Saıasat • 30 Qarasha, 2022

Sot júıesin jetildirý

251 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Parlament Senatynda elimizdiń sot júıesin reformalaý máselesi boıynsha dóńgelek ústel ótti. Is-shara barysynda osy saladaǵy ulttyq zańnamaǵa engiziletin túzetýler jáne sot júıesin reformalaý boıynsha qurylǵan jumys toby atqarǵan istiń qorytyndysy talqylandy.

Sot júıesin jetildirý

Jıynǵa Parlament depýtattarymen birge Joǵarǵy Sottyń, Bas prokýratýranyń, Ishki ister, Ádilet, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrlikteriniń, basqa da múddeli memlekettik organdardyń, sondaı-aq, BUU, EQYU, IýNISEF sııaqty halyqaralyq uıymdardyń, qoǵamdyq uıymdardyń, advokattar alqasynyń ókilderi jáne quqyqtanýshy ǵalymdar qatysty. Is-sharany Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń tóraǵasy Vladımır Volkov júrgizip otyrdy.

Jıyndy ashqan Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sot júıesin reformalaýdy zańnamalyq qamtamasyz etýge basa mán berip otyrǵanyn, bul ádiletti memlekettik basqarý júıesin qurýdyń negizi ekenin atap ótti.

«Prezıdentimiz naýryz aıyndaǵy Joldaýynda barlyq deńgeıdegi sottar, shyn máninde, táýelsiz, ashyq jáne kásibı bolmasa, zań ústemdigin qamtamasyz etý múmkin emes ekenin aıryqsha aıtty. Sońǵy ýaqytta bul baǵytta aýqymdy jumys atqaryldy. Degenmen sheshimin tappaǵan máseleler de az emes. Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev óziniń saılaýaldy baǵdarlamasynda obektıvti jáne táýelsiz sot ádiletti memlekettiń negizi ekenin atap kórsetti», dedi Máýlen Áshimbaev.

Sondaı-aq Palata Spıkeri Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Senat janynan qurylǵan jumys toby sot júıesin reformalaýǵa qatysty usynystar ázirlegenin aıtyp, olardyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy. Naqty aıtqanda, sýdıalarǵa kúshtik organdardyń qysymyn tómendetý jáne qylmystyq proseste básekelestikti damytý tetikteri usynyldy.

Odan bólek, qamaýda ustaýǵa balama bultartpaý sharalaryn qoldaný aıasyn keńeıtýge arnalǵan tetikter de usynyldy. Adamgershilik baǵyttaǵy balama retinde zorlyq-zombylyqqa qatysy joq qylmys jasaǵandar úshin elektrondy bilezik taǵý máselesi kóterildi.

Bastamalardyń taǵy biri sot prosesinde «is bo­ıynsha obektıvti shyndyq» pen ádil sheshimge kepildik berýmen baılanysty. Jumys toby azamattyq sot isin júrgizý qaǵıdattarynyń tizbesine «ádildik qaǵıdatyn» engizýdi usyndy. Sýdıa sheshim shyǵarǵan kezde soǵan súıenýge tıis. Árıne, ol úshin bul sheshim zańǵa negizdelýi jáne onyń sheginen shyqpaýy qajet.

Sonymen qatar halyqtyń áleýmettik qorǵalmaǵan toptary úshin medıatıvtik qyzmetterge memlekettik kepildik berýdi engizýge erekshe nazar aýdaryldy.

Sondaı-aq joǵary turǵan memlekettik organ basshylary jáne joǵary turǵan laýazymdy adam jetekshilik etetin salalarda sot talqylaýy bolǵan jaǵdaıda olardyń mindetin belgileý usynyldy. Mundaı qadam joǵary turǵan organdardyń úılestirýshi rólin arttyrýǵa, memlekettik organdardyń kúmándi sheshimderin azaıtýǵa múmkindik beredi.

Pikirtalas barysynda memlekettik organdar men kvazımemlekettik sektor sýbektileri arasyndaǵy daý­lardy ishki ákimshilik rásimder tetigi arqyly sheshý qajettigi de atap ótildi. Osy jáne basqa da sharalar Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Senat janyndaǵy jumys toby ázirlegen aýqymdy usynystar toptamasyna negiz boldy.

Solardyń negizinde birqatar tıisti zań jobalary daıyndaldy. Olardyń qatarynda «Sot júıesi jáne sýdıalardyń mártebesi týraly» konstıtýsııalyq zańǵa jáne is júrgizý zańnamasyn jetildirý, advokattyq qyzmet jáne zań kómegin kórsetý, daýlardy sottan tys jáne sotqa deıingi sheshý máseleleri jónindegi zańdarǵa engizilgen túzetýler bar.

Kezdesýdi qorytyndylaǵan Senat Tóraǵasy jumys toby ázirlegen bastamalardy iske asyrý úshin tıisti zańdardy jedel qabyldaý qajet ekenin aıtty.

«Sot júıesin jetildirý jumysy únemi Memleket basshysynyń nazarynda. Bul baǵytta aldymyzda aýqymdy jumys kútip tur. Biz osy salada sarapshylarmen, ǵalymdarmen, sýdıalarmen, zańgerlermen jáne halyqaralyq uıymdardaǵy áriptestermen birlesip, belsendi jumys isteýge daıynbyz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Palata Spıkeri búgingi talqylaý sot júıesin reformalaý, sot tóreliginiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrý jónindegi Memleket basshysy bergen tapsyrmalardy iske asyrýǵa úlken úles qosatynyna senim bildirdi.

«Osy jumystyń bári Ádiletti Qazaqstan qurý jolyndaǵy mańyzdy qadamdar. Aldymyzda turǵan basty maqsat ta, azamattardyń bizden kútetini de – osy. Bul – Memleket basshysy aıqyndap bergen mańyzdy mindet. Atalǵan jumystardyń aıasynda zań ústemdigin qamtamasyz etý jáne azamattarymyzdyń quqyqtaryn qorǵaý – bizdiń eń basty mindetimiz. Sondyqtan bizdiń jumysymyz Ádiletti Qazaqstan qurýǵa qajetti zańdardy qabyldaýǵa baǵyttalýy kerek. Sot júıesin reformalap, jańa sapaly deńgeıge kóterý arqyly tıimdi ekonomıka men damyǵan qoǵam qurýdyń negizin qalyptastyramyz. Osy baǵytta bárimiz birge tabysty jumys isteımiz dep senemin. Bizde qoǵamǵa usynatyn, memleket basshylyǵymen talqylaıtyn jáne Májiliske beretin usynystar az emes», dedi Máýlen Áshimbaev.

Senat janyndaǵy jumys toby ázirlegen qylmystyq-prosestik zańnamany odan ári reformalaýǵa arnalǵan usynystar men tásilder tıisti zań jobalaryn daıyndaý úshin ýákiletti organǵa jiberiledi.