Bizdiń jurtta jıi baıqalyp qalatyn bir qasıet bar: qandaı taqyryp týraly áńgime bolsa da, ortasyndaǵy altyn jipti ustap, toqtaı qalýymyz qıyn. Ne maksımalızm, ne mınımalızm jeńip ketip jatady. Mundaı ustanym ásirese qoǵamdyq, eldik isterge kelgende qater týdyrýy ábden múmkin. Ásire uranshyldyq ushqalaqtyqqa uryndyrmasa eken deısiń. Abaılamasa, kez kelgen fanatızm qaýipti! Máselen, qarapaıym ǵana jaıt: balany shekten tys erkeletýdiń de ekinshi jaǵy bolýy múmkin.
О́z basym moraldyq qundylyǵy joǵary uǵymdardyń saıası qubylystarda belsendi qoldanylǵanyn qalaıtyn edim. Alaıda tym jaqsy bastamalar kún saıyn erinbegen aýyzdyń bári qaıtalaı bergennen keıin, tabıǵı boıaýynan aıyrylýy alańdatady. Aıtyla-aıtyla aqjem bolyp, pafos keýlegen kezekti bir keleńsiz sózge aınalýy oılandyrady.
Prezıdent «Ádiletti Qazaqstan» qurýǵa belsene kiristi. Ádilet – jaryq dúnıedegi tepe-teńdikti qamtamasyz etetin negizdemelik túsiniktiń biri. Onyń el saıasatynyń ózegi bolýy bizdi qýantýy kerek ári halyq tarapynan qýattalýy aıryqsha mańyzdy. Meılinshe mán berýge turady: ádilet ústemdigi, ádildik ornatý – ortaq jaýapkershilik. Ol bir tulǵanyń nemese Prezıdenttiń janyndaǵy qyzmetkerlerdiń ǵana mindeti emes. Teledıdardan súıkimdi kóriný úshin aıtyla salatyn lebiz de emes. Kóshe plakatyndaǵy jalań lozýng te emes. Kóńilińiz keıde kónship, keıde kónshimeıtin jınalystardy kóbeıte túsý úshin oılap tabylǵan aqyl da emes. Qyrtysy kóp, mán-maǵynasy tym tereń dúnıe. Ony árkim-aq óz jumysynda qoldanýǵa mindetti, jemisin árkim-aq ózindik ómirinde sezinýge laıyq. Túsiniktirek aıtqanda, ádildik degenimiz – janashyrlyq, sezimtaldyq. Janashyrlyq bolmaǵan jerdegi nátıje qashanda kúmándi.
Árıne, ádiletteıin aıtýly jaýapkershiliktiń vaksınasy bolmaıdy. Ony sanaǵa sińirý úshin tánge ekpe sala almaısyń. Bul rette ıdeologııa, bilim berý ınstıtýttarynyń, mehanızmderiniń qajettigi anyq seziledi. Otbasynan, balabaqshadan, mektepten beriletin sanaly tárbıe ómir shyndyǵymen ushtasýy asa mańyzdy. Ádette teorııa men praktıkanyń sáıkese bermeıtini týraly másele jıi kóteriledi. Bul da sonyń balamasyndaı. О́spirimge berilgen tárbıe men bilim shynaıy qoldanylýymen qymbat.
Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, klassık-aqyn Ulyqbek Esdáýlet kúshtik qurylym qyzmetkerlerimen kezdesýler ótkizip júrgeninen habardarmyz. Mine, osy sekildi jıyndardyń «ádilet» uǵymyn ornyqtyra túsýde bereri kóbirek bolatyndaı kórinedi. Baıypty baılamy bar, ornyqty uǵyndyra alatyn tulǵalardyń sala-sala mamandarymen, shaǵyn toptarmen júzdesýlerinen keler paıda kóp.
Endigi ári shyǵarypsalma jaýap, sózbuıdalyq, jaýapkershiligin aıqyn sezinbeý, ashkózdik, paraqorlyq sekildi kóptegen keleńsiz uǵymdy kórmegen kóshesine shyǵaryp salýymyz kerek. Ádiletti Qazaqstan degenimiz – osy.
Birikken Ulttar Uıymynyń mártebeli jıynynda Prezıdent Toqaev toqtalǵan, BUU týraly bir sıtata esimizde qalypty: «Bizdi jumaqqa jetkizý úshin emes, tozaqtan qutqarý úshin qurylǵan uıym» degen. Bul da sol – ádilet syndy qońtory uǵymdy adam balasynyń álemdik deńgeıde de qanshalyqty suńǵyla sezinetinin bildiretin kózqaras.
2011 jyly BUU Bas hatshysynyń orynbasary bolyp attanyp bara jatqanynda Qasym-Jomart Kemelulyna arnaıy «Haqyń bar, Qazaq balasy!» dep sóz arnaǵanbyz. Sol kúngi «Astana aqshamy» gazetiniń bas maqalasy. Búgin týǵan eline qyzmet etýge alǵan jańa múmkindigine tileýlespiz. Sózden – iske sátti sapar bolsyn!
Qosa aıtpaýǵa bolmaıtyn tus: bul kezeń – elimizdiń tarıhı taǵdyrsheshti kezeńi. Jurtymyzdyń joly aıqyn, muraty aıdyndy bola berýi árkimniń peıiline baılanysty. «Asatpaı turyp, «quldyq» deme» degen qısyn bar. Kerisinshe alsaq, «bolǵyzamyn» dep turǵan erge senbeýge jónimiz joq. Sengen lázim.
Álbette, bir kúıgen qanat kúlbiregish keletin shyǵar. Bir kúıgen aýyz úrlegish keletin shyǵar. Ádiletti Qazaqstanymyz altyn ortany sátimen ustap, jyl on eki aıymyz jasampaz joldan taımaýyna zor tilektemiz.
Erbolat QAMEN,
jýrnalıst
