Álem birinshiliginiń úshinshi partııasy 12 sáýir – Ǵaryshkerler kúnine tuspa-tus kelgendikten, dástúr boıynsha básekeniń alǵashqy júrisin jasaý Qazaqstannyń ekinshi ǵaryshkeri, 1994-2001 jyldar aralyǵynda úsh márte áýe keńistigine kóterilip, aspan áleminde 341 kún 09 saǵat 46 mınýtyn ótkizgen, segiz ret ashyq kosmosqa shyqqan Talǵat Musabaevqa buıyrdy. Ádette, oıyndy aq tastarmen bastaıtyn shahmatshy alǵashqy resmı júristi jasaıtyn tulǵaǵa óziniń birinshi qadamyn qaı taspen bastaıtynyn aıtyp, usynatyn. Alaıda Iаn Nepomnıashıı osymen ekinshi márte qurmetti qonaqqa qarsylasy aldynda óziniń alǵashqy qadamynyń qupııasyn ashýdan bas tartyp, T.Musabaevqa qalaǵan tasyn qımyldatýǵa ruqsat berdi.
Matchqa toqtalar bolsaq, Dın oıyn zalyna match bastalardan shamamen bes mınýt buryn erte keldi. Ol aldymen qarsylasynyń atyn hattamaǵa jazyp, taqtadaǵy fıgýralaryn muqııat túzetip, ústeldiń shańyn súrtip qoıdy. Al Iаn Nepomnıashıı bolsa, úshinshi partııanyń bastalýyna eki mınýt qalǵanda keldi. Dın Iаnnyń qolyn alyp, ornynan turyp, kúrtesin sheship, oryndyqqa qoıdy da qaıta otyrdy. Osy sátti nazardan tys qaldyrmaǵan shahmat mamandary qytaılyq grossmeısterdiń bul áreketine tańdanystaryn bildirdi. Iаǵnı olar aldyńǵy eki oıyndaǵy Dınge qaraǵanda úshinshi partııanyń aldyndaǵy Dın – óz-ózine senimdi jáne jeńiske degen jigeri anyq baıqalǵanyn aıtady.
Match qarsańynda FIDE-niń qazaq tilindegi kommentatory ári shahmatshy Oljas Meńǵalımen tildeskenimizde ol Dın Lıjen budan bylaı oıynyn jaqsartpasa, merziminen buryn jeńilip qalýy múmkin ekenin aıtqan edi. «Jalpy Dın – buryn-sońdy mundaı aýqymdy jarystarǵa qatyspaǵan tájirıbesi az shahmatshy. Astanadaǵy álem chempıonatynyń alǵashqy eki partııasynan keıin onyń osy tájirıbesizdigi anyq baıqaldy. Máselen, ol birinshi partııada óte nashar oınady. Jeńilip qalýy da múmkin edi. Biraq baǵyna oraı teń tústi. Al ekinshi partııada Iаnnyń qarqynyna tótep bere almaı, «shashylyp» qaldy. Endi ol úshinshi partııadan bastap jan dúnıesimen berilip oınap, kásibı deńgeıin kórsete almaıtyn bolsa, báseke merziminen buryn aıaqtalýy da ǵajap emes», dedi sarapshy.
Iаn Nepomnıashıı úshinshi partııadaǵy alǵashqy júrisi arqyly kópshilikti biraz tańǵaldyrdy dese de bolady. О́ıtkeni Iаn ádette matchty d4 júrisimen bastaıtyn. Alaıda ol bul joly qadamyn ózgertip, e4 júrisin jasady. Dın de birinshi júrisinen ortalyq alańdy kúsheıtti. Bir aıta keterligi, eki shahmatshy da 17 júriske deıin 2022 jylǵy Anısh Gırı men Dın Lıjen arasyndaǵy partııany dálme-dál qaıtalady. Sol kezde ol báseke de teń aıaqtalǵan bolatyn.
Matchtyń 16-shy júrisine kelgende oıyndy aǵylshyn tilinde júrgizip otyrǵan A.Gırı Iаnnyń f3 qadamyn asa sátsiz júris dep baǵalap, oǵan bulaı júrýge keńes bermeıtinin aıtyp qaldy. Sebebi ózi de bir jyl buryn Dınmen oınaǵanda f3 júrisin jasaǵan eken. Ol Nepomnıashııge 16-shy júriste Nb3 júrisi áldeqaıda tıimdi bolar edi deıdi. Al matchty qazaqsha júrgizgen Oljas Meńǵalı de eki shahmatshynyń bir jyl burynǵy oıyndy qaıtalap jatqanyna tańǵalǵanyn aıtty.
Degenmen Iаn 17-shi júriske kelgende Gırı-Dın partııasynan aýytqyp, Nce2 qadamyn jasady. Biraq ári qaraıǵy match 30 júriske deıin jalǵasyp, taǵy da teń nátıje tirkeldi. Bul jolǵy báseke úsh saǵatqa jalǵasty. Eki shahmatshy birinshi partııada 49 júris jasap, bes saǵattyq matchta teń oınaǵan bolatyn.
Úshinshi partııadan keıin eki shahmatshy da ádettegideı baspasóz máslıhatyna qatysyp, oıyn týraly óz oılaryn ortaǵa saldy. «О́te tartysty oıyn boldy. Biraq nátıjege kóńilim tolmaıdy. Dese de teń eseptiń ózi ekeýmizdi de qanaǵattandyratyn nátıje dep oılaımyn», dedi Dın. Iаn Nepomnıashıı de «teń nátıje – búgingi oıynnyń ádil baǵasy», dep qysqa qaıyrdy.
Astanada ótip jatqan shahmat álemindegi eń eleýli oqıǵany kózben kórip, Iаn Nepomnıashıı men Dın Lıjen arasyndaǵy tartysty básekeni tamashalaý úshin alys-jaqyn shetelderden jankúıerlermen birge birqatar dańqty grossmeısterler de kelgen.
Úshinshi jarys kúni aıasynda matchty 2018 jylǵy jyldam shahmattan álem chempıony, 2011 jyly 14 jas, 11 aı, 14 kúnde grossmeıster ataǵyn alǵan reseılik shahmatshy Danııl Dýbov jáne álem birinshiliginiń ár jas sanatyndaǵy jeńimpazy, qazaq qyzdary arasyndaǵy eń jas grossmeıster atanǵan otandasymyz Dınara Sádýaqasovamen birge tamashalaýdyń sáti túsip, báseke barysynda oıyn týraly pikirlerin de surap bildik.
– Eki partııanyń qorytyndysy boıynsha Iаn bir jeńis jáne bir teń oıynmen alda kele jatyr. Álem chempıonatynyń aldynda shahmat mamandary, jankúıerler ózderiniń favorıtterin aıtyp jatty ǵoı. Meniń oıymsha, Nepomnıashııde álem chempıony atanýǵa jaqsy múmkindik týyp tur. О́ıtkeni fýtbol tilimen aıtar bolsaq, Iаn bir gol soǵyp, esepte alǵa shyǵyp aldy. Endi ol osy basymdyǵyn saqtap qalýǵa tıis. Sonymen qatar onyń bul birinshilikte qarsylasyna qaraǵanda tájirıbesi mol. Al tájirıbe kóp jaǵdaıda úlken ról oınaıtynyn umytpaǵan abzal, – dedi D.Dýbov.
Al Dınara Sádýaqasova mundaı tartysty básekelerde boljam jasaý qıyn bolatynyn, tarazy basy kez kelgen ýaqytta aýyp ketýi múmkin ekenin aıtady. «Ázirshe shahmatshylar eki partııa oınady. Basymdyq Iаnda bolǵanymen, Dın kez kelgen ýaqytta oıynda burylys jasap ketýi múmkin. Ol birinshi partııada teń oınap, ekinshisinde jeńilgenimen, aldaǵy ýaqytta jaýapkershilikti sezinip, oıynǵa beıimdeledi dep oılaımyn», deıdi D.Sádýaqasova.
