Júrekti shym-shym sáýleli sezimderge toltyra, jylda shilińgir shildede keler bir búkilhalyqtyq mereke bar. Ol – Astana kúni. Arqa tósine ornaǵan elorda men Elbasy esimi egiz ishekten shyqqan kúı kúmbirindeı úılesip tur búginde. Astana men Nursultan Nazarbaev dúıim dúnıege qazaqtyń eldigin, Qazaqstannyń mártebesin tanytar dara nyshandarǵa aınalǵan. Osy oraıda biz «Egemen Qazaqstannyń» Almaty bólimshesindegi dóńgelek ústeli basyndaǵy salıqaly áńgimege Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, ataqty geograf-ǵalym Álııa Beısenovany, Qazaq memlekettik qyzdar ýnıversıtetiniń rektory Dınar Nóketaevany jáne Almatydaǵy Ulttyq kitaphananyń dırektory, belgili jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Álibek Asqarovty tartqan edik. Taqyrypty tarqatyp aıtar endigi sóz kezegi – osy kisilerde.
Álııa BEISENOVA: – Qazirgi tańda álemdik deńgeıdegi ekonomıkalyq, saıası, áleýmettik máselelerdi sheshýde úlken saıası ortalyq bolyp tabylatyn Astana – álem moıyndaǵan qala. Tarıhı turǵydan qaraǵanda Vashıngton, Parıj, London, Rım sııaqty álemdik astanalarmen qatar álemdik máselelerdi sheshýge de atsalysýda. Qazaqstannyń Astanasy qazir ol Ortalyq Azııa men Eýrazııa keńistiginde beıbitshilik pen tatýlyqty shendestirgen ǵalamdyq máni zor shaharǵa aınalyp otyr. Ortalyq Azııada saıası-ekonomıkalyq turaqtylyqtyń saqtalýyna Qazaqstannyń bas qalasy aıtarlyqtaı úles qosyp keledi.
«Barlyq jol Máskeýge aparady» deýshi edi burynǵylar. Qazir bizde barlyq jol Astanaǵa aparady, Astanadan taraıdy. Dúnıejúzilik máni zor jıyndardyń kóbi Astanada ótetin boldy. О́miri basy qosylmaıtyn din ókilderiniń ózi Astanaǵa jınalyp, jyl saıyn Beıbitshilik jáne kelisim saraıynan til tabysyp tarqaıdy.
Jubaıym akademık Serik Qırabaev ekeýmiz elordada jıi bolyp turamyz. Bizdi Astana – elimizdegi klassıkalyq óner ortalyǵy retinde de tartady. Munda álemdik deńgeıdegi «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatry salyndy. Muqan Tólebaevtyń «Birjan-Sara» spektaklimen ashylǵan bul teatr tek Arqa jurtyn ǵana emes, elimizdiń halqyn, keń-baıtaq dalasyn áýezdi ánge, klassıkalyq mýzykaǵa bóleýde. Ár maýsym saıyn teatr repertýary jańaryp, klassıkalyq shyǵarmalarmen tolyqtyrylady. Osyndaı halyqtyń rýhanı azyǵyna aınalǵan is-sharanyń Astanada júzege asyrylýy da Elbasy ulaǵatynyń bir kórinisi. Elimizdiń rýhanı damýyna, rýhyn kóterýge mádenıet qaıratkerlerinen Aıman Musaqojaeva men Jánııa Áýbákirova sekildi qazaqtyń aıaýly qyzdary da aıtarlyqtaı úles qosýda.
Elimizdiń bilimi men ǵylymynyń damýyna da endigi jerde Astana qalasy uıytqy bolyp, kósh bastaýda. Ekonomıkanyń barlyq salalaryna qajetti joǵary bilikti mamandar daıarlaýda «Nazarbaev Ýnıversıtettiń» orny bólek. Bul ýnıversıtet bolashaqta elimizdiń ınnovasııalyq ortalyǵyna aınalary sózsiz. Qalanyń jańa joǵary oqý oryndarynda elimizdiń ınnovasııalyq ındýstrııasyna qajetti mamandar daıarlanýda. Dúnıetanymy joǵary, bilimdi, básekege qabiletti jeke tulǵa tárbıelep ósirýde arnaıy mamandanǵan mektep-gımnazııalar men daryndy balalardy oqytatyn, daıarlaıtyn «Oqýshylar saraıynyń» mańyzy zor. Iаǵnı, munyń bári – elimizdiń bilimi men ǵylymyn damytýǵa jasalyp otyrǵan úlken qamqorlyq.
Astana – Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası, iskerlik jáne mádenı ortalyǵy, adamzat damýy máseleleriniń keń spektri boıynsha halyqaralyq sımpozıýmdar, konferensııalar, sammıtter, semınarlar, trenıngter, kórmeler ótkizý ortalyǵy. Sonymen birge, búginde Astanada buqaralyq sportty damytý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý jaǵy tolyqtaı jolǵa qoıylǵan. «Saryarqa» respýblıkalyq velotregi, Ortalyq fýtbol stadıony, «Qazaqstan» sport saraıy, «Alaý» sport saraıy qala halqynyń sportpen aınalysyp, densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa zor septigin tıgizýde. Halyqaralyq talaptarǵa tolyqtaı saı keletin bul sport keshenderi tek Astana halqynyń ıgiligi bolyp qana qoımaı, búkil el sportynyń órkendeýine jaqsy negiz ekendigi kúmánsiz.
Elimizdiń qorǵanys salasyn nyǵaıtý oraıynda Astana qalasynda oryn tepken general Saǵadat Nurmaǵambetov atyndaǵy «Jas ulan» respýblıkalyq mektebiniń róli zor. Erjúrek batyrlarymyz ben handarymyzdyń keleshek urpaqqa amanat etken jerin saqtap qalý bolashaq urpaqtyń babalar aldyndaǵy paryzy. Olaı bolsa, Otanymyzdyń qaýipsizdigi men egemendiginiń bir aıǵaǵyndaı «Astana» óńirlik qolbasshylyǵyn da maqtan etip, medet tutýǵa tıispiz.
Astana respýblıkalyq avtokólik, temirjol jáne áýe joldaryn toǵystyryp turǵan iri kóliktik-logıstıkalyq ortalyq desek, bul da búgingi órkendegen ómirimizdiń aqıqaty. Qala ekonomıkasynyń negizin saýda, ónerkásip óndirisi, kólik, baılanys jáne qurylys salalary quraıdy. Shahardyń ónerkásip óndirisi negizinen qurylys zattaryn, azyq-túlik ónimderin shyǵarý men mashına jasaý salasy tóńiregine shoǵyrlandyrylǵan, ıaǵnı, Qazaqstannyń ınnovasııalyq kelbetin tanytady. Bul jerde buryn-sońdy tarıhymyzda bolmaǵan jańa ónerkásip salalary – jolaýshy vagondaryn shyǵaratyn «Tulpar-Talgo» zaýyty, «Eurocopter» tikushaq qurastyrý zaýyty , «Astana Solar» kún nurynan qýat alatyn batareıalar óndirisi qurylyp, jemisti jumys jasap jatqanyna óz basym qatty súıinemin.
Aldaǵy ýaqytta EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin ótkizýge nıettenip, jasyl energetıkany pash etken Astana keleshekte álemdegi «jasyl ekonomıkanyń» oshaǵyna aınalýdy maqsat tutyp otyr. Halyqaralyq máni zor kórmeni ótkizý arqyly bizder elimizdegi ekologııalyq mádenıetti qalyptastyratyn bolamyz. Al, osy istiń basynda astanalyqtar turatyny jáne mereı der edim.
Dınar NО́KETAEVA: – Batyr babalarymyz bizge tulpary shapsa – tuıaǵy, qyrany ushsa – qanaty talatyn keń-baıtaq dalany mıras etti. Sol qaısar, rýhty batyrlarymyzdan mura bop qalǵan kıeli jerdiń shynaıy egemendigine, naǵyz derbestigine HH ǵasyrdyń aıaǵynda qol jetkizip, álem arenasynda jańa memleket paıda boldy. El tarıhyna qaraǵanda sondaı uzaq jasaǵan, al Táýelsizdikke qol jetkizgende jas memleket retinde tanylǵan Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tańdaǵan dara jolymen, sara baǵdarlamasymen damýǵa baǵyt aldy.
Sarabdal saıasattyń dúıim jurtty tańǵaldyrǵan tusy – jańa astana salý bolǵany jasyryn emes. Elbasynyń erekshe ıdeıasynyń shynaıy túrde júzege asqanyna, Esildiń jaǵalaýyn boılaı salynǵan jańa qalanyń qarqyndy júrgen qurylysyna men sol kezde Májilis depýtaty retinde tańdana kýá bolǵan edim. Aıta ketetin jaıt, osy Astanada tuńǵysh ret Qazaqstannyń terrıtorııalyq aımaǵy naqtylanyp, shekarasy bekitilgeni belgili. Álemdik bilim keńistigindegi ozyq úlgilerdiń biri – «Nazarbaev Ýnıversıteti», zııatkerlik mektepter jáne qory týraly zańdar qabyldandy. Osy sekildi elimizdiń damýyna zor úles qosqan kóptegen tarıhı qujattardyń Astana tórinde qabyldanýyna ózim de Májilis depýtaty bolyp turǵanymda daýys bergen bolatynmyn.
Mine, búginde jazıraly Saryarqanyń saıyn dalasyna, toǵyz joldyń torabyna ǵalamat jyldamdyqpen keskin-kelbeti bólek mártebeli shahar turǵyzyldy. Bul kúnde «Astana» dep aıshyqtap ataý bergen elordamyzǵa 16 jyl tolyp, ajarly qala Táýelsiz Qazaq eliniń bet-beınesine aınaldy.
Memleket basshysy bir sózinde: «Ejelden rýh erkindigin erekshe qaster tutqan halqymyzdyń asyl dástúrlerin jańa zamanǵa jarasymdy jalǵastyrýymyz qajet», dep aıtqan bolatyn. Keń aýqymdy, tereń tolǵamdy oıdy Astanamen baılanystyrar edim. Sebebi, zamanaýı damyǵan elderdiń iri megapolısteriniń úlgisinde ári ulttyq, qazaqy naqyshtar toǵystyrylyp salynǵan ǵımarattardyń, arhıtektýralyq, dızaındyq ozyq qurylystardyń arqasynda Astana kóz toımas kórikke ıe boldy.
Astana – qalyptasqan, damyǵan Qazaqstannyń ajary. Jasyratyny joq, Astanaǵa qarap dúnıe júzi Qazaqstannyń bolmys-bitimin tanıdy. Memleket basshysynyń bastamasymen dúnıejúzilik mańyzy zor basqosýlardyń, atap aıtqanda álemdik dinderdiń sammıti, Astana ekonomıkalyq forýmy, Eýrazııalyq medıa forým jáne de kóptegen iri-iri sharalardyń dál osy Astanada uıymdastyrylýy – Qazaqstannyń álemniń saıası sahnasyndaǵy rólin aıqyndaıdy. Endigi kezekte EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń bizdiń elordamyzda uıymdastyrylýynyń ózi maqtan tutatyn úlken qýanyshty oqıǵa. Parıjdegi «EXPO» kórmeniń nátıjesinde ataqty Eıfel munarasy Fransııanyń kelbetine aınalsa, erteńgi kúni, Astanada ótetin jasyl ekonomıkaǵa arnalǵan kórme de elimizdiń atyn jer júzine pash etetinine senimdimin.
Qazirgi kúnniń ózinde Qazaqstandy – Astanasyz, Astanany «Báıtereksiz» elestete almaıtyn deńgeıge jettik. Elbasynyń ıdeıasymen halyqtyq ańyz boıynsha turǵyzylǵan «Báıterek» – Astananyń sımvoly. Astanada boı kótergen árbir ǵımarattyń, meıli ol ákimshilik basqarmalardyń keńselik oryndary bolsyn, meıli ol qoǵamdyq-mádenı demalys oryndary bolsyn, qaı-qaısyn alsańyz da tús-turpaty erekshe.
Táýelsiz Qazaqstannyń tiregi men júregi bolǵan Astana – álemdik deńgeıdegi ozyq qala. Bilim men ǵylymnyń, óner men mádenıettiń oshaǵy Astana – Máńgilik Qazaqstannyń máńgilik elordasy bolyp qala beredi.
Álibek ASQAROV: – Memleket ómiriniń kemel keleshegin aıqyndaıtyn tarıhı kezeńder bolady. Bizdiń elimiz úshin sondaı jarqyn kezeń – astanamyzdyń Arqa tósine qonystanýy bolǵany daýsyz.
Kógimizde Táýelsizdiktiń Kók Týy jelbiregen kúnnen keıin, taǵdyry talaıly qazaq eliniń jańa tarıhynyń beti osydan bastaldy. Kúıregen ımperııanyń qaldyǵynan Táýelsiz memleket qura otyryp, oǵan jańa astana tańdaý – tikeleı Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qajyrly eńbegi.
Astana qalasy týraly tolǵaýynda Nursultan Ábishuly: «Jańa astanaǵa kóshý jáne ony salý týraly oı mende erterekte, 1992 jyly týǵan edi. 1992 jyly Qazaqstannyń Prezıdenttigine búkil halyq bolyp saılaǵannan keıin, men Aqmolaǵa keldim. Esilden kóldeneń tartylǵan eski kópirdiń ortasynda turyp, ózenge qaradym. Maǵan qalanyń ortasynda ózen aǵyp jatqan bolsa, qashanda sol unaıtyn. О́zen qalaǵa erekshe bir kórik beredi, mártebesin kóteredi. Mysaly, Jaıyqtyń boıynda Atyraý, Syrdarııanyń boıynda Qyzylorda, Tobyldyń boıynda Qostanaı, Ertistiń boıynda Semeı men Kereký ornalasqan. Al álemde qanshama astanalar ylǵı ózen jaǵasyna salynǵan! Sankt-Peterbýrg – Nevada, Máskeý – ózi attas ózende, Parıj – Senada, London – Temzada tur. Onyń ústine Aqmola Qazaqstan men búkil Eýrazııanyń ortalyǵyna ornalasqan», – dep jazady.
Astana qalasynyń tarıhy odan bes shaqyrym jerde ornalasqan Bozoq qalasymen tyǵyz baılanysty ekenin keıin bildik. Bozoq – Qypshaq handyǵynyń astanasy bolǵan eken. Osy aımaq arqyly HVI ǵasyrda Sibir – Orta Azııa kerýen joly ótipti. Elbasy «Ortaǵasyrlyq Bozoq qalasyn Aqmolanyń túpki atasy dep sanaýǵa bolady, al onyń sońǵy murageri qazirgi Qazaqstannyń astanasy – Astana qalasy» dep tujyrym jasaıdy.
Almatydan jańa astanaǵa kóshken eń alǵashqy memlekettik organ – Baspasóz jáne buqaralyq aqparat mınıstrligi ekenin biraz adam biledi. Men de osy mınıstrliktiń quramynda 1997 jylǵy 2 maýsymda Aqmolaǵa bet túzegender sapynda boldym. Almaty-2 temirjol vokzalynda úlken mıtıngi bolyp, aýzy dýaly aqsaqaldar bizge aq jol tilesti.
Aqmolany vagonnyń terezesinen kórgen bette-aq kóńilimiz jabyrqap salǵany esimizde. Qala burqyraǵan shań-tozań, qaptaǵan qurylys, svaı qaqqan tarsyldar. «Arý Almatyny tastap osy biz qaıda keldik» degendeı ókinish júregimizdi tyrmalaǵany ras.
Áli esimde, vokzal aldynda mıtıng jasap, qarsy alýshylarmen amandasyp, shúıirkelesip jatqan kezde sirkirep jańbyr jaýyp bersin... Jańbyr uzaqqa sozylǵan joq, jarym saǵatqa jetpeı qoıa saldy. Bul jańbyrdy sol jerde turǵan jurttyń bári Allanyń aq nuryna, jaqsylyqqa balap jatty.
Sol jańbyr biz úshin shyn máninde Allanyń aq nury bolypty. Jyldar óte jańa qala bárimizdiń ǵajap mekenimizge aınaldy. Osy qalada turyp qudandaly-jekjatty boldyq, dostar taptyq, týys taptyq. Búginde Arqa óńirine sýdaı sińip, tastaı batqan jaǵdaıdamyz. Qala tarıhynyń tiri kýágerimiz, burynǵy oblys ortalyǵy qalaı memleket astanasyna aınaldy, qalaı ósti, qalaı óndi, gúl-gúl jaınap qalaı kórkeıdi. Sol ózgeristerdiń bári áli kúnge kóz aldymyzda ótip jatyr.
Qazir Astanaǵa aıaq basqan adam bul qalaǵa qyzyqpaýy, ony jaqsy kórmeýi múmkin emes. Kún kózinde san qubylyp jarqyraǵan sáýletti ǵımarattar, tynysyńdy ashqan keń dańǵyldar ózine eriksiz baýrap alady. Aınadaı taza kósheler, jasyl jelek býlvarlar. Astanany jaqsy kóretinimiz sondaı, kóshede ketip bara jatqan bireý temeki laqtyrsa da, qoqys tastasa da, tipti, túkirse de janymyz ashıtyn halge jettik.
Balalarymyz da Astanamen birge erjetip, qanattandy, azamat bolysty. Biz kóship kelgen jyldary Aqmola halqy 300 myńnyń tóńireginde edi. Búginde astanalyqtar qatary 826 myńǵa jetti. Qazaqstan qalalarynyń ishindegi eń jasy da – bizdiń elorda turǵyndary eken. Astanalyqtardyń qazirgi ortasha jasy 32-ni quraıdy.
Dúnıejúzi qazaqtarynyń Astanada ótken 4-shi quryltaıynda bir top qandastarymyzdy túngi Astanany qydyrtqanymyz esime túsip otyr... Sonda, Parıjden kelgen Mehmet Zengın degen fabrıkant dosymyz: «Qazaǵymnyń astanasy Azııanyń Parıji bolyp ketken eken», dep tańdaı qaǵyp, bas shaıqaǵany bar.
Shyndyǵy da solaı bolar... Elbasy azııalyq ta emes, eýropalyq ta emes, eýrazııalyq qala jasaımyz dep edi. Sózinde turdy, aqyry jasady! Elbasynyń asqaq armany artyǵymen oryndaldy. Qazir Astanadan álemdik sáýlet óneriniń neler bir tamasha úlgisin kórýge bolady.
Eger sózimizdi tuzdyqtap, sıfrǵa júginer bolsaq, 1998 jyly Astanada mektepke deıingi 48 mekeme jumys istegen eken. Búgin onyń sany 125-ke jetti. Taǵy sondaı 19 mekemeniń qurylysy júrgizilýde. Sońǵy úsh jylda ǵana 8 aýrýhana jáne emhana ashylǵan. Bala týýyna kelsek, 1000 adamǵa shaqqanda: 1999 jyly – 11,2 bala bolsa, ótken jylǵy derek 25,7 balaǵa jetkenin kórsetti. Budan 15 jyl buryn astanalyqtyń ortasha ómir súrýi 67 jas edi, qazir 73,5 jasqa jetti deıdi mamandar. On jyl buryn qalada bar-joǵy 37 mektep edi, qazir onyń sany 82-ge jetipti. Ústimizdegi jyly taǵy 9 mektep oqýshylar ıgiligine berilmekshi eken. Bul kórsetkishter qalaı kókirek qaqsań da, qalaı maqtan etseń de laıyq jetistikter.
Erke Esildiń jaǵasynda, Saryarqanyń keń tósinde qonys tepken Astana qalasy sáýletimen de, kelbetimen de tórtkúl dúnıeni moıyndatty dep aıtýymyzǵa ábden bolady.
– Mazmundy áńgimelerińizge rahmet. Astana kúni barshamyzǵa qutty bolsyn. Máńgilik muratyn kózdegen elordamyz elimizben, halqymyzben birge myń jasasyn!
Dóńgelek ústel
basyndaǵy áńgimeni júrgizgen
Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty.
Ǵasyrǵa bergisiz ǵajaıyp jyldar
Halqymyzdyń álmısaqtan óz azattyǵy úshin arpalysa bilgenin, ar-ojdan jolynda basyn báıgege tikkenin ámanda maqtan tutýǵa bolady. Yqylym zamannyń yrqyna kónip, tarıh tereńine engen Asan Qaıǵy, Qorqyt babalardan qalǵan ǵıbratty sóz, ulaǵatty ustyndar máni men maǵynasyn joımaı, óziniń asqan ómirsheńdigimen áli de máńgilik mekenge qaraı bastaý ala beretinine kóz jete túsedi. Qazaq eli alǵash táýelsizdik alyp, «aq túıeniń qarny jarylǵan» qýanyshty sátterde, osy bir qubylysqa kúdikpen teris qarap, kúńkildegenderdi kóz kórdi. «Reseıden ketkennen soń kúnimizdi kórý aýyrlap ketetinin» aıtqan «sáýegeılerdiń» de dáýreni júrip turǵan shaq bolatyn. Táýelsizdik degen uǵymnyń táýbesin aıtyp tirshilik keship jatqan jurtshylyq úshin mańyzy tym joǵary bolýy kerek. Aq bilektiń kúshi men aq naızanyń ushyn qarý qylyp, ata-babalarymyz osynaý azattyq úshin kúresti. Bul jolda myńdaǵan, mıllıondaǵan qurbandar jer jastanyp, máńgilik saparǵa attandy. Ol osynaý Kúltegin, Tonykók zamandarynan (bálkim, odan da ilgerirek) bastaý alady. Qashanda jaýǵa qarsy turar azamatyn ardaqtaǵan qazaq halqy mundaı joryqtar men kúresterden myńdaǵan jyldardan beri ábden qajyǵan-dy. Bul Táýelsizdik – tógilgen ata-babalar qany men teriniń ótemi. Búginde Qazaq eliniń dáýreni júrip, meımanasy tasyǵan shaq. Osy jyldar ishinde jetken jetistikterimiz ben shyqqan bıikterimizge dos súısinip, dushpan kúıinedi. О́z aldymyzǵa táýelsiz el atanyp, muny dúnıejúziniń memleketteri moıyndady. Elbasynyń qaýlysymen Semeı ıadrolyq polıgony jabylyp, endi jerasty synaqtary jasalmaıtyn bolyp, álemge ózimizdiń beıbitshilik súıetin el ekenimizdi dáleldedik. Kezinde Napoleon: «Eldiń saıasaty geografııasynda», degen eken. Sondyqtan, kórshiles memlekettermen shekaramyzdy anyqtap alyp, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kóregen de salıqaly saıasatynyń arqasynda Qazaqstan atty alyp keme álem aıdynyna shyqty. Qos palataly kásibı Parlament qurylyp, ulttyq valıýtamyz aınalymǵa shyqty. Birikken Ulttar Uıymynan bastap, álemniń kóptegen beldi de bedeldi uıymdaryna múshe boldyq. Meniń esimnen aýyl aqsaqalynyń: «Qaraǵym, Nursultandy dúnıege ákelgen Anaǵa myń rahmet deýimiz kerek», degen sózi ketpeıdi. Jaryqtyq, Toqtarbaı atam da: «Nursultandaı tulǵa qazaq jerinde ǵana emes, álemde bir-eki ǵasyrda bir-aq ret keledi», deýshi edi. «О́tpeli kezeńde ómir súrme», deıdi kórshiles qytaı danalyǵy. Qıyndyǵyn aıtqan ǵoı. Sol qıynshylyq jyldarda astanamyzdy Almatydan Aqmola qalasyna aýystyrǵanda, kóptegen saıasatkerlerdiń ózi túsinińkiremeı, ári-sári kúıde qalǵany jasyryn emes. Zaman talabyna saı durys qabyldanǵan sheshim ekenin búginde ýaqyttyń ózi dáleldep otyr. Qazir Astananyń álemdegi eń ádemi 30 jas qalanyń sanatyna kirýin zor maqtanyshpen aıta alamyz Italııanyń burynǵy premer-mınıstri Sılvıo Berlýskonıdiń sáýleti men saltanaty artqan Astanamyzǵa «Azııanyń tańǵajaıyby» dep baǵa berýi tegin emes. Sonymen qatar, elimiz óziniń beıbitshilik súıetin memleket ekendigin de isimen dáleldep kele jatqany shyndyq. Elordasy Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin tórt ret ótkizip ishteı de, syrttaı da qyrǵı-qabaq el ókilderiniń basyn qosa bildi. Olarda beıbit ómir máselesi jaıly áńgime qozǵalýynyń ózi jaqsy nyshan. Munyń bárin 2001 jyly Astanaǵa Elbasynyń shaqyrýymen arnaıy kelgen Rım Papasy saparynyń jalǵasy deýge bolady. Qazaq ejelden-aq beıbitshilikti súıetin, dosyn jaýǵa satpaıtyn márt halyq. Sondyqtan da barlyq atqarylyp jatqan is-sharalardyń túpki berekesi baıandy bolmaq. Bereke degennen shyǵady, «Tórteý túgel bolsa, tóbedegi keledi, altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi» degen maqaldyń máni joıylǵan emes. Biz Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe bolyp qana qoımaı, tóraǵalyq etý mártebesine ıe boldyq. Mundaı mártebe TMD elderi ǵana emes, búkil Azııa memleketterine buıyrmaǵan. Eń alǵash túren salǵan Qazaqstan. Osynaý uly istiń qorytyndysy retinde 56 memlekettiń prezıdentteri men premer-mınıstrleri, saıasatkerleriniń basyn qosyp, 11 jyl ótpegen Astana Sammıtin ótkizdik. Elbasynyń bıylǵy «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa Joldaýy barsha halyqtyń júregine jylýlyq, bolashaqqa senim syılaǵan qujat boldy. Damýdyń dańǵyl jolyn nusqaǵan «Máńgilik el» ulttyq ıdeıasy qazir Qazaqstan halqy úshin basty murat, basym baǵyt. Jýyrda ǵana Reseı, Belarýs, Qazaqstan sekildi memleketter basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıdy. Birtutas ekonomıkalyq keńistik ıntegrasııalyq odaqtyń shartyn bekitip, ekonomıkalyq odaqqa birikken úsh eldi yntymaqtastyqqa jetelep keledi. Eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaly jaqsaryp, Qazaqstannyń ósip-órkendeý dańǵylyna túskeni Elbasynyń sarabdal saıasaty ekeni ekibastan. Solardyń biri – bir kezdegi solaqaı saıasattyń kesirinen elimizden aýa kóshken qandastarymyzdy atamekenge tartý. Olardy osynaý keń-baıtaq jerimizge qonystandyrý, ıaǵnı etnostyq qazaqtardy óz jerimizde ornalastyrý. Bul da óz júıesin birtindep taýyp kele jatqan shara. «Elge el qosylsa qut, elden el kóshse jut», deıdi babalarymyz. Osynyń bárin bir ǵana tulǵa Nursultan Nazarbaevtyń syndarly saıasaty men kókjıekti baǵamdaǵan kóregen kóshbasshylyǵynyń arqasy dep bilý kerek. Ǵalym TABANOV, Úrjar aýdandyq ádilet basqarmasynyń basshysy. Shyǵys Qazaqstan oblysy.
