Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Mekemtas Myrzahmetuly ózi aıqyndap málim etken Abaıdyń «Tolyq adam» ilimin kópshilikke, tipti kóziqaraqty qaýymnyń ózine de tanyta qoıýdyń áste jeńil bolmasyn jazýshyǵa nyqtaı eskertip, ony qaıraı túsedi, tipti ishki kúdigin de jasyrmaıdy: «Abaı ilimi degen atam zamannan beri adamdy adam etip kele jatqan adamgershiliktiń altyn júlgesi týraly jyr ǵoı. Sen osyny tap basyp tanı alar ma ekensiń?» Shynynda da ǵalym ómiri men onyń ǵylymı aınalymǵa alyp kelgen irgeli de tyń ilimi týraly ıntellektýaldy týyndyny jazý ońaı sharýa emes. Ǵalym júrip ótken adamı ári azamattyq ómir joly men ol atqarǵan beıneti mol ǵylymı izdenisti artyqsha aqyl, mol bilimdarlyqpen tereń tanı túsip, ómirdiń dál ózindeı shynaıy da ónegeli óner jasaý qaıdan ońaı bolsyn. Ǵylymı tanym – aqıqatty aqyl arqyly tuńǵysh, alǵashqy ashýshy bolsa, kórkem dúnıe – sol bir «daıyn» shyndyqty jandandyra túsip júrekpen jetkizý. Jáne aqylmen tanylǵan kúrdeli de irgeli tanym kórkem shyǵarmanyń ótimdi de jaǵymdy joly, ózindik ádis-tásilimen Abaı ańsaǵan «sáýlesi bar jigitter» men «talapty erge» jáne barsha qaýymǵa birshama jeńil de jedel jetedi.
Osy oraıda aqsha men paıda, naryq pen zatshyldyq alasuryp alǵa shyǵyp turǵan búgingideı zamanda jazýshynyń ózi bir suhbatynda «meniń altyn júlge dep otyrǵanym adam boıyndaǵy izgilik» dep jazǵanyndaı, Abaı jyrlap qalyptastyrǵan sol izgilikti ilim – «Tolyq adam» ilimin ǵylymı aınalymǵa engizgen ǵalym M.Myrzahmetulynyń ómiri men izdenisin ónege ete otyryp kórkem beınelep berý óte oryndy izdenis bolǵan. Roman taqyryby «Altyn júlge jyry» dep atalǵandyqtan da, shyǵarmadaǵy oı men oqıǵa Abaı qalyptastyrǵan «Tolyq adam» ilimine baǵyttalýy qısyndy. Sebebi atalǵan suhbatynda jazýshy: «Altyn júlge jyry» – aqyn-jazýshylardyń izgilik pen ádildik jolyndaǵy kúres jyry» dep asa aıryqshalap aıtqan bolatyn. Bir ǵana ádebıet emes, óner ataýlynyń bári de túptep kelgende jaqsylyq pen izgilikti, ónege men ásemdikti tý etip ustaǵan. Áıtse de osy jaqsylyq pen izgilikti, fılosofııalyq irgeli kategorııa tilimen aıtqanda «qaıyrymdylyqty» júıeli de jelili túrde jınaqtap, qalyptap, ózindik tanym men ilimge aınaldyryp jyrlaǵan aqyndar rýhanııat áleminde kóp bolmaǵan.
Eń berisi sonaý Sokrattan bastaý alatyn adamgershilik ilimin Abaı da tereń tórkininen tartyp ári Ál-Farabı, J.Balasaǵun, A.Iаsaýılerdiń izimen jelisin úzbeı damytyp kelip, óz tarapynan tyń tanym etip qalyptastyrǵan. Burynyraq M.Áýezov Abaıdaǵy adamgershilik jaıyn «Nravstvennaıa lıchnost» aıasynda aıryqshalaı tanytyp kelse, M.Myrzahmetuly ony aqynnyń óz sózimen «Tolyq adam» dep ataǵan ózindik adamgershilik ilimi jazýshy Elen Álimjan romanynyń kúretamyr jelisi bolýǵa tıis. Al Abaıdaǵy osy bir ózindik adamgershilik ilimi – «Tolyq adam» ilimin uzaq jyldar boıy izdene júrip ǵylym men el ıgiligine aınaldyrǵan – abaıtanýshy ǵalym Mekemtas Myrzahmetuly.
Roman oqıǵasy toqsanǵa tolǵan qart kisiniń «Tań nury» atty shıpajaıdaǵy emdik demalysyn sýretteýmen bastalady. Jazýshy jazǵandaı, «Mekeń asharshylyq pen soǵystardyń zardabynan aman qalǵan biregeılerdiń biri». О́mirdiń óri men tórine birshama tyń qalpymen jetken oıly adam – ǵalym ótken kúnderin qorytyp, túıindep, tarazylap júrgendeı kórinedi. Romannyń ereksheligi de – basty keıipkeri retinde ǵylym adamyn somdap sýretteýinde. Sodan da bolar, ótken kúnderin oılaı bastaǵanda ǵalym oıyna eń áýeli M.Áýezov, S.Muqanov, Q.Jumalıev, Q.Muhamethanov, Á.Baıtanaevtar oralady. Odan ári ınstıtýtty ózimen birge bitirgen jubaıy Baǵıra ekeýiniń О́zbekstandaǵy Joǵary Shyrshyq aýdanyna jumysqa jiberilgenderin eske alady. Roman mazmuny osylaısha oı men oqıǵasy aralasa kelip, jatyq tilmen baıandaý arqyly júıeli jalǵasa beredi.
Keıin kele kórnekti, biregeı abaıtanýshyǵa aınalǵan M.Myrzahmetuly bas abaıtanýshy M.Áýezovtiń kózin kórip, ózimen áýejaıda bir sát tildesip te qalǵan eken. Abaı nár alǵan Shyǵys pen onyń ıslam dinine qatysyna aıryqsha yqylas tanytyp, zertteýin de osy baǵyt, osy mazmunda júrgizbek bolǵan nıetin bildirgende, M.Áýezov «jolyń bolmaıdy» dep tym qysqa qaıyrypty. Jazǵy kanıkýlda Almatyǵa arnaıy baryp, aqyl-keńesin almaq bolady, alaıda maýsym aıynyń sońynda bas abaıtanýshy ómirden ozady. Keıin oılasa, ǵylymı jetekshisi Qajym Jumalıevtiń «Shyǵysqa barasyń ba, basqaǵa barasyń ba, ony keleshekte kórersiń, aldymen abaıtanýshylardyń ózińe deıin ne bitirip, ne qylǵanyn zerdelep al» degen tegeýrindi talaby durys ta bolypty. Bul – Abaıǵa qatysty qaı taqyrypty alsa da, aldymen oryndalýǵa tıis qajetti izdenis eken. Al «qorǵaý kezindegi talas-tartys Qaıymdikinen asyp ketpese, kem túspepti». Sebebi «oıran zamannyń oınamaly saıasatyna qaraı abaıtanýshylardyń kózqarastary san qubylǵany» bar. Abaıtaný tarıhyn jaı ǵana tizip shyqpaı, sol «qubylǵan kózqarastarǵa» saralaý jasap, tórelik aıtý da áste ońaı bolmaǵan. Bedel-bıliktiń pikirine qarsy kelmeý sol kezeńde ábden ornyqqan «dástúr» bolyp tursa da, «dıssertasııa jetekshisi Qajym Jumalıevtiń qaırat kórsetýiniń arqasynda Mekemtas ǵylym kandıdaty ataǵyna ıe bolyp, eń bastysy, taqyrybyn odan ári jalǵastyryp áketýge joly ashylady».
Instıtýt bitirgennen keıin qyzmetin О́zbekstanda bastaǵan jas ǵalym taǵy da sonda ashylǵan ınstıtýtqa qyzmetke aýysyp ketedi. Shyraıly Shymkenttegideı emes, munda onyń abyroıy joǵary bolady: «Qyzmetin ynta-shyntasymen atqaryp, leksııasyn da mazmundy oqyp, abıtýrıentter men stýdentterdiń bilimderin ádil baǵalaıtynynan» bolsa kerek, kóp uzamaı prorektorlyqqa joǵarylatylady, rektordyń da mindetin atqarady. Ǵylymı jetekshisi Qajym Jumalıev qaıtys bolǵan kezde, onyń leksııalaryn oqý úshin Almatydaǵy ózi bilim alǵan ári kandıdattyq dıssertasııasyn qorǵaǵan qarashańyraqqa qaıta oralady. Ǵalym ózgelerdeı ómirge ıkemdi, pendelik pen dúnıelikke beıim bolmaı shyǵady. Teginde bar bekzattyǵy men Abaı taǵylymy ony ar uıalar iske aıaq bastyrmaıdy. О́z basy altyn júlge – izgilik pen ardyń jolyn ustanýmen «qısyq jigit» atansa, biraz zamandastary óz paıdasyn oılaýmen-aq kósemsinip elshil qalyp tanytyp júredi. Osyndaıda «aqyldy jaratylystyń munysy nesi eken» dep qaıran qalyp qynjylatyn, tipti túńilip ketetin de kezderi bolady.
Sóıtse de Allaǵa shúkir, eńbekqorlyǵy men adaldyǵyn tirligine tirek etip, abyroımen ómir súrip jatady. Ol patsha ókimetiniń qazaq elin otarlaý úshin qoldanǵan qııanatshyl, qıturqy saıasatyn da birshama erte bilgen edi. Muny stýdentterge Y.Altynsarın ómiri men shyǵarmashylyǵyn oqytý barysynda izdene júrip baıqap, barlaǵany bar. Qazaq eliniń batysy, soltústigi, ońtústigine aıar oımen arnaıy jiberilgen Ilmınskıı, Alektorov, Ostroýmovtardyń zymııan mıssıonerlikpen aınalysqanyn jas ǵalym ózgelerden burynyraq bildi jáne olardyń buzyq bolmystaryn áshkereleı túsip keıinirek maqala da jazdy. Saıasattyń aıasynan shyǵyp ketpeı «tátti» sóılep júretin zamanda «qulyptaýly» aqıqatty aıtyp qoıatyn jas ǵalym «leksııasy bar bolsyn, ǵylymmen alańsyz aınalysatyn bir jumys taýyp alsam ǵoı» dep júrgende, M.Áýezovke adal dos bolǵan Ysqaq Dúısenbaevtyń qamqorlyq tanytyp tikeleı aralasýymen Láılá Muhtarqyzy basqaratyn Áýezov mýzeı-úıine jumysqa ornalasady. Kóńili birshama ornyqqan ǵalymnyń oılana kelip jetken túıini mynaý bolady: «Abaıǵa jol tabý úshin áýeli Áýezovti tolyq túsinip alý kerek eken».Buǵan deıin kóbine saıasat pen ıdeologııa jasap bergen daıyn qalyppen birjaqty ıa baıybyna barmaı shala qarastyrylyp kelgen Abaıdy ǵalym endi osylaısha shynaıy da tereń tanýǵa bet alady. Al «...Áýezov Abaıdy tereń túsingenimen zamannyń qaharynan yǵyp, qalamyn tejep otyrypty». M.Myrzahmetuly ár kezde de M.Áýezovti baǵdarsham etýmen izdene júrip, nátıjesinde onyń «Muhtar Áýezov jáne abaıtaný problemalary» atty asa irgeli zertteý eńbegi dúnıege keledi.
Jazýshy óz shyǵarmasyna bas keıipkeri M.Myrzahmetulynyń ǵylymı izdenisin ǵana arqaý etip qoımaı, onyń adamdyq, azamattyq bolmys-bitim, ómirinen de birshama derekterdi kórkem sýrettep jetkizgen. Oqyrman shyǵarmanyń sáti kelgen tıisti tusynda bala Mekemtastyń qandaı bolǵanyn kózimen kórip, kóńilimen sezip bilgendeı bolady. Bul – aldarynan úıirli qasqyrlar shyǵa keletin qaıǵyly kezeńnen sál-aq burynǵy sáttiń kórinisi: «Kemerbastaýǵa qaraı Ajaryn baýyryna tyǵyp, Mekemtasyn jetelep jalǵyz keledi... Mekemtasy azamat. Meni de kóter dep qyńqyldaǵan joq. Sharshaǵanyn bildirgisi kelmeı, anasynyń eteginen ustap, tompań-tompań basady». Úıleri buzyq týystyń qastyǵynan órtenip ketkendegi Záýre ananyń beınesi de ózine ǵana tán shynaıy qalpymen tańǵaldyrady: «Munyń bári úsh jasar Mekemtastyń esinde joq... anasy áńgime bastaǵanda kóz aldyna qyzyl jalyny aspanǵa shapshyǵan alapat órt keledi... tura almaı qımylsyz jatqan áke, balasyn baýyryna basyp qımylsyz turǵan eki qabat ana elesteıdi. Eshkimdi qarǵap-silemesten, shajbańdap shaýjaıynan almastan bar qyzylyn ishine tartyp bedireıip tur anasy».
Asyl ana Záýre jasynan balalarynyń qulaǵyna «eshkimniń ala jibin attamańdar» degen aqylyn quıyp ósiripti. Ákesi Myrzahmet bala-shaǵasyn zergerlikpen asyrapty. Erteden keshke deıin ornynan bir turmaı eńbek etipti. Sonyń arqasynda turmystary da ózgelerden táýir bolypty. Bala Mekemtastyń úsh jasynda ákesi ómirden ótkende shańyraqtyń shattyǵy da, toqtyǵy da tómendeı beripti. Bas keıipker M.Myrzahmetulynyń ómirlik jary, tirliginiń tiregi men súıeýi, janynyń jubanyshy bolǵan Baǵıra apanyń beınesi de tabıǵı tartymdy, jaǵymdy bolmysymen kórinis tapqan: «...Baǵıra muny búkil jan-tánimen túsinedi. Sondyqtan da sál ǵana sáttik áıeldik renishti «oqysyn, bilsin, betine qarap otyrǵan bala-shaǵasy men jubaıynyń úmitin aqtasyn» degen otanalyq tileýlestik basyp ketedi...».
Azamaty Mekemtas jany qalaǵan Áýezov mýzeı-úıine jumysqa kelgeli ondaǵy 628 papkany túgelimen oqyp taýysqansha tynym tappaıdy. Abaıdy tanýdyń tóte joly ári týra joly Áýezovti tereń taný ekenin uqqan Mekemtas muraǵattardan bas almaı jumys isteıdi.
Adamı abzal qalpyn saqtap, ǵylymı izdenisinde de erinýdi bilmeı, únemi beınettenýmen bolǵan M.Myrzahmetulynyń ómir jolynda izgilik nury men jaqsylyq shýaǵyn shasha bilgen abzal jandar birshama mol ushyrasypty. Ol – Tashkentten Almatyǵa aspırantýraǵa túspekke kelgende «eshqaıda tentiremeısiń, bizdiń úıde jatyp oqısyń» dep baýyryna tartqan, qamqorlyq kórsetken, aqyl-oı, kisilik tárbıesin bergen Baýyrjan Momyshuly. Ol – ekinshi kýrs stýdenti Mekemtasty M.Áýezovtiń shákirti Qaıym Muhamethanovtyń dıssertasııa qorǵaýyna ertip barǵan Ábish Baıtanaev. Keıin sol stýdent dıssertasııasyn qorǵap, Shymkent pedınstıtýtyna qyzmet etpekke kelgende, jyly qabaq tanyta qoımaǵan rektorǵa: «kafedra osyndaı ǵylymı dárejeli oqytýshyǵa zárý, meniń ornyma qoıyńyz, men qatardaǵy dosent bolyp-aq júre bereıin» dep jas ǵalymǵa qoldaý kórsetken de – kafedra meńgerýshisi Ábish Baıtanaev. Ol – M.Myrzahmetulyn О́zbekstandaǵy Syrdarııa ózbek-qazaq pedınstıtýtyna «bóten» demeı qyzmetke alyp, jumysyn ynta-shyntysymen atqaryp, leksııasyn mazmundy oqyp, abıtýrıentter men stýdentterdiń bilimin ádil baǵalaıtyn Mekemtastaı qazaq ǵalymyn prorektorlyqqa deıin joǵarylatyp, tipti ózi eki jylǵa doktorantýraǵa ketkeninde rektorlyq qyzmetin ózbek aǵaıynyna emes, qazaq M.Myrzahmetulyna mindettep qaldyratyn Ábdinábıev. Ol – atyn ataýǵa bolmaıtyn qıyn kezderde Maǵjan Jumabaevty halyqtyń qalaı keremet jaqsy kóretinin sóz arasyna qystyryp jiberetin, T.Rysqulov, M.Tynyshbaevtardyń eńbekterin atap ótetin, ózimen de syr tartyp jaqyn sóılesetin ustazy Temirǵalı Nurtazın. Ol – Áýezov mýzeı-úıiniń dırektory Láılá Muhtarqyzyna alyp baryp, Mekemtasqa «ǵylymnyń naǵyz qoıtorysy» dep baǵa bere sonda jumysqa ornalasýyna járdem jasaǵan Ysqaq Dúısenbaev. Ol – ǵylym álemine bel sheship bet alǵan M.Myrzahmetulynyń ómirinde ustazy, ǵylymda jetekshisi bolǵan Qajym Jumalıev. Ol – ǵalymnyń Abaı Shyǵysy men ıslamııatqa qatysty taraýy bar irgeli eńbegin sol kezdegi saıasat pen ıdeologııaǵa saı kelmeýine qaramastan: «bul kitaptyń redaktory ózim bolamyn, sizderdiń syn-eskertpelerińizdiń bárin qabyldaımyz, eskeremiz» dep, abyroıy aspandap turǵan akademıkterdiń «shabýylyn» op-ońaı toıtaratyn Zákı Ahmetov. Ol – sonaý alpysynshy jyldary Bilim mınıstrliginiń jýrnalynda Ǵulamahı Daýanı týraly maqalasyn jarııalap bergen kezinen biletin, keıin de pikirleri úılesip, jan dúnıeleri qabysyp ketken jaqyn dosy Qulmat О́mirálıev.
Ǵalym óziniń doktorlyq dıssertasııasyn Abaıdyń Shyǵysqa qatysy men ózindik adamgershilik ilimi jaıly buǵan deıin jaryq kórip qoıǵan monografııasy negizinde qorǵamaq bolady. Qorǵaý barysy qaıshylyqty oılarǵa ulasyp qyzý aıtyspen ótedi. Alaıda pikir bildirýshi ǵalymdar birese ateıstik baǵytta, ıa saıasattyń yǵymen sóılep, jumystyń ózegi men qasıeti sanalar negizgi taraýyna tipti jolamaıdy. Tańǵalarlyǵy, zertteý jumysynyń abyroıy men jańalyǵy derlik tyń tusy kerisinshe teristelip, jumystyń kemshiligi retinde atalady. Muny bedeldi bir ǵalymnyń myna bir qıǵashtaý pikirinen kórýge bolady: «Abaıdyń ıslamııatqa qatysy týraly taraý – dıssertasııanyń eń osal tusy». Sózge aralasqan Láılá Muhtarqyzy jaryq kórgen monografııasymen dıssertasııa qorǵaý úrdisi burynnan baryn, ǵalym eńbegi doktorlyq dıssertasııaǵa ábden laıyq ekenin, sondyqtan sóıleýshi azamattardyń eńbektiń túri emes, mazmuny týraly pikir aıtqandaryn qalap, tilektestik oıyn bildirse, Shámsııabaný Sátbaeva bul áriptesiniń pikirin qoldaı sóılep, sońynan «jumystyń ıstorıografııasyn keńeıte túsý kerek» degen bir ǵana eskertpe oıyn bildiredi. Taǵy bir ǵalym aldyndaǵy pikirin qaıtalap, óziniń ateızmmen ýlanǵan, saıasatpen sybaılasqan, alaıda qorǵalatyn eńbektiń baıybyna bara almaǵan tym jaısyz, jadaǵaı oıyn jaıyp salady: «...monografııanyń bir taraýyn alyp tastaǵannan quny tómendemeıtin bolsa, sonshama daý týdyryp, uly orys halqymen dostyǵymyzǵa kóleńke túsirip turǵan ıslamdyq shyǵys pen ıslam týraly taraýyn nege alyp tastamasqa? Ateıstik qoǵam qurǵan Keńestik Qazaqstan ǵylymyna keregi qansha ondaı zertteýdiń? Dindi apıynǵa teńep áldeqashan úkimin shyǵaryp qoıǵanymyzda Mekemtas Myrzahmetuly sol dindi qaıta byqsytyp neni kózdep otyr?»
Al shyndyǵynda Abaıdyń álimsaqtan aıtylyp kele jatqan adamgershilik ilimi aıasynda izdene júrip tapqan ózindik «Tolyq adam» ilimi pikir aıtýshy ǵalym azar da bezer bolǵan osy ıslamdyq Shyǵys qaınary arqyly qalyptasqan bolatyn. Jáne aıtylǵan eskertpelerge jaýap retindegi qorytyndy sózinde M.Myrzahmetulynyń ózi de dáleldi, qısyndy oılaryn baıandaı kelip, Abaıdyń ıslamııatqa qatysyn qarastyrýsyz eńbegi esh bolyp, eń bastysy, zertteýiniń ózegi úzilip, qasıeti keterin ashyna turyp aıtyp salady. Kezinde kandıdattyq dıssertasııasyn da osy Abaıǵa ıslamdyq Shyǵystyń áseri jaıly taqyrypqa arnamaq bolǵan, biraq ol kezde oıyn bilip, batasyn da almaq bolyp tildeskeninde, Áýezov «janashyrlyqpen» «jolyń bolmaıdy» dep qoldamaǵan edi. Endi biraz jyldar ótkende ózi emes, sol bas abaıtanýshy Áýezov izdenisteriniń izimen zerttep kelip ári sol arnada damyta túsip, adamzat ómirindegi altyn júlgeniń Abaı arqyly jańǵyryp jalǵastyq tabýyn negizdegen bul zertteýi, ókinishke qaraı, keńes múshelerinen qoldaý tappaıdy. Qorǵaý nátıjesi munshalyq kútpegen nátıjege tap bolaryn boljamaǵan ǵalymnyń jan dúnıesi alaı-dúleı bolyp ketedi. Janyna jaqyndaı kele toqtap Láılá Muhtarqyzynyń «Jasyma» degen jubatý sózi birshama demeý bolady. «Kórdiń ǵoı, qansha tyryssam da betin beri bura almadym bulardyń» degen Ahmanqul sózi de boıyn tiktep alýyna qýat bergendeı áser etedi. Qashanda janyna jalaý bolyp únemi janynan tabylatyn jaqyn dosy – Qulmat bolatyn. Abaıtanýdaǵy tyń tanym men jańalyqty oıdyń osynshalyq oı-shuqyry kóp kedergilerge ushyraýy romanda shynaıy da kórkem túrde kórinis tapqan.
Arada biraz jyl ótip, roman keıipkeri birshama jetilip, tolysqan shaǵynda Túrkistanǵa keledi. Buǵan deıin ol doktorlyq dıssertasııasyn qorǵap qoıǵan, Ǵylym akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtyndaǵy irgeli Abaıtaný bólimin basqarǵan. Al Túrkistanǵa kelgendegi armany – ózi aınalysyp júrgen ǵylymı izdenisiniń órisin keńeıte túsip, ıgilikti de izgilikti ustazdyǵymen eline qyzmet etý. Ol zamanda aýdan ortalyǵy deńgeıindegi qala Túrkistanda bilim-ǵylym órisin ulǵaıtar ıgilikti is bastalyp ketken, Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń negizi qalanyp jatqan. Mundaı ulaǵatty da oıly oqý ordasynda atqarylar ıgilikti is túıip aıtqanda úsheý bolýǵa tıis, olar – stýdentterge sapaly bilim men sanaly tárbıe berý jáne ǵylymı izdenistiń órisin arttyrý. Ýnıversıtette osy úsh salada ustaz, ǵalym, qaıratker M.Myrzahmetuly eleýli eńbek etedi. Túrkistanda júrip Memlekettik syılyqty da ıelenedi. Degenmen ómirde bári de izgi nıetti kisiniń qalaýymen qaıyrymdy, ádiletti bola bermeıdi.
Dúnıeniń ózi de adamnyń oı-nıet, pıǵylynyń yńǵaıymen aq pen qara, jaman men jaqsy, qııanat pen qaıyrymdylyq atty eki álemge bólinetini sııaqty ǵalym da ómir jolynda ushyrasyp qalǵan keleńsizdik pen qaıshylyqtardan biraz-biraz buralańdarǵa tap bolady. Osynyń bári de Elen Álimjannyń «Altyn júlge jyry» romanynda aıryqsha sheberlikpen kórkem jınaqtalyp kórinis tapqan. Roman mazmunynan túıindeler ózekti oı mynadaı: búgin de bar, buryn da bolǵan, keleshekte de ushyrasa beretin qıyndyq pen qııanattardy ómirimizden de, dilimizden de aýlaq etip, tipti joıyp jiberýdiń joly bar eken, ol – adamgershilik ilimi, Abaıdyń «Tolyq adam» ilimi. Týyndynyń basty keıipkeri balalyq shaqtan óreli shaqqa deıingi ómirimen, oqytýshylyq qyzmeti, ǵylymı izdenisimen de osy bir asyl joldyń qaıtpas ta qaısar kúreskeri tulǵasynda beınelengen. Jazýshy týyndysynyń tabysy da osynda dep bilemiz.
Maqsat ÁLIPHAN,
Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ dosenti, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty
