Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Otandyq ǵylymnyń jetistigin dáriptep, jyldar boıy izdenisten qol úzbegen ǵalymdarǵa qoldaý kórsetý ózekti. Sebebi elimizdiń ár aımaǵynda ǵylymǵa den qoıyp, tolymdy eńbegimen tanylǵan ǵalymdar kóp. Mán-mańyzy bólek is-sharanyń maqsaty sol, Scopus jýrnaldaryna qundy ǵylymı maqala jarııalaǵan ǵalymdardy tanytý bolǵan. Ásili, dúnıe júzinde ǵalymdardyń mańdaı teri, jumysynyń kórsetkishi reıtıngi joǵary halyqaralyq jýrnaldarda maqala jarııalaýmen, sol sekildi eńbekke tanymal zertteýshilerdiń silteme berý deńgeıimen ólshenedi. Bul tizimdegi ornyn jyldan-jylǵa bekemdep jatqan qazaqstandyqtardyń da úlesi basym. Al biz aıtyp otyrǵan álemdegi eń iri «Elsevier» ǵylymı kompanııasynyń bazasynda 4 myńǵa jýyq ǵylymı jýrnal bar.
Otandyq ǵylymnyń damýyna úles qosyp júrgen ǵalymdar bas qosqan jıynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek ǵylym-bilimdi órkendetýde birlesip atqarǵan jumystardyń berekeli bolatynyn aıtty.
«Ortaq múddege jetý jolynda kúsh biriktirip, udaıy tájirıbe almasyp otyrsaq, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan damýyna úles qosa alamyz. Sonyń esesine ómir súrip jatqan ortamyzdyń ózimiz úshin de, óskeleń urpaq úshin de jaıly bolýyn qamtamasyz etemiz», dedi mınıstr.
«Elsevir» kompanııasynyń Ortalyq Azııa jáne Ázerbaıjandaǵy jetekshisi Damır Rahmetov qazaqstandyq ǵalymdardyń ǵylymı baǵyttaǵy jetistigi jaqsy baǵalanyp jatqanyn atap ótti. Demek ǵylymı jetistikterin elge jáne shetelge taratýǵa talpynatyn ǵalymdar az emes. Rasynda solaı, qazir ǵalymdar ǵylymı aqparatty meńgerip, Elsevir quraldaryn keńinen qoldaný arqyly elimizdiń jahandyq zertteý reıtıngindegi ornyn nyǵaıtýǵa, ınnovasııalardy yntalandyrýǵa kúsh salyp otyr.
Saltanatty is-sharadan soń, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory Sholpan Esimova joǵary oqý oryndaryndaǵy ózgerister jáne ǵylymdy óristetý jolyndaǵy jańashyl bastamalar týrasynda baıandady. Qazir álemdegi jáne eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası jaǵdaılar san salaǵa jańalyq ákelgeni belgili. Endigi kezde eldegi joǵary oqý oryndary osy ózgeriske daıyn ba degen oryndy saýal týady. Osy tusta Sholpan Esimovanyń joǵary oqý oryndarynyń janynan tehnoparkter ashý týraly usynysyna ǵalymdar qyzyǵýshylyq tanytty. О́ıtkeni álemdik tájirıbede tehnoparkte is bastaǵan kásipkerler memleketke salyq tólemeıdi. Esesine, bul oń ózgeris stýdentter men muǵalimderdiń qyzyǵýshylyǵyn oıatatyny sózsiz. Ǵylymı ónertabysty óndiriske engizýdiń tetikterin jastar erte uǵyp, baıybyna baryp túısingeni jaqsy. Mundaıda bıznes jobalaryn iske asyrýdy kózdegen ǵalymdar memleketten qaralǵan grantty kútip otyrmas pa edi.
Ǵylym-bilimdi damytýdyń taǵy bir tıimdi tetigi – sheteldik tájirıbege súıený ekeni aıtpasa da belgili. Elde básekege qabiletti ýnıversıtetterdiń kóp ekenin eske salǵan Sholpan Esimova oqý oryndarynyń áleýetin odan ári arttyrý úshin ınfraqurylymdy jańartyp, strategııalyq jospar qurýdyń tıimdi ekenin alǵa tartty. Osy kúni Elsevier Research Excellence Award syılyǵynyń laýreattary dóńgelek ústel otyrysyna qatysyp, eldegi ǵylymnyń búgini men erteńi týraly ashyq áńgimelesti. Jetekshi ǵalymdar jastarǵa bastaǵan isin sońyna deıin jetkizýge aqyl-keńesin aıtty. Sebebi keıbir ǵylymı jobalarǵa 10 jyldan astam ýaqytyn sarp etip, keıin eńbeginiń jemisin kórgen ǵalymdar – kópke úlgi. Budan ári ǵalymdar ǵylym jolynda ózinen bilimdi, ıaǵnı bir saty joǵary azamattarmen tize qosyp jumys isteýdiń tıimdiligi týrasynda ózekti oı qozǵady. Dóńgelek ústel otyrysynda kez kelgen kedergini eńserip, bastaǵan istiń nátıjeli bolatynyna sený ǵalymǵa tán qasıettiń biri ekenin túısindik. Oraıy kelgende ǵalymdar tyrnaqaldy eńbegin jaza bastaǵan saladaǵy jastardyń tabysyna mán berip, áleýmettik jaǵdaıǵa kóńil bólý jóninde usynystaryn ortaǵa saldy. Jas ǵalymdardy yntalandyrýǵa basa mán berilse, keıbir bilikti kadrlar tabystyń kiltin basqa saladan izdeýge talpynbaıtyn edi me? Ǵylym-bilimdi damytý jóninde oramdy oı aıtylǵan otyrystyń izin ala «Elsevier» kompanııasynyń Túrkııa, Iran, Ortalyq Azııa, Taıaý Shyǵysqa jaýapty dırektory Taıfýn Bashal ǵylymı maqalalar jazyp eńbektengen 17 ǵalymǵa Elsevier Research Excellence Awards syılyǵyn tapsyrdy. Sondaı-aq ǵylymnyń órkendeýine súbeli úles qosyp kele jatqan Nazarbaev Ýnıversıteti men Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti de Elsevier syılyǵyn ıemdendi.
