Úsh uly da áke jolyn qýdy
Erejepovter otbasy baıqaýdyń birinshi júldesine ıe boldy
«Otan otbasynan bastalady» degen, elimizdiń ósip-órkendeýine Otanymyzdaǵy úlgili otbasylardyń qosyp otyrǵan úlesi orasan zor. Sondaı ónegeli otbasynyń biri – Taraz qalasyndaǵy Erejepovter otbasy. «Áke – asqar taý, ana – baýyryndaǵy bulaq, bala – jaǵasyndaǵy quraq» deıdi dana qazaq. Ataly sózde aıshyqtalǵandaı, biz de búgin mereıli otbasynyń jarasymdy turmysy, ónegeli órisi týraly sóz qozǵamaqpyz. Otaǵasy Tolybaı Erejepov órt sóndirý salasynyń ardageri. 1962 jyldyń qyrkúıeginde Ońtústik Qazaqstan oblysyna qarasty Shaqpaq baba aýylynda ómirge kelgen ol nebári eki jasynda ákeden aıyrylypty. Taǵdyr taýqymeti anasy úshin ońaıǵa soqpady. Eki ul, bir qyzymen qalǵan aıaýly ana Jambyl oblysy Jýaly aýdanyndaǵy tórkinine kelip, panalaıdy. – Ásker qatarynan oralǵan soń turmystyq jaǵdaıǵa baılanysty eńbekke aralasýyma týra keldi. Taraz qalasyna kelip, bylǵary óńdeý kombınatyna jumysqa ornalastym. Munda nebári 7-8 aı jumys istedim. Sonda da bolsa kásiporyndaǵy komsomol komıteti meniń eńbegimdi baǵalap, ishki ister qyzmetine joldama berdi, – deıdi Tolybaı aǵa ótken kúnderdi oı eleginen ótkizip. Mine, osy joldama onyń ómirdegi jolyn ashqandaı áser qaldyrdy. Bul 1983 jyl bolatyn. Osylaısha jalyndap turǵan jas jigittiń ishki ister qyzmetiniń órt sóndirý salasyndaǵy eńbek joly bastalyp ta ketti. «Daraq bir jerden kógeredi» deıdi halyq danalyǵy. Tolybaı da Taraz qalasyndaǵy №2 órt sóndirý bóliminiń bólimshe bastyǵy laýazymynda 24 jyl boıy taban aýdarmaı qyzmet atqardy. О́rtke qarsy qyzmet salasyndaǵy eren eńbegi memleket tarapynan laıyqty atalyp ótti de. I,II,III dárejeli «О́rtke qarsy qyzmet organdaryndaǵy minsiz qyzmeti úshin» medalimen marapattalýy osy sózimizdiń bir ǵana dáleli. Úlken eńbek jolynan ótken aıaýly jary Raýshan ekeýi úsh ul tárbıelep ósirip, rahatyn kórýde. Áriptesteri qurmet tutqan Tolybaı óz uldaryn jastaıynan qatań tártip pen batyldyqqa baýlyp, birinshi kezekte el qamyn, memleket tutastyǵyn oılaıtyn ójet te erjúrek azamat bolýǵa shyńdady. Er jete kele at jalyn tartqan uldary Ilııas pen Eljan ákeniń jarqyn jolyn qýyp, eline qorǵan bolar áskerı qyzmetti tańdady. Qazir tuńǵyshtary Ilııas Talas aýdany, Qarataý qalasyndaǵy №5 órt sóndirý bóliminde qaraýyl basshysy qyzmetin abyroımen atqarýda. Ekinshi ul Eljan bolsa qalalyq «О́rt sóndirý jáne azamattyq qorǵanys» mekemesinde bas maman. Mektepte oqıtyn kenjeleri Janbolat bolsa jaqynda ǵana ótken Ulttyq biryńǵaı testileýden 103 ball jınap, ákesiniń jáne aǵalarynyń jolymen Kókshetaý tehnıkalyq ınstıtýtyna qujat tapsyrýǵa daıyndalýda. Ol da áskerı salada eńbek etýge beldi bekem býyp otyr. «Áke kórgen oq jonar» degen osy bolsa kerek!
Taraz.
О́ner qonǵan shańyraq
Maldybaevtar áýleti ekinshi oryndy enshiledi
Kúı óneriniń sıqyrly ıirimderin halqymyzdyń boıyna sińirip júrgen azamattardyń biri, dáýlesker kúıshi, jambyldyq Aman Maldybaevtyń esimi jurtqa jaqsy tanys. Qara dombyrany serik etken A. Maldybaev alǵashynda Jambyl mádenı-aǵartý ýchılıshesiniń teatr bóliminde oqyp, keıin Almatydaǵy Chaıkovskıı atyndaǵy mýzykalyq ýchılıshede bilimin shyńdaıdy. Onda ol halyq aspaptary bóliminde dáris alyp, eki jyldyq daıyndyqtan soń, Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorııanyń halyq aspaptary bólimine qabyldanady. Dál osy bilim ordasynda ol kóptegen belgili azamattardyń shákirti atandy. Bilikti ustazdardan tálim alyp, Allanyń boıyna darytqan talanty men taýdaı talabyn eńbekpen ushtastyrǵan Aman Shońbaıuly 1989 jyly «Áýlıeata órenderi» atty folklorlyq ansamblin, 1991 jyly TarMÝ-de «Shejire» folklorlyq ansamblin uıymdastyryp, oǵan jetekshilik etýdi óz moınyna aldy. Qanshama jasty tárbıelep, ulttyq ónermen sýsyndaýyna septigin tıgizip otyr. Shákirtteriniń arasynda búgingi Qazaqstan estradasynyń juldyzy, tanymal ánshi Dosymjan Tańatarov ta bar. Sonymen qatar, óz inisi – Prezıdenttik ansambldiń jáne «Beles» tobynyń jetekshisi, Memlekettik «Daryn» jastar syılyǵynyń laýreaty Madııar Maldybaev, respýblıkalyq konkýrstardyń laýreaty Dana Mahanbaeva, Nurlybek Qadyrbergenovter de dáýlesker kúıshiden tálim alǵan. Aman Maldybaevtyń qazaq mýzykasynyń «Altyn qoryna» engen «Kóne Taraz» kúıi sazdylyǵymen, áýenimen, tereń mazmunymen erekshelenedi. Bul shyǵarma kıeli Áýlıeata topyraǵynyń san ǵasyrlyq tarıhyn, kelbetin, túr-tulǵasyn, qudirettiligi men qasıetin bir arnaǵa toǵystyrǵandaı. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń atalǵan týyndyǵa oń baǵasyn berýi de beker emes shyǵar. Ulttyq ónerdi ulyqtaýdy ómiriniń maqsatyna aınaldyrǵan Aman Maldybaev «Qurmet Belgisi» ordeniniń jáne «Mádenıet qaıratkeri» medaldaryn enshilegen. «Atadan ul týsa ıgi, ata jolyn qýsa ıgi. Ata jolyn qýmasa, barynan joǵy ıgi» demeı me qazaq? Aman Maldybaev zaıyby Saltanat Qosaevamen birge tárbıelep ósirgen Álibek, Rústem, Qazybek esimdi uldary da ónerdiń bel ortasynda júr. Tuńǵyshtary Álibek halyqaralyq "Azııa daýysy" festıvaliniń dıplomanty, búginde Jambyl oblystyq fılarmonııasynyń solıst-saksofonshysy. Al, dombyrashy Rústem Taraz memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń stýdenti. Jas bolsa da, baǵyndyrǵan belesi kóp. Kenje uldary Qazybek qobyzdyń qulaǵynda oınaıdy. Ol halyqaralyq «Jez kıik» jas qobyzshylar baıqaýynyń laýreaty, respýblıkalyq jas oryndaýshylar baıqaýynyń II oryn ıegeri, sondaı-aq, Halyqaralyq «Shabyt» festıvaliniń Qazybek Ábenov atyndaǵy arnaıy júldesiniń ıegeri. Qazir Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda bilim alýda. Iá, bir ǵana otbasynda sazger de, kúıshi de, dombyrashy da, qobyzshy da, saksofonshy da, akter de bar. Bul qara shańyraq – naq ulttyq ónerdiń ortalyǵyndaı. Al, olardy álpeshtep ósirgen analary Saltanat Qosaevanyń eńbegi ólsheýsiz. Perzentteriniń boıyndaǵy talant áke qanymen, ana sútimen daryǵan bolar, bálkim... Otanasy da ónerge bir taban jaqyn. Olaı deıtinimiz, qazirgi tańda ol Jambyl oblystyq qazaq drama teatrynda jemisti eńbek etip júr. Ásili, ata-ana úshin balalarynyń jaqsy azamat bolyp ósip, halqynyń ulyna aınalǵanyn kórýden asqan baqyt joq shyǵar?!
Taraz.
Ata-anasynyń senimin aqtaýdy armandaıdy
Zagrebelnyılar áýleti júldeli úshinshi orynǵa qol jetkizdi
Olar otbasynda úsheý ǵana. Áke, ana jáne bala. Búginde bul shańyraq otbasy qundylyǵyn saqtap áspetteýdiń, bilimniń hám qaı kásiptiń de adaldyq, eńbekqorlyq tanytylǵan jerde bereri moldyǵyna kóz jetkizýdiń de úlgisindeı. Ár shańyraqtyń osylaı tolyqqandy, minsiz qalyptasyp, damýy elimizdiń azamattyq áleýeti, sapalyq quramy nyǵaıa túsýine septesedi emes pe?! Zagrebelnyılardyń otbasyndaǵy úsh birdeı jannyń ózderiniń arasynda ornyqqan ıntellektýaldyq básekelestik úzdiksiz órbip, óristeýmen kele jatqan sekildi kórinedi. Mysaly, otanasy Nadejda Alımovna qoǵamda qandaı qyrynan tanyla aldy dep oılaısyz! Ol Taraz qalasyndaǵy «Oqymysty úki» jekemenshik mektebinde qoldanbaly óner páninen sabaq beredi. Qoldanbaly óner tarıhy týraly «Ata mura» baspasynan jaryq kórgen birneshe oqýlyqtyń avtory. Ol óziniń súıikti kásibiniń qyr-syry jóninde bul eńbekterinde tolǵana syr shertedi. Eń bastysy, ol otbasy uıytqysy, janashyr tulǵa, otaǵasyn da, bala Bogdandy da tyń isterge jigerlendirip, demegen minezi jaıly, jan dúnıesi sulý asyl jar, ardaqty ana. Al, bıyl alpystyń asqaryna shyqqan otaǵasy Aleksandr Pavlovıchtiń esimi kópshilik qaýymǵa jazýshy, aýdarmashy retinde jaqsy tanymal. Almatydaǵy shet tilderi ınstıtýtyn jáne onyń aspırantýrasyn kórkem aýdarma teorııasy boıynsha bitirgennen bastap, ár jyldarda elimizde shyǵatyn «Qazirgi zamanǵy bilim» jáne «Petroleum» jýrnaldarynyń, reseılik «Jýrnalıst» jýrnalynyń Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy arnaýly tilshisi, «Jasyl qozǵalys» áleýmettik ekologııalyq ortalyǵynyń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. Jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt boıy sheteldik jáne qazaqstandyq munaı kompanııalarynda tehnıkalyq aýdarmashy qyzmetin atqarǵan. Qazirgi tańda Zhanros Drilling JShS «Jaıra» kompanııasynyń BAQ jáne kópshilikpen baılanys jónindegi bóliminiń dırektory. Al, búginde Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń hımııa fakýltetinde bilimin jetildirip jatqan bala Bogdannyń buǵan deıin qol jetkizgen jetistikteri óz aldyna bir álem. Onyń dúnıejúzilik deńgeıde tanylýy 2007 jyly Vashıngtonda ótken balalar shyǵarmashylyǵy olımpıadasynda jeńimpazdyq tuǵyrǵa kóterilýinen bastaldy. Ol kezde Bogdanyńyz bar-joǵy on-aq jasta bolatyn. Qyl qalamdy serik etken bala budan keıin de oblystyq, respýblıkalyq sýret baıqaýlarynda jylma jyl derlik aldyńǵy orynnan kórindi de otyrdy. Elimizde IýNESKO jobasy aıasynda ótken «Balalar álemdi beıneleıdi», halyqaralyq «Altyn jabaǵy», «Álem balalar kózimen» balalar sýretteri baıqaýlarynyń da áldeneshe ret bas jeńimpazy atandy. Zadynda sýret óneriniń jaratylystaný ǵylymymen beımálim bir baılanysy bar-aý. Bogdannyń balalyq shaǵyn sýretshilik, qoldanbaly óner salasyndaǵy izdenistermen bastap, bolashaǵyn hımııa ǵylymymen birjola baılanystyrýy kim-kimdi bolsyn tańdandyrmaı qoımaıdy. Byltyr Taraz qalasyndaǵy № 1 gımnazııa qabyrǵasynan túlep ushqan Bogdan Zagrebelnyı bar-joǵy on alty jasynda Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde oqý múmkindigine de ıe boldy. Búginde oqý úzdigi.
Taraz.
Qazaqtyń ár úıi basqalarǵa úlgi bolýy tıis
Tastúlekovter otbasy baıqaýda júldeli úshinshi oryndy ıelendi
Sábıt ataı men Orynbasar apaıdyń birge ómir súrip kele jatqanyna 59 jyl. 4 ul, 2 qyz dúnıege ákelgen Orynbasar apaı – Batyr ana. Kóp jylǵy ǵumyryn ustazdyq eńbekke arnaǵan jan. Al, otaǵasy Sábıt aqsaqal aýyl sharýashylyǵy salasynda ónimdi eńbek etti. Ekeýi de búginde eńbektiń zeınetin kórip otyrǵan baqytty jandar. Balalarynyń barlyǵy erjetip, ózderi de úlken shańyraqtyń ıesi bolyp otyr. Shańyraqtyń tuńǵyshy – Bahytjan Almaty qalasynda turady. Qazirgi tańda «Ǵylym» baspasynyń dırektory. Al, onyń zaıyby Sáýle bolsa, «Turan» ýnıversıtetiniń dosenti. Ekinshi uly Muratjan narkolog, sarapshy. Onyń zaıyby Sáýle Tabaeva aýrýhanada medbıke. Qyzdyń úlkeni Klara – aýdandyq emdeý mekemesi terapııa bóliminiń meńgerýshisi. Úshinshi uly Qaırat Astanada turady. «Qazaq Ulttyq Temir joly Vagon Servıs» aksıonerlik qoǵamynda eńbek etýde. Ekinshi qyzy Gúlnar ǵylym jolyn tańdaǵan. Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, ekonomıka ǵylymynda Peı-Djı doktory. Otbasynyń kenjesi Nurjan men kelini Symbat úlken shańyraqta ata anasymen birge turady. Nurjan jeke kásipkerlikpen aınalysady. Zaıyby Symbat «Qazaq Ulttyq Temir jol» kompanııasynyń Shý jabdyqtaý dıstansasynda jetekshi býhgalter qyzmetin atqarýda. Biz Orynbasar apaıdan «ul men qyzdy ınabatty etip ósirýdiń syry nede?» dep suraǵanymyzda: «Ata-ana eń aldymen ózderi otbasynda ul men qyzǵa úlgi bolýy kerek. Ol úshin ózderi adaldyq, tózimdilik, eńbekqorlyqty otbastarynyń ómirlik tiregi ete bilýi qajet. Otbasylyq qatynastar bir qaraǵanda qarapaıym bolyp kóringenimen, ol úlken mektep. Sony otanasy da, otaǵasy da jetik meńgerýi tıis. Sonda ǵana sen urpaǵyńmen maqtanatyn, olardyń árbir isine, jetistigine shattana alatyn dárejege jetesiń», dedi. «Otbasydaǵy ákeniń róli qandaı?» Biz bul saýaldy otaǵasyna qoıdyq. – Otbasydaǵy ákeniń róli aıryqsha. Áke asqar taý retinde balaǵa ózgeshe tárbıe beredi. Muny men óz tájirıbemnen jaqsy bilemin. Áke kerek kezinde balamen bala bolyp, aqylyn aıtar kezde aıtyp, qataldyq tanytatyn jerde qatal bolyp tárbıeni úlken iskerlikpen balanyń boıyna sińirýi kerek, – dedi áńgimesin ózgege oı salatyn osyndaı oramdarmen túıindegen Sábıt aǵamyz. Máýeli báıterekteı otbasynda búginde bereke men birlik, yntymaq pen yrys óz jarasymyn tapqan.
Shý aýdany.
Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń
Jambyl oblysyndaǵy menshikti tilshisi Oralhan DÁÝIT.
