Kaspııde «Munaı-2014» komandalyq-shtabynyń oqý-jattyǵýy ótti
Erte me, kesh pe, Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynan «qara altyn» alynatyny daýsyz. Ásirese, munaı men gaz qory jóninen álemde teńdesi joq «Qashaǵan» kenishi buǵan daıyn tur. Alǵashqy sátte osy kenishtegi birneshe jasandy araldardaǵy uńǵymalardan munaı óndiriletindigi josparlanyp otyr. О́ndiriletin munaıdy «Bolashaq» munaı men gazdy keshendi daıyndaý qondyrǵysyna deıin tasymaldaý qubyry da tartylǵan. Al «Bolashaq» teńiz tabanynan óndirilgen munaıdy túrli qospalardan aıyrýǵa jáne daıyn. «Qashaǵannan» «qara altyn» alýǵa qam jasaǵan NCOC konsorsıýmy jyl saıyn munaı tógilimderi bola qalǵan jaǵdaıda shuǵyl áreket etý úshin oqý-jattyǵý sharasyn ótkizip keledi. О́tken aptada Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligimen birge osy maqsattaǵy «Munaı-2014» komandalyq-shtabynyń oqý-jattyǵý sharasyn Mańǵystaý oblysyndaǵy Baýtıno aılaǵynda ótkizdi. Munaıly túbek atanǵan Mańǵystaý óńirinde úsh teńiz aılaǵy – Aqtaý, Quryq jáne Baýtıno bar. Úsh aılaq ta munaı-gaz jobalaryna qyzmet kórsetedi. Atalǵan aılaqtar arqyly teńiz kemelerimen qondyrǵylar, kómirsýtekter men Kaspıı teńizindegi jasandy araldarǵa materıaldyq qundylyqtar, sonymen birge, vahtalyq ádispen jumys jasaýshylar tasymaldanady. Al Túpqaraǵan túbegindegi Baýtıno aılaǵynda NCOC-tyń teńizdegi munaı tógilimderine qarsy shuǵyl áreket etý jáne zardaptardy joıý bazasy ornalasqan. Osy aılaqtyń akvatorııasynda ótken oqý-jattyǵý sharasyna 165 arnaıy maman, 9 órtke qarsy qyzmet tehnıkasy, aımaqtyq tótenshe jaǵdaı departamentiniń sýdan qutqarý qyzmetiniń eki kateri, Agip KCO kompanııasynyń tórt kemesi, apattyq medısına ortalyǵynyń arnaýly kólikteri, sonymen birge, «Aq Beren» áskerılendirilgen otrıadynyń eki tehnıkasy qatystyryldy.
...Munaı toltyrylǵan tankerdi súıreýge kelgen keme soqtyǵysyp qaldy. Sý kólikteriniń soqtyǵysýynan munaı quıylǵan qazanda jaryqshaq paıda bolyp, teńizge tógildi. Osy sátte tankerde órt tutanyp, ekıpaj músheleri zardap shekti. Tótenshe oqıǵa týraly qutqarý qyzmetterine shuǵyl habarlandy. Arada sanaýly mınýtter ótkende oqıǵa ornyna qutqarý qyzmetiniń tehnıkalary jetti. Eki keme tankerdegi órtti sóndirýge kiristi. Súńgýirler zardap shekken adamdardy dereý qutqardy. Jaǵalaýda kútip turǵan «jedel járdem» zardap shekkenderdi medısına ortalyǵyna alyp ketti. Al oqıǵa ornynda, ıaǵnı, teńiz sýyna tógilgen munaı arnaýly qurylǵymen jınaldy.
Shynymen Kaspıı teńizine munaı tógildi dep oılap qalmańyz. Bular «Munaı-2014» komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýynda shartty túrde kórsetilgen kórinister. Arnaýly qyzmet mamandary da, NCOC konsorsıýmyna qarasty kompanııalar mamandary da tótenshe jaǵdaı týyndaı qalsa, shuǵyl áreket etýdiń qyr-syryna qanyq ekenin tanytty. Oqý-jattyǵý sharasyn uıymdastyrýshylarmen birge, Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy Reseı jáne Ázerbaıjan elderiniń tótenshe jaǵdaılar mınıstrlikteriniń ókilderi de baqylap turdy.
Tótenshe jaǵdaılar mınıstriniń orynbasary Janbolat Smaıylovtyń pikirinshe, oqý-jattyǵý sharasyn ótkizýdegi maqsat – Kaspıı teńizinde munaı tógile qalǵan jaǵdaıda jumyldyrylǵan apattyq-qutqarý qyzmetteriniń, kompanııalar men ózge de qyzmetterdiń ózara is-qımyldarynyń daıyndyǵyn tekserý. Munaı tógilimderiniń zardabyn joıý úshin shuǵyl áreket etýdi qamtamasyz etý.
– Soltústik Kaspıı jobasy álemdegi eń iri halyqaralyq jobalardyń biri bolýymen erekshelenip otyr. Onyń ústine Kaspııdiń biz munaı óndiremiz dep josparlaǵan bóligi ekologııalyq sezimtal aımaǵyna jatady. Demek, bizge Kaspııdiń ekojúıesin saqtap qalýda asa joǵary jaýapkershilik júktelip otyr, – dep málim etti oqý-jattyǵý sharasynan keıin NCOC-tyń atqarýshy dırektorynyń orynbasary Jaqyp Marabaev.
NCOC konsorsıýmynda teńizdegi munaı tógilimderin joıý jóninde arnaıy top jasaqtalǵan. Bul top konsorsıýmnyń Kaspıı teńizindegi nysandarynda, Atyraý qalasy men Baýtıno aılaǵyndaǵy bazada qajetti qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Jyl saıyn arnaýly top múshelerimen 50-den astam túrli deńgeıdegi oqý-jattyǵýlar ótkizip turady.
Aıtqandaı, oqý-jattyǵýlardy ótkizý jáne mamandardy daıyndaý, sonymen birge, apatty munaı tógilimderin joıýdy josparlaý, áreket etý ádisterin jáne quraldardy paıdalanýdy udaıy jetildirý maqsatynda keshendi baǵdarlama jasaqtalypty.
Túıindeı aıtqanda, teńiz tabanynan munaı óndirý kezinde kez kelgen apat bola qalsa, qutqarý qyzmetteri de, qutqarýshylar da jedel iske kirisýge ázir ekenin baıqatty.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan».
Atyraý oblysy.
Sýretterdi túsirgen
Rahym QOILYBAEV.
