«Daraq bir jerden kógeredi», deıdi atam qazaq. Bul sóz kóbine bir salaǵa sanaly ǵumyryn arnap, sonyń qyzyǵy men shyjyǵyna tózip, túbinde sodan rahat tapqan adamdarǵa qarap aıtylatyn sekildi. Osyndaı jandardyń biri, otyz jyldan astam ómirin elimizdiń ǵarysh salasyna arnaǵan ári áli de sol baǵytta eńbektenip júrgen abzal azamat Erǵazy Nurǵalıev.
Iá, ǵarysh degen kezimizde kóz aldymyzǵa birden ǵaryshkerler men zymyrandar legi keleri sózsiz. Sonymen birge, álemge áıgili Baıqońyr kesheni de qosarlana eske túsedi. Búgingi kúnderi qurylǵanyna elý toǵyz jyldyǵyn atap otyrǵan Baıqońyr sekildi dúnıejúzindegi birinshi ǵarysh aılaǵynan týra bir jyl buryn týǵan osy keshen ardageri – Lenınsk qalasynyń qurmetti azamaty Erǵazy Nurǵalıev 1977-1979 jyldar aralyǵynda KSRO Qorǵanys mınıstrligi Qurylys basqarmasynyń 130-bólimshesinde merzimdi qyzmettiń ofıseri qyzmetin atqarady. Sonymen birge, Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń ushyrý, tehnıkalyq keshenderinde salynyp jatqan nysandarynda jumys isteıdi. Al 1979-1989 jyldary ǵarysh aılaǵy bastyǵynyń qaramaǵyndaǵy túrli laýazymdarda eńbek etip, osyndaǵy Kúrdeli qurylys basqarmasyndaǵy jobalyq bıýrony basqarady. 1995 jyly Baıqońyr ǵarysh aılaǵyn qoldanýdyń negizgi qaǵıdattary men talaptary týraly kelisimniń halyqaralyq normalaryna sáıkes atalǵan keshendegi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń arnaıy ókili ınstıtýtynyń engizilýi barysynda keıipkerimiz osy laýazymǵa taǵaıyndalyp, ǵarysh aılaǵyndaǵy Memleket basshysynyń alǵashqy arnaýly ókiliniń jaýapty laýazymynda on jylǵa jýyq jemisti qyzmet atqarǵan bolatyn. Bul jaıt naqty derek retinde aılaqtaǵy Iý.A.Gagarın atyndaǵy murajaıda aıryqsha kórsetilgen.
Osyndaǵy qyzmeti barysynda ol Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń nysandaryn qurýǵa óz úlesin qosyp, onyń 200-alańynyń №39 qosý qurylǵysyn, 110-alańnyń ýaqytsha qurylys qalashyǵyn, 112-alańnyń synaý-qurastyrý kesheniniń qaıta jańartylýlaryn jasaýǵa qatysty. Lenınsk qalasyn qalyptastyrýǵa qatysa otyryp, ol avtorlyq toptyń quramynda shahardyń «Arbat» jaıaý júrginshiler kóshesi, «Raketa» monýmenti men Iý.A.Gagarınniń eskertkishi tárizdi kórikti jerlerimen qosa, Abaı dańǵyly men ortalyq bazar syndy ózge de kóptegen nysandardy jobalaý men salýǵa baryn saldy. A.Qunanbaevtyń 150 jyldyq mereıtoıynda sol dańǵylda uly Abaıdyń qoladan jasalǵan eskertkishin ornatýdy uıymdastyrǵan azamattyǵynyń ózi nege turady?!
Memleket basshysynyń alǵashqy arnaýly ókili qyzmetin atqara otyryp, Baıqońyr ǵarysh keshenin jalǵa berý jaǵdaıyndaǵy halyqaralyq quqyqtyq bazany ázirleýge belsene qatysty. Arnaýly ókil ınstıtýtynyń qalyptasýynyń eń qıyn kezeńderinde Reseı tarapynyń basshylary men Qazaqstan mamandarymen birlese, qalanyń jáne Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń tirshiligi jónindegi halyqaralyq shart qujattarynyń iske asyrylýyn qamtamasyz etti. Arnaýly ókil Erǵazy Nurǵalıevtiń osyndaı qyzmeti barysynda Baıqońyrdaǵy qazaqstandyq azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaý jónindegi júıeli jáne birizdi jumys júrgizildi. Oǵan birneshe jyldan beri Baıqońyr qalasy tirshiliginiń reseılik bıýdjetpen tolyq qarjylandyrylýy jáne osy azamattyń yqpalymen alty qazaq mektebiniń ashylýy jarqyn mysal bola alady.
Adamgershilik pen ádeptilikti alǵashqy orynǵa qoıatyn ardager kásibı deńgeıiniń bıiktigimen Baıqońyrda jumys isteıtin Qazaqstan men Reseıdiń barlyq deńgeıdegi vedomstvolary basshylarynyń, sondaı-aq qala men óńir turǵyndarynyń arasynda joǵary bedel men qurmetke ıe boldy. Etken eńbek pen tókken ter zaıa ketken joq. Dostyq pen yntymaqtastyqqa qosqan úlesi úshin ol Elbasynyń Jarlyǵymen II dárejeli «Dostyq», «Parasat» ordenderimen, «Qazaqstannyń Táýelsizdigine 10 jyl» jáne «Qazaqstannyń Táýelsizdigine 20 jyl» medaldarimen marapattalsa, Reseıdiń Federaldy ǵarysh agenttiginiń marapattary bolyp tabylatyn K.Sıolkovskıı, V.Fılıppov medaldary da onyń keýdesine taǵylady.
Qazirgi kezde de Erekeń ǵarysh salasyndaǵy qyzmetin jalǵastyryp, Halyq Qaharmany, egemen eldiń qos ǵaryshkeriniń biri – Talǵat Musabaev basqaratyn Ulttyq ǵarysh agenttiginde jaýapty hatshy laýazymynda jemisti eńbek etip keledi.
Jalpy ǵarysh degende Erǵazy Meıirǵalıulynyń keıingi tolqynǵa aıtary jetip artylady. «Áýeli qandaı da bir mamandyqty ıgerý úshin oǵan degen qyzyǵýshylyǵyń men súıispenshiligiń molynan bolýy kerek. Sodan keıin eńbekti uqsata alsań ǵana, sol jumysyńnan rahat tabasyń. Qıyndyǵy da, qyzyǵy da kóp ǵarysh salasynda qyzmet etý ekiniń birine buıyra bermes. Degenmen de ynta qoısań alynbaıtyn qamal bolmaıdy», – deıdi ol. Sondaı-aq, Erekeń Uly Abaıdyń: «Bolmasań da uqsap baq, bir ǵylymdy kórseńiz, ondaı bolý qaıda dep, aıtpa ǵylym súıseńiz», degen óleń joldaryn jastarǵa únemi qaıtalaýmen keledi. Odan ol bir sátke de jalyqqan emes.
Ábdirahman QYDYRBEK,
«Egemen Qazaqstan»
