5-kongrestiń qory­tyndylary boıynsha qabyl­danatyn kommıýnıke, Konstı­tý­sııalyq sottar dúnıejúzilik qaýymdastyǵynyń qyzmeti týraly esep jobalaryn jáne basqa da máselelerdi qarady.