Álemdik shahmat sheberleri – Astanada

Sonymen qatar álemdik doda aıasynda elimizde tuńǵysh ret shahmattan Qazaqstannyń áıelder men álem quramasy synǵa túsýde. Halyqaralyq shahmat federasııasynyń (FIDE) prezıdenti Arkadıı Dvorkovıch 17-shi álem chempıony Astanada anyqtalyp jatqany, áıelder arasyndaǵy álemniń eń úzdik grossmeısterleriniń Saryarqa tósine j­ı­na­lýy Qazaqstannyń shahmat álemindegi alar orny erekshe ekenin aıǵaqtaıtynyn atap kórsetken bolatyn.

Keıingi jyldary Qazaqstannyń shahmat sheberleri álemdik deńgeıdegi iri-iri halyqaralyq týrnırlerde jıi top jaryp, el jankúıerlerin qýantyp júrgeni belgili. Jansaıa Ábdimálik, Bıbisara Asaýbaeva, Dınara Sádýaqasova sekildi daryndy qyzdarymyz birinen soń biri dúnıejúzilik dodalarda óz myqtylyǵymen daralanyp, álem shahmatshylaryn qazaq qyzdarymen sanasatyndaı dárejege jetkizdi. Muny shahmat jankúıerleri jaqsy biledi. Jerlesterimizdiń aıtýly jeńisterinen keıin shahmat elimizde damyǵan sport túrleriniń qataryna qosylyp, el turǵyndary jappaı shuǵyldanatyn buqaralyq sıpatqa ıe bola bastady.

Qazaqstan – FIDE-niń mańyzdy ortalyǵy

Qazaqstan men álem quramasy ara­syndaǵy baıraqty básekeniń ashylý saltanatyna Mádenıet jáne sport mınıstri Ashat Oralov qatysyp, týrnırge qatysýshylarǵa sáttilik tiledi. So­nymen qatar vedomstvo basshysy Qazaq­standa uıymdastyrylyp jatqan álem chempıonaty aıasyndaǵy birqatar is-sharanyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, elimizde shahmat sportyn odan ári damytýǵa memleket tarapynan barlyq jaǵdaı jasalǵanyn atap ótti.

FIDE-niń bas dırektory, grossmeıs­ter Emıl Sýtovskıı osyndaı álemdik deńgeıdegi jarysty ótkizýge muryndyq bolǵanyna jáne is-shara aıasynda qo­symsha týrnırlerdi uıymdastyrǵany úshin Qazaqstan bıligi men elimizdiń shahmat federasııasyna alǵysyn bildirdi. «Bul is-sharalar Qazaqstanda shahmat sportynyń damýyna zor septigin tıgizetinine senimdimin. FIDE aldaǵy ýaqytta da Qazaqstandy mańyzdy orta­lyq retinde qarastyryp, túrli jarys­tardy birlese ótkizýge nıetti», dedi Emıl Sýtovskıı.

Al osy jarysty uıymdastyrýdyń bastamashysy bolǵan Qazaqstan shahmat federasııasynyń birinshi vıse-prezıdenti, grossmeıster Dármen Sá­dýa­qasov bastapqyda burynǵy álem chem­pıondarynyń basyn biriktirip, shahmattyń bolashaǵyn talqylaý ıdeıa­sy bolǵanyn aıtady. «О́kinishke qa­raı, álem chempıondarynyń tyǵyz kes­tesine sáıkes olardy Astanada jınaý múmkin bolmady. Sondyqtan áıel­der arasyndaǵy Qazaqstan men álem úzdik­teriniń matchyn uıymdastyrý týraly sheshim qabyldadyq. Qazirgi tańda Qazaq­stannyń áıelder qura­masy halyqaralyq ja­rystarda tabysty óner kórsetip júr», dedi D.Sá­dýaqasov.

Bıbisaranyń kezekti bıigi

Jarystyń alǵashqy kúninde shahmatshylar rapıd boıynsha synǵa tústi. Match aldyndaǵy jerebe tartý nátıjesi boıynsha eresekter ara­syn­daǵy alǵash­qy týrda qytaılyq Hoý Ifan men otan­dasymyz Dına­ra Sádýaqasova, úndis­tandyq Harı­ka Drıýnavallı men Me­rýert Qamalıdenova, Ázerbaıjan ókili Gýnaı Mamedzade men jyldam shahmattan álemniń eki dúrkin je­ńimpazy Bıbisara Asaýbaeva jáne grýzın shahmatshysy Nana Dzagnıdze men Jansaıa Ábdimálik sheberlik baıqasty.

Al jasóspirimder arasynda Zarına Nurǵalıeva ózbekstandyq Afrýza Ham­damovamen, Ksenııa Balabaeva bolga­rııalyq Nýrgıýl Salımovamen, majar­standyq Zsoka Gaal Alýa Nurmanovamen, úndistandyq Shrı B.Savıta Lııa Qur­manǵalıevamen oınady.

Tórt raýndqa jalǵasqan jarystyń alǵashqy kúni álem quramasynyń je­ńisi­men aıaqtaldy – 18,5:13,5. Álem qu­ramasynan birinshi jarys kúninde úndistandyq Harıka Drıýnavallı úzdik nátıje kórsetti. Ol tórt matchtyń ekeýin­de jeńiske jetip, eki márte teń oına­dy. Al Qazaqstan quramasy sapynan eń úzdik nátıje Alýa Nurmanovaǵa tıesili. Altynshy taqtada oınaǵan otan­dasymyz úsh matchta qarsylasynan basym tússe, bir márte jeńilistiń kermek dámin tatty.

Sonymen qatar týrnırdiń sensasııasyn Bıbisara Asaýbaeva jasady. Qa­zaqstannyń ǵana emes, álemniń eń dańqty grossmeısterleriniń biri sanalatyn B.Asaýbaeva týrnırdiń birinshi kúninde tórt dúrkin álem chempıony, áıelder arasyndaǵy reıtıngte kósh bas­tap turǵan Hoý Ifandi tize búktirip, karerasyndaǵy mańyzdy jeńisteriniń birine qol jetkizdi. Sonymen qatar qytaılyq shahmatshy otandastarymyz – Dınara Sádýaqasova jáne Jansaıa Ábdimálikpen teń oınap, Merýert Ka­malıdenovadan basym tústi.

Ekinshi kúngi básekede jerlesterimiz qar­sylastaryna qaraǵanda áldeqaıda sátti óner kórsetkenimen, jalpy esepte alǵa shyǵa al­mady. Bul kúni Bıbisara Asaýbaeva tórt oıyn­nyń ekeýinde jeńis­ke jetip, ekeýinde teń tústi. Sonymen qa­tar otandasymyz ekin­shi kún qa­tary­nan Hoý Ifannnen basym tústi. Sondaı-aq Dınara Sádýaqasova men Jansaıa Ábdimálik te eki oıynda úzdik shyqsa, Merýert Qamalıdenova bir matchta je­ńimpaz atandy. Osylaısha, eki kúnniń qorytyndysy boıynsha álem quramasy 34,5 – 26,5 esebimen alda keledi.

Búgin shahmatshylar Qazaqstan quramasynyń oń jambasyna keletin jyldam shahmat (blıs) boıynsha she­berlik baıqasady. Sóıtip, úsh kúnniń qory­tyndysynda barlyq jekelegen upaılardy eseptep, jarys esebi shy­ǵarylady. Eger upaı sany teń bolǵan jaǵdaıda, teń oıyndardyń nátıjeleri esepteledi.

Jeńimpazǵa – 50 000 AQSh dollary

Matchtyń erejesine toqtalar bolsaq, bul synǵa ár komandadan 8 oıynshy qatysady. Onyń ishinde 20, 18, 16 jáne 14 jasqa deıingi shahmatshylar mindetti túrde bolýy kerek. Olar óz jas sanaty boıynsha bir-birimen oınaıdy. Al qalǵan 4 áıel shahmatshy óz qarsylastarymen all-play-all Shevenıngen formatynda kúsh synasady.

Shahmat sarapshylary men jan­kúıer­lerin qyzyqtyrǵan bul oıynǵa álem quramasyn áıelder arasyndaǵy reıtıngtiń kóshbasshysy, qytaılyq Hoý Ifan bastap keldi. Sonymen qa­tar grýzııalyq grossmeıster Nana Dzag­nıdze (2462), úndistandyq grossmeıster Harıka Dronavallı (2447), ázerbaıjandyq Gýnaı Mamedzade (2348), bolgarııalyq Nýrgıýl Salımova (2347, U20), majarstandyq Zsoka Gaal (U18), úndistandyq Savıta Shrı (U16) jáne ózbekstandyq Afrýza Hamdamova (2135, U14) Astanada sheberlik baıqasady.

Qazaqstan quramasy sapynda grossmeıster Jansaıa Ábdimálik (2454), Dınara Sádýaqasova (2402), Bıbisara Asaý­baeva (2359), Merýert Qamalıdenova (2273), Lııa Qurmanǵalıeva (2152, U20), Ksenııa Balabaeva (2111, U18), Alýa Nurmanova (2193, U16) jáne Zarına Nur­ǵalıeva (2070, U14) óner kórse­tedi. Lııa Qurmanǵalıeva men Ksenııa Bala­baeva jýyrda Almaty qalasynda ótken Qazaqstan chempıonatynda osy jas sanatynda júldeger bolǵan.

Jarystyń jalpy júlde qory – 50 000 AQSh dollary. Jeńiske jetken qurama 30 000 dollarǵa ıe bolady. Onyń ishinde 20 000 dollary quramadaǵy eresek shahmatshylarǵa berilse, qalǵan 10 000 dollar jas shahmatshylarǵa úlestiriledi. Al ekinshi oryndaǵy qurama 20 000 dollar kólemindegi qarjylaı syıaqyǵa ıe bolady.