Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Bank sektory aktıvteriniń sapasyna táýelsiz baǵalaý (Asset Quality Review, AQR) júrgizý bank sektorynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin mańyzdy oqıǵa boldy, onyń negizgi maqsattary – bankterdiń naqty jaı-kúıi týraly aqparatqa qoljetimdilikti arttyrý esebinen bank sektorynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, bankterdiń turaqtylyǵyn arttyrý jáne sektorǵa degen senimdi qalpyna keltirý. 2020 jylǵy sáýir – 2022 jylǵy 1 jeltoqsan aralyǵyndaǵy kezeńde bankter túzetý sharalary josparlarynyń is-sharalary jalpy sanynyń (23 449 is-shara) 90%-yn nemese 21 092 is-sharany iske asyrypty.
«Ekijyldyq kezeńde ótkizilgen is-sharalardyń nátıjeleri bankterdiń negizgi bıznes-prosesteriniń edáýir ózgergenin, korporatıvtik basqarý men ishki baqylaýdyń jetilgenin, táýekelderdi baǵalaý júıesiniń jaqsarǵanyn, olardyń kapıtal men kiristilik kórsetkishterine áser etkenin kórsetti. AQR qorytyndysy boıynsha Qazaqstan zańnamasy bank qyzmetin retteý máseleleri boıynsha jetildirildi jáne HQES-qa sáıkes keltirildi. Qalǵan 10% is-sharany iske asyrý, negizinen, jańartylǵan bıznes-prosesterdi avtomattandyrýmen baılanysty», delingen agentttik habarlamasynda.
Sondaı-aq agenttik Halyqaralyq qarjy korporasııasymen birlesip iske asyrylatyn qarjy uıymdarynyń ESG táýekelderine ushyraý dárejesi týraly aqparatty jarııa etýi boıynsha jáne ESG-táýekelderdi basqarý boıynsha usynymdar ázirleý jónindegi jobaǵa qatysty aqparat usyndy. Bul usynymdar Jahandyq eseptilik bastamasy (GRI), Ornyqty damý salasyndaǵy esepke alý standarttary jónindegi keńes (SASB), Halyqaralyq ıntegrasııalanǵan eseptilik jónindegi keńes (IIRC), Klımatqa baılanysty qarjylyq aqparatty jarııa etý jónindegi jumys toby (TCFD), Halyqaralyq ornyqty damý standarttary jónindegi keńes (ISSB), Eýropalyq bankterdi qadaǵalaý qyzmeti (EBA) sııaqty uıymdardyń ornyqty damýy týraly aqparatty jarııa etý salasyndaǵy 6 ozyq halyqaralyq standartyna negizdelgen.
«Qarjylyq emes aqparatty jarııa etý úsh blok: mańyzdy ESG-aqparatty aıqyndaý, ESG-faktorlardy basqarý, korporatıvtik basqarý sheńberinde júzege asyrylady dep josparlanyp otyr. Birinshi blok qarjy uıymdarynyń «qorshaǵan orta», «klımat», «qyzmetkerler», «azyq-túlik jáne tutynýshylar», «qarjylyq ınklıýzııa», «etıka» sııaqty, olardyń qyzmetine eleýli áser etýi múmkin ESG faktorlaryn aıqyndaýyn kózdeıdi.
Ekinshi blok sheńberinde qarjy uıymdary tıisinshe basshylyq etý jáne ESG-faktorlaryn basqarýdy qamtamasyz etý úshin paıdalanatyn qurylym men úrdisterdi jarııa etý usynylady. Bul blok ornyqty damýdy basqarýdy, strategııany, táýekelderdi basqarýdy jáne tıimdiliktiń negizgi kórsetkishterin (KPI) basqarýdy qamtıdy. Úshinshi blok korporatıvtik basqarý máselelerin qamtıdy jáne ESG praktıkalaryna basymdyq berý, dırektorlar keńesiniń qyzmeti, baqylaý ortasy, aksıonerlerdiń quqyǵy jáne múddeli taraptarmen ózara is-qımyl týraly aqparattan turady», dep túsinik bergen.
Agenttiktiń strestik aktıvter deńgeıin azaıtý jónindegi josparly jumys sheńberindegi basty mindetteriniń biri – sıfrlyq platforma negizgi elementi bolyp esepteletin, strestik aktıvter naryǵy úshin tolyqqandy ınfraqurylym qurý.
«Sıfrlyq platformany qurý problemalyq aktıvter týraly aqparatty standarttaýǵa jáne naryqtyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, satýshylar men ınvestorlar arasyndaǵy «aqparattyq asımmetrııany» eńserýge, ınvestorlar bazasyn keńeıtýge yqpal etedi jáne satylatyn strestik aktıvter týraly aqparattyń jalpyǵa qoljetimdi kózi bolady. Platforma naryqtaǵy suranys pen usynys arasyndaǵy oryn alǵan baǵa alshaqtyǵyn qysqartýǵa jáne strestik aktıvterdi satyp alý men satýdyń tolyqqandy qaıtalama naryǵyn qalyptastyrýǵa múmkindik beredi», dep málimdedi agenttik basshylary.
Sıfrlyq platformany qurý modeli biryńǵaı talaptardy qanaǵattandyratyn birneshe sıfrlyq platformany akkredıtteýdi jáne onyń odan ári jumys isteýin kózdeıdi. Mundaı tásil qoldanystaǵy jáne qurylatyn platformalarǵa teń qoljetimdilikti saqtamaq, sondaı-aq ınvestorlar úshin strestik aktıvtermen saýda-sattyq úderisiniń ashyqtyǵy men boljamdylyǵyn qamtamasyz etedi. Osyǵan baılanysty sıfrlyq platformalarǵa qoıylatyn biryńǵaı talaptar zańnamalyq deńgeıde belgilenetin bolady. Osy talaptarǵa sáıkes keletin platformalar ǵana satylymdar júrgizý quqyǵyna ıe bolady, ıaǵnı platformalardy akkredıtteý prosesi engiziledi.
