INVESTORLAR EL IGILIGINE QYZMET ETÝGE TIIS

Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zı­denti janyndaǵy Shetel ınves­tor­lary keńesimen birlesip ótki­ziletin sammıt Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sózimen ashyldy. Elbasy sammıtke qatysýshy­lar­dy quttyqtaı otyryp, bul fo­rým Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti 23-plenarlyq otyrysynyń qar­sańynda ótip otyrǵanyn atady. – Jıyn aıasynda ótetin pi­kir­talas pen júzdesýler óz jemisin be­redi degen senimdemin. Men shet­eldik ınvestorlarmen qoıan-qoltyq jumys isteýge, Qazaq­stan­da ınvestısııalyq ahýaldy jaq­sar­týǵa qatysty barlyq máse­le­lerdi ashyq talqylaýǵa únemi kóńil bólip kelemin, – dedi Elbasy. – Táýelsizdik jyldarynda Qa­zaqstan ekonomıkasyna 108 mıl­lıard dollar ınvestısııa tartyl­dy. Bul tutastaı alǵanda Ortalyq Azııa óńirindegi elderge tartylǵan barlyq shetel ınvestısııasynyń 80 paıyzy. Búginde Qazaqstanda shetel kapıtalynyń qatysýymen 20 myń kásiporyn, sonyń ishinde ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektorynda 7 myńnan astam ká­sip­oryn jumys isteıdi. Olardyń ara­synda “Djeneral Elektrık”, “Ar­selor Mıttal”, “Metro”, “Telıa­sonera”, “Shevron” jáne ózge de álemdik iri kásiporyndar bar. Olardyń jemisti jumysy – bul Qazaqstannyń uzaq merzimdi or­nyq­tylyǵy men turaqty damýy­nyń naqty kórsetkishi, – dep atap kórsetti Memleket basshysy. – Biz bıyl ındýstrııalyq-ın­novasııalyq damýdyń 2020 jylǵa deıingi jańa baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kiristik. Men Qazaqstan Úki­metiniń aldyna elimizdiń eko­no­mıkasyn ártaraptandyrýdy, ony damýdyń ınnovasııalyq jo­ly­na kóshirýdi qamtamasyz etý min­detin qoıdym. Bul iste Qazaq­stanǵa sheteldik ınvestorlardy kóptep tartýǵa erekshe mán beri­le­di, – dedi sammıtte Memleket basshysy. Elbasy ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq damý baǵdarlamasy aıasyn­da eldi ındýstrııalandyrý kartasy daıyndalǵanyn, oǵan jalpy quny 45 mıllıardtan astam dollar bo­la­tyn respýblıkalyq jáne aı­maq­tyq máni bar 100 joba en­gizilgenin atady. – Qazaqstannyń jańa ın­dýs­trııalandyrý jónindegi josparyn tabysty júzege asyrý úshin eko­no­mıkanyń 12 basym salasy anyq­taldy. Bul – metallýrgııa, munaı óńdeý jáne hımııa ónerkásipteri, agroónerkásip kesheni, máshıne jasaý salasy, qurylys ındýstrııa­sy, kólik jáne telekom­mý­nıka­sııa­lyq ınfraqurylym, sondaı-aq ózge de salalar, – dedi Nursultan Ábishuly. – Qazaqstan – álemdegi ın­ves­torlar úshin eń tartymdy eldiń biri. Halyqtyń jan basyna shaq­qanda ınvestısııa tartý jóninde bizdiń elimiz sońǵy on jyl bede­rin­de álemniń alǵashqy úshtigine tu­raqty enip otyr, – degen Qazaq­stan Prezıdenti Lozannadaǵy Halyqaralyq menedmenttik damý ınstıtýtynyń baǵalaýynsha, Qa­zaqstannyń básekege qabilettilik reıtıngi 2008 jyly 3 satyǵa, 2009 jyly taǵy da 3 satyǵa kóteril­genin jetkizdi. – Osylaısha qazirgi ýaqytta Qazaqstan álemde 33-shi pozı­sııa­ny ıelenip otyr, TMD-nyń iri elderinen de edáýir alǵa ozdy, – degen Elbasy BTA qaryzdaryn qaıta qurylymdaý jónindegi aq­tyq sheshimmen birge eldegi bank júıe­si daǵdarystan es jıyp, qal­pyna kelgenin kezekti ret málim etti. Qazaqstan Prezıdenti elimizde qarjysyn tek jańa óndiris osha­ǵyn turǵyzýǵa salyp qana qoımaı, ekonomıkamyzǵa jańa teh­nolo­gııalar ákeletin, qazaq­stan­­dyq mamandardy ozyq tehno­lo­gııalarǵa baýlıtyn ınvestor­lar­dyń ynta­landyrylatynyn atap ótti. Elbasy sóz sońynda “Inter­neshnl Gerald Trıbıýn” basy­ly­my­nyń sammıtti ótkizý týraly bas­tamasyna óz rızashylyǵyn bildirdi. – Qazaqstannyń ekonomıka­lyq damý qarqyny  meni árdaıym qaıran qaldyryp kele jatyr, – dedi sammıtte sóz alǵan “Inter­neshnl Gerald Trıbıýn”  gazeti­niń prezıdenti ári shyǵarýshysy Stıven Danbar-Djonson. Osy arada asa aýqymdy jıyn­dy ótkizýge muryndyq bolyp júr­gen atalmysh basylymnyń qo­ǵamdyq pikir qalyptastyryp jáne álemniń ár túkpirindegi sheshim qabyldaı alatyn jandarǵa arnal­ǵan beldi gazet ekendigin aıta ketý­ge bolar edi. – Qazaqstanda sońǵy on jyldyń  ishinde keminde 9-10 ret boldym. Ár joly men el eko­no­mı­kasyndaǵy ilgerileýshilikterge qaıran  qalýmen kelemin. 1998 jyly alǵash kelgen kezde barlyq batystyqtar   sııaqty burynǵy post­­keńestik respýblıkany kóre­min dep oılaǵanmyn. Kelesi sapa­rymda Qazaqstanǵa qatysty  kóz­qa­rasym nyǵaıa tústi. Sondaı-aq, árbir saparda  úlken ózgeristerdi óz kózimmen   kórdim. Nursultan Na­zarbaevty shyn máninde  “el ekonomıkasynyń ákesi” deýge bolady, degen Stıven Danbar-Djonsonnyń aıtýynsha, Qazaq­standaǵy turaqtylyq – ekono­mı­kalyq damýdyń negizi bolyp otyr. EQYU tóraǵalyǵynda da úlken tabystarǵa qol jetkizýde. Qazaq­stan­nyń búkil jetistikteri Mem­le­ket basshysynyń sarabdal saıasa­ty­nyń arqasynda júzege asqan. Sammıt barysynda keń kólem­di máseleler qatary talqylanyp, ınvestısııalardy zańmen qorǵaý, munaı-gaz ónerkásibine ınvestı­sııa salýdyń jańa múmkindikteri spıkerler men qatysýshylar ara­synda suhbat túrinde órbip jatty. Sammıttiń alqaly  májilis­te­ri  “Samuryq-Qazyna: ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý jolyn­da”,  “Investısııany qoldaý úshin ındýstrııalyq bazany qurýdy  zańdyq qorǵaý”, “Munaı-gaz óner­kásibi: ınvestısııalar úshin jańa múmkindikter men zańnamalyq óz­ge­risterge kózqaras”, “Taý-ken ón­diris kesheni, daıyn metall ónim­deri”, “Qazaqstannyń qarjy sek­to­ry: turaqty rynok jáne shetel­dik ınvestorlar úshin múmkindik­ter”, “Qazaqstanǵa ınvestısııa salýdyń táýekeli men  paıdasy” ta­qyryptarynda nıettestik, múd­delestik turǵyda jalǵasyn taýyp otyrdy. – Qazaqstanda oıdaǵydaı ju­mys jasaý úshin el Úkimetimen áriptestik óte mańyzdy, – dedi sammıtte “DjeıTıAı” kompanııa­sy­nyń TMD elderindegi aımaqtyq prezıdenti jáne “DjeıTıAı” atqarý komıtetiniń resmı múshesi Martın Breddok. Martın Breddok kompanııanyń Qazaqstanda 1993 jyldan beri jumys jasap jatqanyn atap ótip, bizdiń bıznes úshin paıdaly ekenin elge kelgen sátten bastap túsindik. Qazaqstan rynogy bizdiń kom­pa­nııanyń strategııalyq basymdyǵy bo­lyp tabylady, sondaı-aq ol eksport esebinen ıgerýge da yń­ǵaı­ly. Biz Qazaqstandy eksporttyq baza jáne aımaqtyq eksporttyq torap retinde qarastyramyz, dedi. – Qazaqstan qarjy júıesin turaqtandyrýda daǵdarysqa qarsy ıkemdi menedjment kórsetti, dedi IV Qazaqstandyq ınvestısııalyq sammıtte Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankiniń prezıdenti Tomas Mıroý. Ol el Úkimeti men Ulttyq bank­tiń daǵdarys kezinde banktik-qarjy sektoryn turaqtandyrýǵa múmkindik bergen kúsh-jigerin oń baǵalady. Sondaı-aq EQDB bas­shysy qarjy men korporatıvtik sektorlar arasynda salamatty qa­rym-qatynas ornatýdyń ýaqyty kelgendigin atap ótti. – Endi alda turǵan mindetterdi oryndaý kerek. Oǵan ekonomı­ka­nyń naqty sektory úshin banktik nesıeleý jetkilikti me  degen má­se­le kiredi. Sondaı-aq korpora­tıv­tik sektorda úlken qaryzdary bar, biraq jetpeıtin aksıonerlik qarjyǵa ıe bolyp otyrǵan kom­panııalarǵa qatysty máselelerdi sheshý úshin ne isteý kerek ekenin de oılaný qajet. Bul kesteler jú­zege asýy úshin ári qaraı qadamdar jasaý kerek, – dep Tomas Mıroý óz usynysyn ortaǵa saldy. – Memleket bolashaqta eldegi júıe quraýshy bankterdiń kapı­ta­ly­nan shyǵatyn bolady. Bul sha­ralar ýaqytsha bolyp tabylady, – dep málimdedi, Qazaqstannyń qar­jy salasyna qatysty spıkerler qatarynda sóz alǵan QR Qarjy rynogy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý agenttiginiń tóraıymy Elena Bahmýtova. Aldyńǵy qatarly bankter isine memlekettiń aralasýy ýaqytsha jáne qarjy sektorynyń turaq­ta­nýy­na qajetti bolǵan soń jasal­ǵa­nyn alǵa tartqan Bahmýtova ha­nym biz aldaǵy ýaqytta, memleket júıe quraýshy bankterdiń kapı­ta­ly­nan shyqqan soń, bul sala boıynsha naryq ustanymdary men jeke menshikke degen qurmet negizinde qurylatyn jeke menshik qalyptasatyn bolady dep úmit­te­ne­miz, dep atap ótti. Bahmýtova shet­el ınvestorlary Qazaqstan­nyń qarjy sektorynyń damýyna túsinistikpen qaraıtynyn jáne ınvestısııalar alda ósetin bolady degen boljamdy baıandaı otyryp, qazir elimizdegi ınvestısııalar bank kapıtalynyń úshten bir bóligin quraıtyndyǵyn atady. Jalpy, sammıtte munan da ózge, iri ınvestorlar men el eko­no­mı­kasyna jaýapty tulǵalar ta­rapynan aıtylǵan paıymdar, qaperge alar usynystar az bolǵan joq. Almatyda ótip jatqan IV Qa­zaq­standyq ınvestısııalyq sam­mıt­tiń alǵashqy kúni Úkimet bas­shy­sy Kárim Másimovtiń qaty­sýymen birqatar kelisim-sharttar men memorandýmdarǵa qol qoıý rásimimen támamdaldy. Qol qoıylǵan mámileler qata­rynda   KCM (Kazyna Capital Mana­gement), EBRD jáne ADM Capital arasynda “Kazakhstan Capital Restructuring Fond C.V.” qoryn qurý týraly kelisim jasalý kózdelgen bolatyn. Bul kelisimge de qol jetkizildi. Indýstrııa jáne jańa tehnolo­gııalar mınıstrligi men    “Korea Elekt­ric Power Corporation” jáne  “Samsung C&T Corporation” arasynda jańǵyrmaly qýat kózderi salasyndaǵy yntymaqtastyq tý­raly memorandýmǵa qol qoıdy. “Qazaqstan temir joly” “Alstom” jáne  “Transmash­ho­l­ding” kompanııalary men  Qazaq­stan aýmaǵynda birlesip qazirgi za­manǵy magıstraldyq elektrovoz­dar shyǵarý salasynda ózara yn­tymaqtastyq týraly memoran­dým­ǵa, “Patentes Talgo S.A” kompa­nııa­sy men Astana qalasynda bir­les­ken jolaýshylar vagonyn shyǵarý men tehnıkalyq qyzmet kórsetetin birlesken kásiporyn qurýdyń negizgi talaptary tizimin bekitý men ózara túsinistik  memorandýmyna,  EBRD kompanııasy men Qazaq­stan­nyń temir jol kóligi sala­syn­daǵy strategııalyq bastamalaryn birlesip júzege asyrýdaǵy ózara túsinistik týraly  memorandýmǵa qol qoıyp,   “Kazakhstan Ansaldo JSC”-pen “Qorǵas-Jetigen temir­jol jelisi qurylysy” jobasyn jú­zege asyrýdyń aıasynda qury­lys-montaj jumystaryn satyp alý týraly kelisim jasalady. – Bul kelisim-sharttar men memorandýmdardyń basty ereksheligi – olar Qazaqstannyń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrý boıynsha jasalyp otyr.  Onyń jalpy  quny 1 mıllıard dol­lardan asady. Jalpy, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda 46 mıl­lıard dollardyń 200-den astam jobasy júzege asyrylmaq, – dedi “Samuryq-Qazyna” ulttyq ál-aýqat qory” AQ basqarma tóraǵasy Qaırat Kelimbetov jýrnalısterge bergen suhbatynda. Onyń aıtýyn­sha, bul baǵdarlama­ny júzege asyrýdyń jańa kezeńi bolmaq. Qol qoıylǵan 9  kelisim-shart pen memorandýmdar ázirleýge 1 jyldaı ýaqyt jumsalǵan. Jalpy, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq damý baǵdarlamasynda jos­par­laǵan  21 jobany  ulttyq ál-aýqat qory júzege asyrady. Bul jobalardyń jalpy quny 26 mıl­lıard dollardy quraıdy. Aınash ESALI. ALMATY.