Táýelsiz Qazaqstannyń ekonomıkadaǵy ıntegrasııalyq qarym-qatynastarynyń arqasynda kóshelerden jeńil avtokóliktiń túr-túrin kóremiz. Sonyń arasynda álemdik brend bolyp esepteletin Toıotonyń bási basym. Onyń jol tańdamaıtyn júrdektigi de, jolaýshyny sharshatpaıtyn jumsaqtyǵy da, sáni de bólek. Endi Toıota mingisi keletinder eshqaıda alańdamaı, Qostanaıǵa tartary anyq. Álemdik brend kólik buryn da astyǵymen, kenimen dańqy tómendemegen óńirden shyǵatyn boldy! Osydan az ǵana jyl buryn Qostanaı qalasynyń syrty bolyp esepteletin mıdaı dala qazir óndiristi aýdanǵa aınalǵan. Osynda Keńes Odaǵy kezinde bastalyp, tastalǵan dızel zaýytynyń ornynda «AgromashHoldıng» mashına jasaý zaýyty ornalasqan. Ondaǵy «SaryarqaAvtoprom» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń tehnıkalyq bazasynda «Toıota Motor Qazaqstan» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi Toyoto Fortuner kólikteri tolyq sıklin iske qosyp, álemdik brendke aınalǵan mashınanyń qazaqstandyq alǵashqy danasynyń tusaýkeserin jasady.
– Búgingi Toıota kólikteriniń jelisin iske qosý saltanaty ústinde osy jobanyń ońaılyqpen júzege aspaǵanyn da eske salǵym keledi. 2008 jyly Qazaqstan men Japonııa memleketi arasynda bul jóninde kelisimge qol jetti. Sodan keıingi jyldary Toıota kólikterin Qazaqstanda qurastyrý baǵytynda jumystar birtindep júrgizile berdi. О́tken jyly ǵana Japonııa men Qazaqstan úkimetteri arasynda bul jóninde memorandýmǵa qol qoıylǵan edi. Mine, búgin úlken jetistikke qol jetkizip turmyz. Toıota kólikteri bizdiń tutynýshylardy qýantyp qana qoımaıdy, el ekonomıkasyna súbeli úles qosatyn bolady, – dedi óndiristik jelini saltanatty iske qosý rásiminde sóz sóılegen О́ńirlik damý mınıstri Bolat Jámishev. Saltanatty rásimge Toyoto Motor Corporation atynan onyń basqarma tóraǵasy Takeshı Ýchııamada myrza kelip qatysty. Qazaqstanmen Japonııanyń arasynda dostyq, dıplomatııalyq qarym-qatynastar Táýelsizdigimizdiń eleń-alańynda-aq, naqtyraq aıtsaq, 1992 jyly bastalǵan bolatyn.
– Qazaqstan resýrstarǵa asa baı el. 90-shy jyldardan bastalǵan eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas bosqa ketpedi. Toyoto Motor Corporation Qazaqstanmen isker qatynasty tereńdetip áketti. Biz Qazaqstanǵa ınvestısııa saldyq, mine, Ortalyq Azııa aýmaǵynda birinshi ret Toıota kólikteri shyǵarylyp otyr. Biz Qazaqstannyń áriptestik kúsh-qýatyna senemiz. Bizdiń de bıznesimizdiń óristeýi, Qazaqstanda mashına jasaý isiniń damýy úshin zaýytqa qajetti kómegimiz qashan da daıyn, – dedi Takeshı Ýchııamada myrza. Japonııa jaǵy Toıota jelilerin aıaǵynan turǵyzý úshin iske kózi qanyq, tájirıbesi mol 20 ınjenerdi ákeldi. Qazir olar sehtarda jumystardyń basy-qasynda júr. Osy saltanatqa qatysqan Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń orynbasary Albert Raý Toıota kólikteriniń Qazaqstanda qurastyrylýyn Elbasy Nursultan Nazarbaev jasaǵan ınvestısııalyq klımatty jaqsarta túsetinin atap aıtty. Investorlarmen birge óndiriske jańa tehnologııalar keledi. Toıota sonyń jarqyn mysalynyń biri.
Kedendik odaqtyń qurylýyna baılanysty Qazaqstan naryǵy burynǵydan keńeıe tústi. Mamyr aıynyń aıaǵynda Reseı, Belarýs jáne Qazaqstan memleketteriniń prezıdentteri qol qoıǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq Qazaqstannyń eksporttyq áleýetiniń nyǵaıýyna kepildiń biri. Qostanaıda qurastyrylyp otyrǵan Toyoto Fortuner kóliginiń qoraptaryn dánekerleý, syrlaý jumystarynyń ózimizde atqarylýy Toıotaǵa 30 paıyz qazaqstandyq mazmun beredi. Bul jumysty 2018 jyly 50 paıyzǵa jetkizý mejede bar. Aldaǵy ýaqytta Toıotany eksporttaý aldymen Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderinen bastalatyny búginnen belgili bolyp otyr. Saltanatqa qatysqan Toıotanyń Eýropadaǵy jumysyn basqarýshy Toyoto motor Europe NV/SA prezıdenti Dıde Lerýa aldymen Toıota jelileriniń Qazaqstanda ashylýyn eki jaqqa tıimdi ekenin, Qazaqstannyń ındýstrııalyq áleýetiniń damýyna qosylǵan úles, qoldaý ekenin aıtty.
– Biz jergilikti óndiris úshin Toyoto Fortuner úlgisin tańdaǵan sebebimiz, ol qazaqstandyq tutynýshylar talabyna meılinshe sáıkes keledi dep oılaımyz. Toyoto joǵary sapa standarttaryna jáne bizdiń úzdik qyzmet kórsetýge talpynysymyzǵa oraı, áýesqoı avtokólikshilerdiń kóńilinen shyqqan. Ol qazaqstandyq tutynýshylardy da rıza etetinine senemin, – dedi Lerýa.
Qostanaıdaǵy «AgromashHoldıng» óndiris alańynda jasalyp jatqan Toyoto Fortuner júrdek kóliginiń qurastyrý sehyna uıymdastyrylǵan press týr atshaptyrym sehtardy bolashaqta ishki týrızm sanatyna qossa da bolady eken degen oıǵa jeteledi. О́ıtkeni, munda jaı kólik emes, aty ańyzǵa aınalǵan Toıota qurastylyp, qurastyrylyp emes-aý jasalyp jatqan joq pa?! Kúrdeliligine qarap turyp basyń aınalatyn jelilerdi Japonııadan ákelip, japondyq mamandar qurastyrdy. Onda Toıotanyń dánekerleý, syrlaý jumystary atqarylady. Onan keıin qorabyn ornatý, motoryn salý, ishki kabınasyn qurastyrý, dońǵalaǵyn ornatý degen sekildi jumystar jalǵasa beredi. Eń sońynda jutynǵan sáıgúlikteı Toıotalar sap túzeıdi. Alǵashqy dánekerleý jumystary qolmen atqarylady. Odan keıin syrlaý jumysy avtomattandyrylǵan vakýýmda boıalady. Negizi Toıotanyń boıaýy on eki túrli eken, sonyń Qazaqstanda bes túri boıalady. Bir aýysymda segiz mashınanyń qoraby boıalyp shyǵady. Alǵashqy shyǵarylǵan Toıoto Fortıýner óndiristiń Toyoto standarttaryna tolyq sáıkes ekenin dáleldedi.
– Bizdiń sehtarda jumysshylar Toıotanyń standarttaryn tolyq saqtaı otyryp jumys isteıdi. Onyń mánisi bylaı. Dánekerleý sehynda jumysshynyń ár qımylynyń máni bar. Ol sol qolmen ustaıtyn quraldy oń qolmen ustamaıdy, onyń ýaqyty, qımyly barlyǵy esepte. Bizdiń jaǵymyzdan jumys barysynda eshqandaı «ımprovızasııa» bolmaýy tıis. Munyń barlyǵy kólik sapasyna áser etedi. Munda qolmen atqarylǵan dánekerleý jumysyn zergerdiń isimen ǵana salystyryńyz, –deıdi óndiristiń negizgi qurastyrý jumystary jónindegi dırektory Anton Talpa. «Toıota Motor Qazaqstan» JShS ázirge jylyna 3000 mashınany sapqa qoıýdy josparlap otyr. Bul taza Qazaqstan naryǵy úshin jasalady. Aldaǵy ýaqytta suranysqa qaraı óndiristiń qýaty jylyna 25 myń mashınaǵa deıin jetkiziledi. Qazir sehtarda tehnıkalyq nusqaýlar berip, barlyq qajetti standarttardyń saqtalýyn qadaǵalaıtyn japondyq mamandardyń syrtynda júzden asa qazaqstandyq maman jumysshy jumys ornyn tapty. Bolashaqta 400-den asa adam jumys isteıtin bolady. Toıota qurastyrý sehynda jumys isteıtin Ulanbek Sársenovtiń de qýanyshynda shek joq.
– О́zim tehnıkalyq mamandyq alǵan edim. Onyń ústine Soltústik Koreıaǵa baryp, Toıota boıynsha biliktiligimdi jetildirip keldim. Qazir osynda qurastyrylǵan mashınalardy tekserý jumystaryna tartyldym. Jalaqy keshikpeıdi. Aldymen Elbasymyzǵa aıtar alǵysym sheksiz, – deıdi ol.
Toıota Fortıýner kóligi 2005 jyly shyqqannan bastap, 2008 jáne 2011 jyldary eki ret feıslıftıngti bastan keshken eken. Al Qazaqstanda shyqqan nusqasynyń Japonııa men Taılandqa, Eýropaǵa qaraǵanda borany, daýyly, syqyrlaǵan aıazy mol dalanyń qatal tabıǵatyna beıimdeldi. Ol batpaqty, tastaqty dep jer, qaıda salsań da jol talǵamaıdy. Soǵan sáıkes Qazaqstan ekonomıkasyn kóterýge brendtik úles qosatyn qazaqstandyq, qostanaılyq Toıota naryq ta tańdamaıtyn bolady.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.
