Elbasy – «Jibek joly beıbitshilik syılyǵynyń» alǵashqy ıegeri

Qazaqstan Prezıdenti syı-qurmetten kende emes, árıne. Degenmen, álem áleýmetiniń aldynda birneshe márte eńbegi ele­nip, abyroıy asqaqtap jatsa, qalaısha aıryqsha atap ótpessiń?! Al árbir tapsyrylǵan syı-sııapat jahan jur­ty­nyń Qazaq eli basshysyn moıyndaǵany, al basshysyna degen iltıpat búkil elge degen qadir-qurmet bolsa kerek-ti. О́tken bir aptanyń ishinde El­basyna álemdik deńgeıdegi eńbegin elegen eki birdeı halyqaralyq syı­lyq tapsyryldy. Onyń biri – Jahandyq dıalog jáne yntymaqtastyq ortalyǵynyń syılyǵy bolsa, ekinshisi – Qytaıǵa memlekettik sapary barysynda Aspanasty eli tabystaǵan «Jibek joly beıbitshilik syılyǵy». Elbasyna Jahandyq dıalog jáne yntymaqtastyq ortalyǵynyń syılyǵy kúni keshe ǵana elimizde dúrkirep ótken álemdik mańyzy zor iri halyqaralyq shara – Astana ekonomıkalyq forýmy barysynda tapsyryldy. Bul syılyq Qazaqstan basshysyna 2013 jylǵy «Áleýmettik bıznes-dıalogty nyǵaıtýǵa qosqan úlesi» úshin berildi. Al aıryqsha atap ótkimiz keletin halyqaralyq máni, saıası salmaǵy zor, mańyzdy marapat – «Jibek joly beıbitshilik syılyǵy» Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa Qytaıǵa memlekettik sapary barysynda berildi. Qytaıdyń beıbitshilikti jaqtaý­shy uıymdary men jekelegen tulǵalary bul syılyqqa Qazaqstan Prezıdentin Jibek joly rýhyn bıiktetkeni, ózara senimdi, dostyqty, yntymaqtastyqty nyǵaıtqany, álem elderimen birge ósip-órkendeýge, tatýlyqqa jáne ortaq damýǵa yqpal etkeni úshin laıyq dep taýypty. «Sizdiń beıbitshilik isin qam­tamasyz etýge jáne onyń órken­deýine qosqan úlesińizge biz­diń alǵysymyzdyń belgisi re­tinde «Jibek joly beıbitshilik syılyǵyn» tapsyramyz. Siz – bul syılyq berilip otyrǵan alǵashqy adamsyz», – dedi Qytaı Tóraǵasy Memleket basshysyn marapattaý saltanatynda. Osylaısha, bul syılyqtyń alǵashqy ıegeri Qa­zaqstan basshysy bolyp otyr. Iаǵnı, Jibek joly rýhyn bıiktetkeni, ózara senimdi, dos­tyqty, yntymaqtastyqty ny­ǵaıt­qany, álem elderimen birge ósip-órkendeýge, tatýlyqqa jáne or­taq damýǵa yqpal etkeni úshin de­gen tuńǵysh nomınasııaǵa olar Nur­sultan Nazarbaevty laıyq kórdi. Qazaqstan Prezıdentiniń kó­re­gendigine tánti el bul joly da aıryqsha syı-sııapat, erekshe iltıpatyn osylaı kórsetti. Al aýzyn aıǵa bilegen, halyqaralyq saıası sahnada «aıdahar el» atan­ǵan alyp Qytaıdyń qurmeti Qa­zaq­stan úshin úlken abyroı-bedel dep bilemiz. Aıta ketý kerek, atalǵan syılyqtyń ıegerin anyqtaıtyndar Qytaıdyń belgili qoǵam qaıratkerleri, saıasatkerleri, sarapshylary men ǵalymdary bolyp tabylady. Al sarapshy toptyń jetekshisi – Qytaıdyń burynǵy syrtqy ister mınıstri, Jalpyqytaılyq Halyq О́kilderi Jınalysynyń halyqaralyq komıtet tóraǵasy Lı Chjaosın. Sondaı-aq, bul uıym qytaılyq jáne basqa da sheteldik tanymal uıymdardyń, máselen, Qytaı halyq dıplomatııasy assosıasııasy, Zamanaýı jahandyq máselelerdi zertteý ortalyǵy jáne Sheteldermen mádenıet almasý assosıasııasy syndy qurylymdardyń teń quryltaıshysy. Syılyqty qabyldaı otyryp, Nursultan Nazarbaev: «Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy ózara baılanystyń negizi – ekonomıkalyq yntymaqtastyq. О́zderińiz biletindeı, byltyr qyrkúıekte Astanada «Nazar­baev Ýnıversıtetinde» Siz asa mańyzdy tarıhı dáris oqyp, «Jibek joly ekono­mı­kalyq beldeýin» qurýǵa basta­ma kóterdińiz. Qazaqstan ekono­mıka, saýda, kólik, ınvestı­sııa, qarjy jáne mádenıet sekildi sala­lardy qamtıtyn osynaý aýqym­dy jobany júzege asyrý jol­daryn qarastyrýǵa belsene qaty­sýǵa daıyn», – dedi Qy­taı Ha­lyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınge qarata aıtqan sózinde. Memleket basshysy osy memlekettik sapar aıasynda Qytaıdyń Sınhýa aqparat agenttiginiń ınternet paı­dalanýshylarymen bolǵan on­laın-suhbatynda da ózine beril­gen «Jibek joly beıbitshilik syı­lyǵyna» toqtalyp, bul úshin alǵysyn jetkizdi. «Qytaı úkimetine «Jibek joly beıbitshilik syılyǵy» úshin alǵys bildiremin. Men bul syılyqtyń birinshi laýreaty atanyp otyr­myn. Muny eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń artýyna ja­salǵan alǵyshart dep bilemin. Qazaqstan men Qytaı arasynda ekonomıkalyq máselede jasalǵan kelisimder – Jibek jolynyń bas­taýy ǵana, bul joldyń boıymen áli talaı adam, kapıtal, resýrs óte­di jáne bizge bir-birimizdi ja­qyn­nan tanýǵa, ómirimizdi jaqsarta túsýge múmkindik beredi», – dedi Qazaqstan basshysy. Iá, Jibek joly – búginde Qa­zaqstan damýynyń Azııadaǵy dara dańǵyly, ekonomıkalyq-áleýmettik turǵyda ilgerileýdiń sara joly. Sol sebepti de, Elbasynyń Qytaıǵa saparynda «Jibek jolymen» baılanysty syılyqqa usynylýynyń mán-mańyzy zor dep esepteımiz. Bul – qaıta jańǵyryp kele jatqan Uly Jibek jolynyń jalǵasy ispettes «Qazaqstan – jańa Jibek joly» jobasynyń tıimdi júzege asý kepili. Buryn Qytaı jerinen bas­talyp, Qıyr Shyǵys pen Eýropa elderine bettegen kerýen joly, basym bóligi Ortalyq Azııa men Qazaqstan jeriniń ústimen ótetin Uly Jibek joly arqyly saýda júıesi damyp qana qoımaı, Shyǵys pen Batys órkenıeti toǵysyp, mádenı jáne dıplomatııalyq qarym-qatynastar ornaǵan edi. Búgingi Qazaqstan da burynǵy tarıhı rólin qalpyna keltirip, Eýropa men Azııanyń arasyndaǵy ózindik kópir retinde Ortalyq Azııadaǵy iri iskerlik tranzıttik habqa aınalýdy maqsat etip otyr. Demek, «Batys Qytaı – Batys Eýropa» kólik dálizin salý «Qazaqstan – jańa Jibek joly» syndy úlken jobanyń bir bóligi bolyp tabylady. Bul óz kezeginde Qazaqstanda halyqaralyq dárejedegi saýda-kólik, qarjylyq-iskerlik, ın­no­vasııalyq-tehnologııalyq jáne týrıstik mańyzdaǵy tranzıttik dáliz qalyptastyrady. Mundaı me­gajobany júzege asyrý nátı­jesinde 2050 jylǵa qaraı el aý­maǵynan júk tasymaldaý kólemi ondaǵan esege ulǵaıatyn bolady. Mine, Qazaqstan Prezıdentiniń Qytaı Halyq Respýblıkasyna jasaǵan memlekettik saparynyń ózegi, túıini de osynda jatyr. Ál­bette, Qytaı tabystaǵan «Jibek jo­ly beıbitshilik syılyǵy» Elba­synyń osy «Jańa Jibek jo­ly» jobasyn qoldaǵandary, El­basy kóregendigin moıyndap, qup­taǵandary deýge ábden negiz bar. Osydan shyǵar, bul syılyq eki el arasyndaǵy baılanys­ty bekite túsken temirqazyqtaı kórinedi. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.