Pikir • 06 Qarasha, 2022

Ádil qoǵamnyń qarapaıym qaǵıdasy

330 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Aqordada Memleket basshysy konstıtýsııalyq reforma nátıjesinde ázirlenip, qabyldanǵan alty mańyzdy zańǵa qol qoıdy. Nazar aýdarsaq, bul resmı rásimnen alty negizgi túıin jasaýǵa bolady.

Ádil qoǵamnyń qarapaıym qaǵıdasy

Prezıdent bıylǵy 16 naýryzdaǵy Joldaýynda bergen ýádelerin naqty oryndaǵanyn, osylaısha memleketti demokratııalyq baǵytta alǵa bastaý kýrsyn tabandy jalǵastyra beretinin kórsetti. Memleket pen azamattar arasyndaǵy senim kredıtin Prezıdenttiń ózi qalyptastyryp, ashyq ári ádil qoǵam qurýdyń qarapaıym da qasterli qaǵıdasyn aıqyndap berdi.

Adam – basty qundylyq qaǵıdasy. Demokratııalyq qoǵamnyń basty qundylyǵy – adamnyń quqyǵy, onyń erkin ósip, damýy. Ata Zańymyzdyń alǵashqy babynyń ózi «Qazaqstannyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary» dep bastalady. Konstıtýsııanyń úshten biriniń ózgerip, tarıhı reforma jasalýy elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirinde úlken betburys jasalǵanyn kórsetedi. Bastysy, munyń bári adam úshin jasalyp otyr.

Ádildik prınsıpi. Ál-Farabı «Qaıy­rymdy qalanyń órkendeýi úshin bas­ty talaptyń biri – ádildik, birlik pen jana­shyrlyqta» deıdi. Sokrattan beri qaraı­ǵy oıshyldardyń sóz tujyrym túıini memlekettik basqarýda ádildik pen jarııa­lylyq bolýy kerek ekenin aıtyp keledi. Ádilettilik ıdeıasy – Ádiletti Qazaq­stannyń basty urany. Ekonomıkanyń áleý­mettik salaǵa baǵyttalýy, áleýmettik ádildik qaǵıdasynyń bek ornaýy Ádiletti Qazaqstannyń jańǵyrǵan joly. Prezıdent búgingi sózinde jer jáne onyń baılyǵy halyqqa tıesili ekenin, Ulttyq qorda ana-men balanyń óz úlesi bar ekenin shegelep kórsetti. Bul da ádildik qaǵıdatynyń búgingi ómirde oryndalyp otyrǵanyn aıǵaqtaıdy.

Azamattyq qoǵam belsendiligi. Prezıdent óz sózinde azamattardyń qoǵam ómirine belsene aralasýy kerektigin aıtty. Plıýralızm, sóz erkindigi, bılik tarmaqtarynyń teń bólinýi – osynyń barlyǵy azamattyq qoǵamnyń damýyna jol ashady. Ál-Farabı sózimen sabaqtasaq, «ár adam – memlekettiń bir bólshegi, al saý dene salamatty múshelerden quralady». Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı qoǵamdyq birlestikter, eriktilik, áleýmettik jaýapkershilik týraly zań qabyldandy. Qoǵamdyq keńesterdiń ártúrli deńgeıinde belsendi azamattar eńbektenip, memlekettik sheshimderdiń qabyldanýyna tikeleı atsalysyp júr.

Jastarǵa ashylǵan jol. Qol qoıylǵan alty zańnyń aıasynda jastardy qoldaýdyń naqty qadamy jasaldy. Joǵaryda aıtylǵan ádildik ıdeıasy, jeń ushynan jalǵasqan jemqorlyqpen kúres álem aıadaı bolǵan jahandaný dáýirinde óz elinde, quqyqtyq qoǵamda baqytty ómir súrýine negiz qalady. Baǵamdasaq, bul úlken qadam.

Inklıýzıvti qoǵam qurý. Bul jaı sóz emes. Elderdiń damýy týraly zerttep júrgen ǵalymdar ekstraktıvti ekonomıkanyń memleketterdi quldyratyp, ınklıýzıvti, memlekettik ınstıtýttary túgel jumys istegen el ósetinin naqty dáleldegen. Memleket basshysy barlyǵyna teń múmkindik beretin qoǵam qurýdy bastady, endeshe oǵan ún qosý, atsalysý, memleketke men ne berem dep qımyldaý – ult bolyp órkendeýimizdiń alǵysharty.

 

Darhan QYDYRÁLI,

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri

Sońǵy jańalyqtar