«Aqyryn júrip, anyq bas, eńbegiń ketpes dalaǵa, Ustazdyq qylǵan jalyqpas, úıretýden balaǵa» dep hakim Abaı jyrlaǵandaı, Shəmsha Kópbaıqyzy eńbek jolyn qarapaıym aýyl muǵaliminen bastap, óziniń iskerligi men qabilet-qarymynyń arqasynda memlekettik qyzmettiń san túrli salasynda abyroıly eńbek etti. Ár jyldary mektep dırektory, Almaty oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy, Bilim mınıstriniń orynbasary, Qazaqstannyń Qyrǵyzstandaǵy elshiliginiń birinshi hatshysy, Almaty oblysy Bilim basqarmasynyń basshysy qyzmetterin atqardy. Mınıstr kezinde bilim men ǵylym kóshin alǵa jyljytyp, básekege qabiletti qoǵam qalyptastyrýda mol úles qosty. Senat depýtaty bolǵan tusta da otandyq zańnamany jetildirýge atsalysty. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde rektor bolǵan jyldary qazaq qyzdaryna baǵyt-baǵdar berýde aıanbaı ter tókti.
Shəmsha Berkimbaeva qazaq mektepterin damytýǵa, aýyldan shyqqan daryndy balalardy, əsirese burynǵy «Qazaq-túrik lıseıi» atanǵan, búgingi «Bilim-ınnovasııa» lıseılerin qoldap, jas órenderdiń bilim alýyna orasan úles qosty. Osy asyl murat jolynda aıanbaı ter tókken ardaqty ustazdyń eńbegi men esimin ardaqtaý maqsatynda Almaty qalasyndaǵy daryndy qyz balalarǵa arnalǵan lıseı-ınternatynyń quryltaıshylary atalǵan oqý ornyna Shəmsha Berkimbaevanyń esimin berýge sheshim qabyldady. Lıseı de úkili úmitti aqtap, sońǵy 5 jylda 88 túlegi alpaýyt sheteldik ýnıversıtetke qabyldanyp, 105 oqýshy «Altyn belgi» ıegeri atanǵan. 2021 jyldan eń úzdik 100 olımpıadalyq mekteptiń quramyna enip, 26-orynda tur.
– Men áýeli osy sharaǵa Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń sálemin jetkizýge arnaıy kelip otyrmyn, – dedi Qazaqstan Prezıdentiniń keńesshisi Málik Otarbaev. – Prezıdentimiz kezinde Shámsha Kópbaıqyzynyń qazasyna qatysty marqumnyń ustazdyq jolynan bastap óte bıik mártebege jetip, eldiń damýyna, qoǵamnyń kemeldenýine úles qosqan tulǵa ekenin aıtyp, kóńil aıtqan bolatyn. Búgin mektep quryltaıshylarynyń uıǵarymymen Almatydaǵy daryndy qyz balalarǵa arnalǵan lıseı-ınternatqa esimin bergenine bárimiz qýanyp otyrmyz. Negizinen mektep tarıhyna úńilsek, atalǵan mekteptiń irgesin qalaǵandardyń biri – Shámsha Kópbaıqyzy bolatyn. Sondyqtan búginde álemdegi ozyq júz mekteptiń qataryna engen atalǵan oqý ornynyń sol kisiniń esimimen atalýy zańdylyq jáne kórsetilgen úlken qurmet dep bilemiz. Shámsha Kópbaıqyzy esimin ataǵanda biz adaldyq pen tazalyqty birden ańǵaramyz. О́ıtkeni ol kisi ómir boıy eline, memleketine adal qyzmet etti. Adaldyq, tazalyq qasıetinen eshqashan aınyǵan emes. Bul qazirgi zamanda kóptegen azamatymyzdyń boıynan tabyla bermeıtin qasıet. Sondyqtan búgingi is-shara Shámsha Berkimbaevany eske alý kúni ǵana emes, adaldyq pen tazalyqty tý etken este qalatyn kún dep esepteımiz.
Besigin qasıetti Alataýy terbetken, jer jánnaty Jetisýynan nár alyp, ata-anasynyń tálim-tárbıesine sýsyndap, súıispenshiligine bólengen Shámsha Kópbaıqyzy jas maman retinde ózine tapsyrylǵan mindetterdi adal atqaryp, minezinen de, júris-turysynan da bekzattyq bolmysyn baıqatty. Elim, jerim degen azamat dárejesindegi tulǵaǵa aınaldy. Kókiregi sáýleli, jigerin namyspen qaıraǵan qaıratty jan Jeltoqsan oqıǵasy kezinde ádilettilik jolynda qasqaıyp turdy. Qaıyspady, qaıtpady, qyzmet úshin eshkimge basyn ımedi. «Eger jastarǵa osyndaı qııanat kórsetilip jatsa, ondaı jerden men kettim» dep, qaıtadan mektepke oralyp, ustazdyq qyzmetin jalǵastyrdy. Keıinnen mınıstr bolyp, mektep pen mınıstrliktiń arasyn jalǵady. Aýyl mektepteriniń damýyna baryn saldy, janyn saldy. Qazaq mektebiniń baǵyn ashty. Ol kisi resmı laýazymdy qyzmetterden ketse de, elimizdiń bilim men ǵylym salasynyń úlken janashyry, tilekshisi bolyp otyrdy. Eń bir atap aıtarlyǵy, ol kisiniń júris-turysy da, kıim kıisi de, sóılegen sózi ónege bolatyndaı tula boıy tutas naǵyz ulaǵatty ustaz edi.
Is-shara barysynda óz kezeginde sóz alǵan Sh.Berkimbaeva atyndaǵy qyzdar lıseıiniń dırektory Panel Gýl myrza lıseıdiń 1993 jyly sol kezdegi Túrkııa men Qazaqstan basshylarynyń kelisimimen negizi qalanǵanyn, Shámsha Berkimbaeva mınıstr bolǵan kezinde qazaq-túrik lıseıleriniń ashylýyna kóp kómek kórsetkenin, lıseıdiń jalpyadamzattyq, sondaı-aq ulttyq qundylyqtarǵa negizdelgenin, sonymen qatar oqý ornynyń qol jetkizgen jetistikterin maqtanyshpen atap ótti.
Sondaı-aq «Shámsha apaıdyń armany – aýyl men qala balasynyń arasynda alshaqtyq bolmaýyn, balalardyń halyqaralyq bilim alýdy kóksegenin jetkizgen Almaty qalasy bilim basqarmasynyń basshysy Lázzat Jylqybaeva, Shámsha Kópbaıqyzynyń jerlesteri atynan sóz alǵan Almaty oblysy Qarasaı aýdany ákiminiń orynbasary Aıjan Nurdildáqyzy, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń arnaıy quttyqtaýyn jetkizip, Shámsha Kópbaıqyzynyń Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetin basqarǵan tustaǵy erekshe eńbegi týraly aıtqan atalǵan oqý ornynyń rektory Gúlmıra Qanaı, QazUÝ-dyń rektory J.Túımebaevtyń quttyqtaýyn oqyp, tilegin bildirgen QazUÝ-dyń prorektory Haıdar Tasybekov, Abaı atyndaǵy Qazaq UPÝ rektory Darhan Bilálov, S.Demırel atyndaǵy ýnıversıtettiń rektory Álimjan Igenbaevtar Shámsha Kópbaıqyzynyń búkil sanaly ǵumyryn jas urpaq tárbıesine, ult múddesine, bilim men ǵylym salasyna arnaǵan shyn mánindegi zııaly da, parasatty jan bolǵanyna toqtaldy.
Ulttyń upaıyn túgendep, rýhanııattyń kóshin bastap júrgen Shámsha Kópbaıqyzynyń adamı qasıetiniń de erekshe bolǵanyn akademık Asqar Jumadildaev, jazýshy Naǵashybek Qapalbekuly, «Shámsha Kópbaıqyzyna Almaty qalasynan kósheniń atyn, týǵan jeri Qarasaı aýdanynda mekteptiń atyn berýdi de oılasý kerektigin» alǵa tartqan ardager Áskerbek Abaev, jazýshy Nurdáýlet Aqyshev, ómir boıy syılasyp ótken qurbylary, ulaǵatty ustazdar Dildash Bıtýova, Roza Kıikbaıqyzy taǵylymdy estelikterimen bólisti.
– Sóngen juldyzdyń jaryǵy myńdaǵan jylǵa jetedi. Bizdiń Shámsha da qazaq qyzdarynyń ishindegi jaryq juldyzdyń bireýi ǵana emes, biregeıi edi, – dedi jazýshy Zeınep Ahmetova. – Kezdeısoq eshteńe bolmaıdy eken, osy mektepke izgilikti is-shara ótkizýge talaı ret birge kelip edik. Búgin sol adal eńbegi, shynaıy istegen jumysynyń barlyǵy aınalyp kelip, ózi joq bolsa da aldynan shyǵyp otyr. Shámsha – esimi ısi qazaqqa ortaq batyr atasynan bata alyp, kózin kórgen kisi. Baılyqtyń eń úlkeni kitap. Sondyqtan Shámshanyń atyna berilip jatqan ıgilikti iske qazaqshalap baıǵazy ákeldim. Ol batyr atamyzdyń qazaqsha, oryssha kitaptary jáne aǵaly-qaryndas bolyp jaqsy syılasyp, Baqytjan Momyshulynyń kózi tiri kezinde Shámsha týraly jazyp, ony ózi oqyp, rahmetin bildirgen Bákeńniń de kitabyn alyp keldim.
Shara barysynda Shámsha Berkimbaeva atyndaǵy Almaty qyzdar lıseıiniń resmı taqtaıshasynyń shymyldyǵy ashylyp, qurmetti qonaqtar lıseıdiń kireberis dálizinde ǵıbratty ǵumyr keshken ulaǵatty jannyń tirshiliginde ózi tutynǵan zattary hám qaıratkerdiń sanaly ómirinde memlekettik dárejede alǵan marapattary, jeke ózi týraly málimetter toptastyrylǵan arnaıy buryshty tamashalady.
«Bul – otandyq bilim salasynda óziniń adal eńbegimen ultqa qyzmet kórsetýdiń úlgisin jasaǵan Shámsha Kópbaıqyzynyń 80 jyldyq mereıjasyna arnalǵan ıgi is-sharanyń bastamasy. Shámsha apaıymyzdy ár ýaqytta jadymyzda saqtap, ol kisiniń «qazaqtyń qyzy qandaı bolýy qajet, qalaı eńbek etý kerek» degen maqsatyn ári qaraı jalǵastyrady degen nıetpen is-sharany uıymdastyryp otyrmyz. Júregi ult dep soqqan Shámsha apaı̆dyń ómir joly qazaqtyń barsha qyzdaryna úlgi bola bermek», – dedi «Bilim-ınnovasııa» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Darhan Ermahanuly.
Qundylyqtarǵa negizdelgen oqý-ádistemelik «Qadam» kitabynyń tanystyrylymy da osy saltanatty jıyn aıasynda ótti.
Taǵylymdyq is-shara barysynda Shámsha Kópbaıqyzynyń jarqyn beınesin eske alý maqsatynda arnaıy daıyndalǵan beınefılm kórsetilip, lıseıde bilimmen qatar ónerdi teńdeı alyp júrgen oqýshy qyzdar kúı tartyp, án aıtyp, burala bı bılep, jıynnyń kórkin keltirse, al jınalǵan aǵaıyn-jurt ulaǵatty ustazǵa degen saǵynyshyn basyp qaıtty.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY,
jýrnalıst
