Jańbyrshynovtar otbasy baıqaýynyń birinshi júldesine ıe boldy
Halyqtyq dástúrdiń qasıetti oshaǵy
Qostanaı óńirinde 90-shy jyldary basqarǵan sharýashylyqtaryn talan-tarajǵa salmaı, quldyratpaı ustap qalǵan birneshe azamat bar. Sharýashylyqty saqtaǵan soń, aýyl da aman qaldy. Áýlıekól aýdanyndaǵy «Moskalev» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, zeńgi babanyń et baǵytyndaǵy áýlıekól asyl tuqymy avtorlarynyń biri Zeınolla Jańbyrshynovtyń esimi solardyń bastapqy qarqynynda atalady. Qazir sharýashylyqta úsh myńnyń syrtynda asyl tuqymdy mal bar. Aýyl kórkeıgen ústine kórkeıip keledi. Aýyldastaryna Zeınolla Abaıuly sharýashylyqty dóńgeletken basshylyǵymen ǵana emes, óziniń berekeli otbasymen de úlgi. – Bizdi ýaqyt shyńdady, analarymyzdyń tárbıesimen qalyptastyq, – deıdi Zeınolla aǵa búginde. 1941 jyly soǵys bastalǵanda Áýlıekól aýdanyndaǵy Alasor degen aýyldyń qos azamaty Abaı men Sabyrbek maıdanǵa birge attanady. Ekeýiniń de artynda bir jastaǵy ul men qyz qalady. Abaı 1945 jyly soǵystan aman kelgenimen, úsh jyldan keıin qaıtys bolady. Zeınolla 8 jasynda jetim qalady. Ájesi Súıinaısha men anasy Nurqııa Abaıdan qalǵan jalǵyz Zeınollany baǵyp qala beredi. Soǵystan keıingi jesir áıelderdiń muńy da, qýanyshy da bir bolady. Bıjamaldyń ájesi men Zeınollanyń ájesi, anasymen anasy syılas, dos qurby eken. Ul men qyz er jetken soń, 1958 jyly olar quda túsip, Zeınolla men Bıjamaldy úılendiredi. Bes ul ómirge keledi. – Úlkendi syılaý – bizdiń otbasynda qalyptasqan basty qaǵıda. Biz Bıjamal ekeýmiz bes balanyń bireýin de ata-ana bolyp, basynan sıpaǵan emespiz. Beseýin de ájem men anam menshiktedi, – deıdi Zeınolla aǵa. Qos áje baýyrlaryna basqanymen nemerelerin betimen jibergen joq, olardy eńbekqor etip ósiredi. Bes uldyń barlyǵy da joǵary bilim alady. Qazir Bazarbaı ákesi basqaratyn «Moskalev» sharýashylyǵynda dırektordyń orynbasary, Talǵat zootehnık, Jomart sol sharýashylyqta tehnıka qaýipsizdigi jónindegi ınjener, Dýlat bas ınjener, Nysanbaı agronom. Zeınollanyń bes balasy óziniń janyna bes otaý tikken. Aýyldan ketken joq. Qazir Zeınolla aǵa men Bıjamal apa bes uldan on eki nemere, bir shóbere súıip otyr. – Men on eki jasymnan eńbekke aralastym. Mal da baqtym, traktor da aıdadym. Joǵary bilimdi keıinnen oqyp alyp, ǵylymǵa boı urdym. Bıjamal – meniń tylym boldy. Analarymdy baqty, balalarǵa qarady. Otbasynda baqytty bolý úshin aldymen alǵan jaryń jaqsy bolýy tıis. Men bul jóninen de jolym bolǵan adammyn, – deıdi Zeınolla aǵa. Jańbyrshynovtar áýletinde úlkendi qurmetteý dástúri búgin de jalǵasyn tapqan. Zeınolla aǵa men Bıjamal apa nemereleriniń tárbıesimen aınalysady. Ata men áje otyrǵanda ata-analary balalaryn aınalmaıdy, olardy erkeletpeıdi. Olar ata men ájeniń balasy bolyp esepteledi. – Nemerelerim jaqsy ósip keledi, jaqsy oqıdy. Aldy shetelderde bilim alyp jatyr, – deıdi Zeınolla aǵa. Bıjamal apa óz eneleriniń syılastyǵy men tárbıesin kelinderine úıretýden jalyqpaıdy. Urpaq sabaqtastyǵy degen osy. Halyqtyq dástúrdi saqtaıtyn da, bolashaqqa aparatyn da osyndaı otbasylar. Endeshe, danagóı ata men áje, izetti kelin men sanaly bala, baqytty nemere-shóbereler aman bolsyn!
Áýlıekól aýdany.
Bıikterdi birlik pen bereke baǵyndyrady
Sportshylar áýleti Matvıenkolar otbasy baıqaýynda ekinshi oryn aldy
Qostanaıdyń Olımpıada tórine shyqqan sport maqtanyshtary asa kóp emes. Sergeı Matvıenko 90-shy jyldary grek-rım kúresinen Qostanaıdyń ǵana emes, Qazaqstannyń namysyn kókke kótergenderdiń biri boldy. Jetistikteri jetip artylady. Betinen qalqyp, sanamalap kóreıik. Grek-rım kúresinen jastar arasynda eki ret álem chempıony, eresekter arasynda KSRO kýbogynyń jeńimpazy, I.Poddýbnyı týrnıriniń Gran-prı jeńimpazy, Qazaqstannyń 12 dúrkin chempıony, Azııanyń 7 dúrkin chempıony, Álem kýbogynyń ıegeri, HIII Azııa oıyndarynyń chempıony, 1996 jyly AQSh-ta jáne 2000-jyly Avstralııada ótken Olımpııa oıyndaryna qatysýshy bolyp kete beredi. Adamnyń tulǵa bolyp qalyptasýynyń, baqytynyń irgetasy berekeli otbasynda qalanady. Sergeı shýaqty otbasynda týyp-ósti. Ákesi Vladımır Petrovıch grek-rım kúresinen Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy. Onyń aldynan talaı sportshy ósip shyqty. «Áke kórgen oq jonar» degen. Úıdegi qos uly Sereja men Valera da ákesiniń qasynan qalmaıtyn. Tórdegi kilem ústinde birin biri jyǵa almaı, alysyp jatatyn qos ulymen ózi de ustasa ketip, olarǵa kúrestiń ádis-tásilderin úıretetin. Uldary óse kele, Vladımır Petrovıch olardy sportshy bolýǵa baǵyttady. Al anasy Tamara Fedorovna jubaıynyń jáne eki ulynyń jaǵdaıyn jasaıtyn. «Balamnyń tabanyna kirgen shóńge meniń mańdaıyma kirsin» deıtin ana emes pe? Marqum Tamara Fedorovna da uldarynyń tárbıesine barlyq ýaqytyn jumsaıtyn. Olardyń úlken azamat bolyp óskenin armandady. –Men jasymnan sportty jaqsy kórdim. Pedagogıka ınstıtýtyn endi bitirgen boıjetkendi unattym. Biz otaý qurdyq. Tamara Fedorovna tek uldarymnyń ǵana emes, meniń azamat bolyp qalyptasýyma negiz qalaǵan jan edi. Bizdiń úıimizden meıirim men shattyq ketken emes. Balalarym da, jarym ekeýmiz de bir-birimizdiń jan shýaǵymyzǵa jylynar edik. Bereke, birlik bar otbasyn baqyt tóńirekteıdi. О́ıtkeni, birlik bar jerde alǵa qoıǵan maqsat oryndalady. Búginde baqytty atamyn. Eki jyl boldy, Tamara Fedorovnadan aıyrylyp qaldym. Sol ǵana janyma batady. Balalarym men nemerelerim meniń qaıǵymdy jeńildetýge tyrysady, – deıdi Vladımır Petrovıch. Sergeı Matvıenko búginde oblystyq týrızm, deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasyn basqarady. Otbasynda Igor jáne Alına atty egiz qulyndary ósip keledi. Jary Natalıa oblystyq máslıhattyń bilikti mamany. – Otbasy – eń qasıetti uǵym. Shańyraq kótergen ár adam onyń beriktigine jaýapty bolýy kerek. Sport jarystaryna baryp júrgen kezde úıge jetkenshe asyǵatynmyn. Qazir de issaparǵa shyqsam, otbasymdy saǵynyp jetemin, –deıdi Sergeı Vladımırovıch. Jaqynda Qostanaıdaǵy bir jas otbasy tuńǵyshynyń esimin Sergeı Matvıenkonyń qurmetine Sergeı dep atady. Sergeı Vladımırovıch alǵashqy alǵan sport nagradasyn syıǵa tartyp, «náreste sportta meniń jete almaǵan bıikterime jetsin, baqytty bolsyn» dep tilek aıtty. Al bıikterdi jylýy bereke, birligi mol otbasy ǵana baǵyndyrady.
Qostanaı.
Rýhy kúshtiler
Ospanovtar otbasy baıqaýynyń úshinshi júldesin ıelendi
Arýna men Dúısenǵalıdy – Ospanovtar otbasyn Qostanaıda kim bilmeıdi deseńshi! Emenniń qarsy bitken butaǵyndaı qaısarlyq, rýh myqtylyǵy, ishki jan baılyǵy Dúısenǵalı Ospanov pen Arýna Jaqsyǵulovanyń búkil bolmys-bitimi ispetti. Tepse temir úzetin, on eki múshesi saý azamattardyń qolynan kelmeıtin isti arbada otyrǵan olar atqaryp júr. О́zderi sekildi omyrtqasy zaqymdanyp, arbaǵa tańylyp qalǵan jandar Arýna men Dúısenǵalı qurǵan «Ymit – Nadejda» qoǵamdyq birlestiginen kómegin alyp otyr. Olar talaılarǵa múgedek arbasyn jetkizip berdi, talaılardy jumyspen qamtamasyz etti, zárý bolyp kelgenderge zań keńesin beretin de ózderi. Qanaty synǵan aqqýdaı arbada qatar otyratyn olar berekeli otbasynyń da úlgisin kórsetip kele jatqan jandar. Torǵaıdyń saıyn dalasynda komsomol jastar brıgadasyn quryp, mal baqqan Dúısenǵalı Ospanov aınalasyn úıirip ketetin uıymdastyrýshy, eki tilge birdeı janyp turǵan jigit edi. Ol aýdan basshylarynyń nazaryn aýdaryp, sonaý jaılaýda júrgen jerinen aýdandyq komsomol komıtetinen bir-aq shyqty. Birde issaparǵa bara jatyp, kólik apatyna ushyraǵan Dúısenniń ómiri ózge arnaǵa burylyp kete bardy... Kólik kópirden qulaǵanda onyń moıyn omyrtqasy qatty zaqymdanyp, aıaq-qoly qımylsyz qaldy. О́mir súrgisi keldi. Tósekke tańylǵan azapty kúnder men túnderdi bul kúnde eske alýdyń ózi aýyr. Sol jyldary eliktiń laǵyndaı endi boıjetken Arýna da taǵdyrdyń sheńgeline ilikken edi. Aǵadan sadaǵa ketkir azǵyn aǵaıynynan ar-namysyn qorǵaımyn dep qashyp, balkonnan qarǵyp ketken órimtal qyzdyń omyrtqasy syndy... Olar Qaraǵandy qalasyndaǵy múgedekterdi ońaltý ortalyǵynda kezdesti. Dúısen qyzdy alǵash kórgende-aq ǵashyq bolǵan, arbada Arýna emes, aqqý otyrǵandaı edi!.. «Qanaty bútin suńqar joq, tuıaǵy bútin tulpar joq». Eki jas birden til tabysty. О́ıtkeni, olardyń rýhanı baılyq tarazysy teń edi. Arýnanyń da, Dúısenǵalıdyń da oqymaǵan kitaby az shyǵar. Mýzykadan da, ónerden de habarlary mol. Ekeýi de ádemi. Synyq qanat aqqýlar... Ekeýi otaý qurdy. Arýna Ospanovtar áýletindegi kelinniń aldy boldy. Ol daıyndaǵan tamaqtyń dámi ózge bolady. Dastarqany mol jaıylady, ustaǵan-tutqany berekeli. Kúzge salym basqalar qystyq azyqty daıyndaýǵa oılanyp júrgende, Arýna kókónisterdi tuzdap, túrli salattar, tosap, kompot qaınatyp, jertóleni bankilerge toltyryp qoıatyn. – Dúısenǵalıdyń da, meniń de baýyrlarym bar, týystarymyz jeterlik. Barlyǵynyń «ortalyǵy» – bizdiń úı. Aqyl-keńes suraýǵa bizge keledi, kóbine bizdiń aıtýymyzben oılaǵan isteri sheshimin taýyp otyrady. Múmkindigimiz shekteýli ekenin olar da jaqsy túsinedi ǵoı, kómegin de aıamaıdy, – deıdi Arýna. Aǵaıynnyń yntymaǵyn jarastyratyn da ózderi. Olardyń úıi qonaqsyz bolmaıdy. Ásirese, Dúısenǵalıdyń dostary kóp-aq. – Qonaq nıetińe keledi. Aq dastarqanymyz árdaıym jaıýly. Dostarymyz ben týystarymyz – bizdiń baılyǵymyz. Úıge qonaq kelmese qońyltaqsımyz, – deıdi Dúısenǵalı. Arýna men Dúısenǵalıdyń rýhy kúshti bolmasa, berekeli otbasy da bolmas edi.
Qostanaı.
Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qostanaı oblysy boıynsha menshikti tilshisi Názıra JÁRIMBETOVA.
