B.Aqsholaqovtyń aıtýynsha, 2021 jyldan beri jalǵasyp kele jatqan elektr energııasynyń tapshylyǵy otandyq energııa kózderiniń eskirýinen oryn alyp otyr. Sonyń saldarynan jabdyqtardyń isten shyǵýy jıilep ketti. Máselen, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda avarııalyq toqtap qalýlar sany 22 paıyzǵa, al olardyń uzaqtyǵy 16 paıyzǵa artqan. Qazirgi tańda generasııalaýshy qýattardyń tozýy shamamen 60 paıyzdy quraıdy.
Vedomstvo basshysynyń pikirine qaraǵanda, tutynýdyń rekordtyq ósýi aıasynda qalyptasqan ahýal men salanyń damýyn tejeıtin faktorlar bolashaqta eldiń energetıkalyq turaqtylyǵyna eleýli qater tóndirýi múmkin. Eske sala keteıik, 2009 jyldan 2015 jylǵa deıin elimizde elektr energııasyna shekti tarıfterdi engize otyryp, «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasy jumys istedi. Joǵaryda kórsetilgen ýaqyt aralyǵynda 1,2 GVt jańa qýatty engizý jáne 1,7 GVt qýatty qalpyna keltirý arqyly ortasha merzimdi qýat rezervi quryldy.
– «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» atty generasııalaý sektoryndaǵy jańartylǵan tarıftik saıasatqa kóshý mindeti jyl saıynǵy ınvestısııalardy 3 ese ulǵaıtýǵa jol ashady. Sondaı-aq tarıf belgileýdegi tásilderdi transformasııalaý jolymen 2035 jylǵa qaraı generasııalaýshy qýattardyń tozýyn 15 paıyzǵa tómendetýge múmkindik beredi. Jańartylǵan modeldiń mańyzdy bóligi – qoldanystaǵy qoldaý tetikterin jáne naryq tarapynan keri mindettemelerdi kúsheıtý, – deıdi B.Aqsholaqov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, elektr energııasyna tarıfterdi tejeý jónindegi qazirgi saıasatta ınflıasııanyń ósýi tolyq kólemde eskerilmegen. Bul salanyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyna da áser etedi. О́ıtkeni energetıkalyq kásiporyndardyń jumys turaqtylyǵyn qamtamasyz etý úshin ınflıasııa deńgeıine ındeksteýdi kózdeıtin boljamdy tarıftik saıasat qajet.
– Qazirgi qoldanystaǵy elektr qýaty naryǵy sheńberinde salaǵa salynǵan ınvestısııalardy qaıtarýǵa jumsalatyn qarajat kóleminiń lımıti 32 mlrd teńge deńgeıinde belgilengen. Energetıka mınıstrligi atalǵan lımıtti 100 mlrd teńgege ulǵaıtý máselesin pysyqtap jatyr. Bul jumys istep turǵan elektr stansalaryn qosymsha jańǵyrtý jáne keńeıtý múmkindigin qamtamasyz etedi, – dedi mınıstr.
Sondaı-aq ınvestısııalar aǵynyn qamtamasyz etý maqsatynda elektr qýaty naryǵyndaǵy qoldanystaǵy tarıfti aıyna 1 MVt úshin qazirgi 590 myń teńgeden 885 myń teńgege deıin ulǵaıtý qajet. Bul jylyna qosymsha 35 mlrd teńge tartýǵa múmkindik beredi.
– Elektr energııasyn satýdan túsken qarajat jáne elektr qýatynyń ázirligin ustap turý boıynsha kórsetiletin qyzmetter esebinen jylý energııasyn óndirýge jumsalǵan shyǵyndardy óteý máselesi de qaıta qaralýǵa tıis. Iаǵnı qarsy toǵyspaly sýbsıdııalaý alynyp tastalýy kerek, – dedi Energetıka mınıstri.
Sonymen qatar vedomstvo basshysy tutynýshylardyń jekelegen sanattaryn tarıfterdiń ósýiniń yqpalynan qorǵaý úshin búgingi tájirıbeni eskere otyryp, ataýly sýbsıdııalaý sharttary jasalatynyn atap ótti.
Jylý energetıkasynyń áleýmettik aspektisin eskere otyryp, ınvestısııalardy tartýdy yntalandyratyn jáne ınvestısııa-
lardy qaıtarý kepildigin qamtamasyz etetin gıbrıdti modeldi engizý qajet bolady. Ol jylý energetıkasyn bıýdjettik qarjylandyrýdyń qoldanystaǵy tetikterinen jáne menshik ıeleriniń ınvestısııalaý jónindegi tıisti mindettemelerinen turmaq.
– Energetıkalyq kásiporyndarǵa óz aktıvterin damytý úshin tarıfterden alynatyn qarajattan basqa, óz qarajatynyń bir bóligin salý boıynsha qarsy mindettemeler engiziledi. Usynylyp otyrǵan sharalardy tolyqqandy iske asyrý úshin «Tarıfti ınvestısııalarǵa aıyrbastaý» saıasaty sheńberinde alynǵan qarajattyń maqsatty paıdalanylýyna ýákiletti organnyń baqylaý júrgizý fýnksııalaryn qaıtarý, sondaı-aq salynǵan ınvestısııalar sheńberinde qol jetkizilýge tıis kórsetkishterdi belgileý qajet, – deıdi B.Aqsholaqov.
