Ádebıet • 06 Qańtar, 2023

Bir úzik syr

460 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Biz kóbinese shyǵarmanyń mazmunyn, shynaıylyǵyn, erek­sheligin aıtamyz da, al onyń jazylý tarıhyna onsha mán bermeımiz. Alaıda kez kelgen týyndynyń ómirge kelýine de bir sebep bolady. Osy rette «peızajdyń Beıimbeti» atanǵan sýretshi Jaıyq Kúshikbaevtyń «Shomylý» atty kartınasynyń kórkemdigi ǵana emes, tarıhy da bólek ekenin túsinesiz. Bul jumysta 4-5 jastaǵy balanyń sýǵa shomylyp jatqandaǵy jylap turǵan sáti beınelengen. Osy kórinis arqyly avtor tereńnen shym-shymdap oı tartyp, «adam ómirge jylap kelip, jylap ketedi» degen halyq fılosofııasyn astarmen jetkizgen.

Bir úzik syr

«Bul sýret 1994 jyly salyn­dy. Ol kezde Máskeýdegi S.A.Gerasımov atyndaǵy Búkil­reseı­lik memlekettik kınema­to­grafııa ınstıtýtynyń kór­kemóner fakýltetiniń 4-kýrsynda oqımyn», dep bastady sózin qylqalam sheberi.

«Bizdiń tobymyzdy bir semestr sabaqtan bosatyp, shy­ǵarmashylyqpen aınalysýǵa ji­berdi. Maqsat – bir obek­tini alyp, sonyń obrazyn beı­neleýimiz qajet. Sodan jan-jaq­ty izdene bastadyq. Máselen, bir kýrstasym Balalar úıin, endi bireýi «Máskeý» metrosyn, úshinshisi «Qazan» vokzalyn salýdy qolǵa aldy. Al men uzaq oılanyp júrdim. Kýrstastarym sekildi bir ǵımaratty alyp, oı­daǵydaı salyp shyǵýyma bo­latyn edi. Biraq ony janym qalamady. Jalpy meni tabıǵat kórinisterimen birge qarapaıym adamdardyń bolmysy, jan-dúnıesi qatty qy­zyqtyratyn. Múmkindigimshe, solardyń beınesin aq paraqqa túsirgendi jaqsy kórdim. Ási­rese monshadaǵy adamdar týraly salam degen usynysyma ustazdarym qarsy bolmady.

Máskeýdiń bir oramynda kóp adamnyń aıaǵy jete qoımaıtyn eski monsha bar edi. О́zim soǵan jıi baramyn. О́ıtkeni oǵan kelgen adamdar bir-birimen sol kezdegi qoǵam, ómir týraly rııa­syz áńgimelesedi. Keıde so­lardyń áńgimesinen ózim de shabyt alamyn. Bir jaǵynan, osy sýretti salýyma sondaǵy ózim kó­zimmen kórgen kórinis túrtki boldy. Birde monshaǵa ákesi 4-5 jastaǵy ulyn ertip keldi. О́zi toıǵan qozydaı súıkimdi bala. Adamdarǵa jasqanyp qaraıdy. Shomylýǵa da batyly barmaı júrdi. Bir kezde ákesi ústinen bir shylapshyn sý quıyp jiberip edi, monshany basyna kóterip, al kep jylasyn. Ásirese balanyń óksigin basa almaı uzaq jylaǵany maǵan qatty áser etti. Adam týa­dy ósedi, ónedi, qartaıady, aqyry, bir kúni máńgilikke sapar shegedi. Bul – tabıǵattyń zańy. Keıde ózimiz de ómirdi sheksiz kó­remiz. Al shyn máninde...olaı emes ekeni anyq qoı. Men sony kishkentaı balanyń jylap turǵan beınesi arqyly astarlap aıtqym keldi. Ony bireý túsindi, bireý túsinbedi...О́zim oıymdy jetkize aldym dep sa­naımyn. Sýrettiń alǵashqy nusqasynda shashyraǵan sýdy da keltirgem. Biraq onyń artyq ekenin baıqadym. О́ıtkeni ustazdarymyz árbir týyndy birtutas kúıinde bolýy kerek dep aıtatyn. Sony nysanaǵa ustadym. Bul kartına sol kezde ózime unaǵan joq. Sondyqtan eshqaıda jarııalaǵan joqpyn. Keıin oqý bitirip, elge oraldym. T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynda sabaq berdim. Bir kúni Almatyda jeke kórmem ótetin boldy, sonda alǵash usyndym. Kelýshilerge unady. Keıbir áriptesterim de jyly pikirlerin aıtty», deıdi avtor.

Jaıyq Kúshikbaev – qoltań­basy qalyptasqan sýretshi. Ási­rese belgili ónertanýshy ǵa­­lym O.Batýrına ony kúıki tir­likten joǵary turǵan, keń óristi, pano­ramaly peızajdyń she­beri dep ataǵan. Sonymen bir­ge onyń natıýrmort, portret janryn­da salǵan týyndy­lary da kór­kem­digimen, syr­shyl­dyǵymen aıshyqty beınelengen. Al biz áńgimelegen kartına ómir fılosofııasynan oı shertken bir úzik syr sekildi.

Sońǵy jańalyqtar