ALTYNSARIN ATYNDAǴY

Pedagogıkadaǵy: “Ortasha muǵalim baıandaıdy, táýir muǵalim túsindiredi, tájirıbıeli muǵalim tálimdeıdi, talantty muǵalim shabyttandyrady”, – degen qaǵıdanyń kóbinese kóńilden tys qalyp qoıa beretini ras. Al, Altynsarın atyndaǵy altyn uıanyń muǵalimderi shabyttandyrar sanattan sekildi. Shymkent qalasyndaǵy №65 gýmanıtarlyq-estetıkalyq mektep-gımnazııanyń tynys-tirshiligimen tanysyp, baıqap-baǵamdasańyz, buǵan aıqyn kóz jetkizesiz. Ybyraı esimin enshilegen erekshe oqý ordasy osy. Keń-baıtaq elimiz boıynsha 7700-deı jalpy bilim beretin mektep bar bolsa, sonyń 1012-si Ońtústik Qazaqstan oblysynda. Onyń 89-y Shymkent shaharynda. 2008-2009 oqý jylynyń qorytyndysynda atalmysh mektep-gımnazııa oblys boıynsha “Eń úzdik mektep” ataǵyn ıelendi. Al, altyn uıanyń basshysy Qatıra Qyrǵyzbaıqyzy Kádirbaeva “Mektep basqarýdyń úzdik úlgisi” atty respýblıkalyq baıqaýda ekinshi oryn alyp, arnaıy dıplommen marapattaldy. Ybyraı Altynsarın atyndaǵy №65 gýmanıtarlyq-estetıkalyq mektep-gımnazııa – Táýelsizdiktiń qurdasy. Toqsan birinshi jylǵy kúrdeli kezeńde 1251 oryndyq orta mektep ǵımaraty tolyq bitpegen kúıinde paıdalanýǵa berildi. Qalaıda qazaq mektebi etip ashýǵa qanshama kúsh-jiger jumsaldy. Qazir ǵoı, bári jep-jeńil júzelene salǵan sekildi seziledi. Mektep oqýshylary úsh aıdaı ár jerde oqydy. Qar ushqyndap turǵanda jańa ǵımaratqa jınalǵan. Alǵashqyda 602 oqýshy edi. Muǵalimder birtalaı ýaqyt boıy aıaqtalmaǵan jumystardy atqardy, aıazdy-qarly, jeldi-quzdy kúnderi terezelerdi tazalap jýyp, aınadaı jarqyratty. Qatıra Qyrǵyzbaıqyzy Jezqazǵan pedagogıka ınstıtýtyn 1986 jyly bitirgen. Shymkenttegi №24 orta mektepte tórt jyl qatardaǵy fızık muǵalim, jańa mektepte bir jyl oqý isiniń meńgerýshisi, odan soń dırektor boldy ǵoı. Áýelgide №65 mektepte túrli-túrli balalar, tipti qylmysqa beıim oqýshylar kóp boldy. Qıyn balalar júzdep sanaldy. Áldeqalaı bop ketedi dep qaýiptenbesten, jańa mekteptiń jańa ujymy batyl sheshimge bel býǵan. “Eksperımentaldy mektep etemiz” desken. Shymkent qalalyq bilim bólimi birden qarsy boldy. “Bastaryńdy bálege tigip júrsińder, qalt-qult etken, qıyn jaǵdaıdasyńdar. Qaıdaǵy eksperıment?!” — desti. Oblystyq bilim basqarmasyna ozyq oıly Saılaýkúl Baraqova jetekshilikke kelgen. Ol kisi birden qoldady. Ruqsat berdi. Osylaısha 1992-1993 oqý jylyn bul mektebińiz “Gýmanıtarlyq-estetıkalyq eksperıment alańy” atanyp bastaǵan. Búkil bilim berý men tálim-tárbıe jumystary sala-salalarǵa bólinip júrgiziledi. Qanshama qıyn, tártipteri tipti tómen, “oıdan qashqan, qyrdan qashqan” delinetin oqýshylardyń óz tańdaýlaryna erik berildi. Qoldanbaly ekonomıka salasy. Qarjy salasy. Tehnologııa salasy. Kórkemsýret salasy. Sheshendik óner. Mýzyka. Matematıka. Fızıka. Tarıh... Kim qaı baǵytta beıimdeledi? Qandaı baǵdardy qalaıdy? Nendeı salany tańdaıdy? Balalardyń óz erkinde. Árbir oqýshynyń ózindik qyzyǵýshylyǵy erekshe eskerilgennen keıin, olardyń árqaısysynyń ynta-yqylasy eselep artty. 1993-1994 oqý jylynda lıseı atandy, kóp uzamaı-aq mektep-gımnazııa deńgeıine kóterildi. Mektep basshylyǵyna ata-analardyń ózderi kelip, alǵys jaýdyratynǵa aınaldy. “Aınalaıyndar-aı, óz balalarymyzdy ózimiz tanymaıtyn boldyq! Keremet ózgerip ketti ǵoı ul-qyzdarymyz!” — deıtinge kóshti. – 1994 jyly Reseıdiń Týla qalasynda baıanshy jáne akkordeonshy oqýshylardyń halyqaralyq jarysy ótti. Sonda úsh shákirtimiz ozyp shyǵyp, Bolgarııaǵa joldama aldy, – deıdi Qatıra Qyrǵyzbaıqyzy. – Sodan keıin-aq barlyq baǵyttarda tirligimiz alǵa basty. Tasymyz órge domalady. Qala boıynsha qıyn, qaýipti sanalǵan, áýpirimdep ázer qalqaıǵan qazaq mektebine kelip oqýǵa talasatyndar kúrt kóbeıdi. Altyn belgi 1998 jyly belgilendi ǵoı. Oblys boıynsha tórt-aq túlek sol belgige ıe boldy. Tórteýdiń biri bizdiń oqýshymyz edi. Kelesi jylǵy beseýdiń birin taǵy da bizdiń shákirtimiz ıelendi. Sodan beri Altyn belgi úzilgen emes. 2006-2007 oqý jylynda Altynsarın mektep-gımnazııasy 18 Altyn belgi aldy. Qazirge deıin 54 Altyn belgige, 94 úzdik attestatqa qol jetkizdik. Ulttyq biryńǵaı testileýden ylǵı aldyńǵy saptamyz. On segiz túlegimiz Elbasymyzdyń “Bolashaq” baǵdarlamasy boıynsha AQSh-ta, Avstralııada, Anglııada, Japonııada, Qytaıda, Malaızııada, taǵy basqa da birqatar shet elderde bilim alýda. О́tken oqý jyly da biz úshin jemisti boldy. Mektebimizdi 133 túlek bitirdi Olardyń ony Altyn belgi, altaýy úzdik attestat ıelendi. Bitirýshilerdiń 72 paıyzy memlekettik granttardy jeńip aldy. Máselen, Nurmuhambet Kenjebekov KIMEP-ke, Aman Qonysbekov “Bolashaq” baǵdarlamasy boıynsha Oksford ýnıversıtetine qabyldandy. Mektep-gımnazııa dırektorynyń jumys bólmesi. Úlken qabyrǵa tutastaı Alǵys hattarǵa toly. Olardyń basym bóligi QBTÝ-dan (qazaq-brıtan ýnıversıteti) kelipti. Ýnıversıtet prezıdenti Altynsarın atyndaǵy altyn uıanyń basshylyǵyna, muǵalimderine, búkil pedagogtaryna rahmet aıtady. Grantpen oqyp jatqan shákirtterdiń bilim sapasy úshin. Tálim-tárbıesi úshin. Mektep-gımnazııada “Urpaq salamattylyǵy – ult bolashaǵy” – degen baǵdarlama boıynsha júıeli jumys qalyptasqan. Munda qurǵaq aqyl aıtylmaıdy. Bári tıisti pánder, jańa tehnologııa, áserli ádistemeler arqyly júzelenedi. Altyn uıada júzden asa úıirme jumys isteıdi degenge alǵashqyda onsha ılana qoımaısyz. Aralap júrip, birte-birte kóz jetkizesiz. Tańǵy saǵat segizde baıqatpaı ǵana barsańyz, seksen balanyń bir de biri keshikpesten karate úıirmesine qatysyp jatqanyn kóresiz. Qoldanbaly óner úıirmesine qatysatyndardyń ónerine tańǵalasyz. Grafıka, keramıka úıirmelerine deıin bar. Dombyra, qobyz, pıanıno, án men bı, hor, “Tolqyn” atty drama úıirmesi, sheshendik óner... Fýtbol seksııasynyń ózi áldeneshe topqa bólinedi. Voleıbol da solaı. Qyzdar birneshe top, uldar birneshe top. IýNESKO-nyń “Balalar álemi beıneleıdi” baǵdarlamasy bar. Sol baǵdarlamanyń aıasyndaǵy konkýrsta Altynsarın atyndaǵy altyn uıa jyl saıyn júlde alady. Arnaıy kitaptaryna shyqqan. Qoldanbaly ekonomıkadan AQSh-yńyzdyń Kolorado shtatynda ótken konkýrsta úshinshi orynǵa ıe bolǵan. Saz synybynyń túlegi Erden Jaqsybekovtyń AQSh-ta ótkizilgen án baıqaýynda bas báıgeni jeńip alǵany da jurtshylyqtyń esinde. Shet elderge shyǵýǵa jol qarajat, t.b. materıaldyq kómek kerek, árıne. Osy oraıda “PetroQazaqstan Oıl Prodakts” AAQ-nyń demeýshilik qamqorlyǵy aıtarlyqtaı. Kúni keshe ǵana Shymkentte Shákárim shyǵarmalaryn jatqa aıtýǵa arnalǵan qalalyq baıqaý ótken edi. Sonda jetinshi synyp oqýshysy Shyńǵys Ábdiraıym birinshi oryndy, al Mahambet oqýlarynda onynshy synyp oqýshysy Qajyǵalı Boranbaev bas júldeni ıelendi. Mundaı mysaldar tipti kóp. Bul altyn uıanyń ustazdary da nebir jarystarda ozyp shyǵyp júr. Mektep dırektorynyń orynbasary Álıma Málikova Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men “Bóbek” qory uıymdastyrǵan baıqaýda respýblıka boıynsha “Eń úzdik muǵalim” ataǵyn jeńip aldy. Qatıra Qyrǵyzbaıqyzy aıtady: “Bizdegi oqýshylardyń ózin-ózi basqarýyna arnalǵan baǵdarlama “Bolashaq” dep atalady. Mektebimizde aýlany lastaý, qabyrǵalarǵa jazý, partany syzý, dóreki sóıleý sııaqty qylyqtar umyt bolǵaly qashan. Mádenı-estetıkalyq deńgeı bıik. Tártip pen tazalyq deńgeıi joǵary. Ustazdar oqýshylarǵa tolyq senedi, tolyq erik beredi. Solaı qalyptasqan. Shákirtter ózderiniń arasynan “Bilim mınıstrin”, “Mádenıet mınıstrin”, “Sport mınıstrin”, “Ekologııa mınıstrin”, “Tártip jáne tazalyq mınıstrin” saılaıdy. Olardyń júrgizetin jumystary óte qyzyq, qıyndyqtary da bar. Is-sharalar, jarystar, baıqaýlar, baspasóz máslıhattary, talqylaýlar qyzý ótip jatady. Qysqartyp aıtsaq, oqýshylardyń bóten-bógde qylyqtarmen aınalysýyna ýaqyt ta joq. Oqýshylardyń ótinishimen, “mınıstrlikterdiń” qoldaýymen kitaphanaǵa da kompıýter qoıyp, ınternetke qosyp bergenbiz. Kitap álemine shákirtterimiz óte jaqyn. Talantty ustaz shákirtterin shabyttandyra biledi degen qaǵıda munda erekshe eskeriledi. Saz kafedrasynyń jetekshisi Roza Ámirına, qoldanbaly ónerge baýlýdyń bapkeri Aıman Saýdagerova, matematıka maıtalmany Ǵalııa Qojahmetova, bastaýysh synyptardyń sańlaqtary Zábıra Suranshıeva, Nesipkúl Álimtaeva, Nurjamal Qypshaqbaeva, Gúllázzat Rústembekova mektep ashylǵaly beri osy ujymda. Geograf Lıza Qojaqova, aǵylshyn tiliniń bilgirleri Marfýǵa Kúntaeva, Amankúl Shynálıeva, fızıkanyń bilimpazy Zeberkúl Tólekova, qazaq tili men ádebıeti pániniń dúldúlderi Álııa Tursynbekova, Gúlfara Bekjanova, Nurjamal Sultanbekova, orys tili men ádebıetiniń áıdikteri Aıda Aıtqojaeva, Gúlnár Oshqarova, beıneleý óneriniń dáriskeri Lázzat Júzeeva, taǵy basqa da izdenimpaz muǵalimder árbir oqýshynyń jan-dúnıesine úńilip, erik-jigerin jalyndata jumys isteıdi. Jaqynda biz mekteptegi “Tolqyn” drama úıirmesi qoıǵan spektakldi kórdik. Dýlat Isabekovtiń “Tynyshtyq kúzetshisi” degen dúnıesi sahnaǵa shyǵaryldy. Ustazdar, ata-analar, ardagerler, ózge de kórermender rızalyqtaryn bildirdi. Shákirtter shabyttana oınady. Marhabat BAIǴUT, “Egemen Qazaqstan”.