Oblysta mańyzdy jobalar iske asady

Turǵyn úıdiń jaıy qalaı?

Jambyldaǵy aýdan ortalyq­tary men Taraz qalasynda jyl basynan beri 155,1 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilse, jyl sońyna deıin 698,7 myń sharshy metr (2 564 páterli 45 úı) turǵyn úıdiń qurylysy aıaqtalady eken. О́ńirde jańa massıvter men shaǵyn aýdandar boı kóterip jatyr. Osynyń ishinde oblys jastaryn úımen qamtý maqsatynda «Áýlıeata jastary» atty óńirlik baǵdarlama qabyldanǵan. Baǵdarlama aıasyn­da byltyr 40 jas otbasyna jalpy somasy 500 mln teńge berilse, bıyl qaralǵan 2 mlrd teńgege 140 jas úıli bolady. О́ńirde turǵyn úı máselesi tek bıýdjet qa­rajaty esebinen emes, «Asar» ıgi dástúri sheńberinde sheshi­lip jatqanyna birneshe jylǵa jýyqtaǵan. Máselen, joba bas­tal­ǵaly asarlatqan aǵaıynnyń kómegimen 338 muqtaj otbasy bas­panaly bolsa, bıyl 105 otbasy qonystoıyn toılamaq. Osy jyly 3,3 mlrd teńgege 44 kóppáterli tur­ǵyn úı kúrdeli jóndeýden ótedi.

Qala, aýdan halqyn aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha bıyl 13,6 mlrd teńgege 54 jobany iske asady. Nátıjesinde, 32 eldi mekenge sý tartylyp, tur­ǵyndardy sapaly aýyz sýmen qamtý deńgeıi 92 paıyz­dan 96,5 paıyzǵa deıin artpaq. Qazir óńirdegi 18 eldi mekenge tabıǵı gaz tartylyp jatsa, jyl so­ńynda halyqty kógildir otynmen qamtý úlesi 90,2 paıyzdan 92 paıyzǵa jetedi dep josparlanǵan. Sol sekildi avtojol salasyn damy­týǵa bıyl 24,7 mlrd teńge bólin­genin eskersek, bul soma byltyr­men salystyrǵanda 8,5 mlrd teń­ge­ge artyq. Oblys ákiminiń aı­týyn­­sha, bıyl qańtar-sáýir aıla­ry­nyń qorytyndysymen óńirdegi eko­nomıkalyq ósim 103 paıyzǵa jetken.

– Memleket basshysynyń al­ǵa qoıyp otyrǵan basym min­det­teriniń biri – ónerkásipti damytý jáne ınvestısııa tartý desek, osy jyldyń tórt aıynda óńirge 89,1 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, kórsetkish 7,4 paıyzǵa ósti. Jalpy, bıyl Jambyl obly­syna 572 mlrd teńge ınves­tısııa tartý kózdeldi. Sonymen qatar bıyl 85,4 mlrd teńgege 491 jumys ornyn quraıtyn 21 ınvestısııalyq joba iske asyrylady dep kútilip otyr. Al 2025 jylǵa deıin 1 trln 900 mlrd teńgege 4 myń jumys ornyn qura otyryp, 60 iri ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanǵan. Sondaı-aq jýyrda ǵana Jambyl­da ótken «Zheif-2023» halyq­aralyq ekonomıkalyq jáne ınves­tısııalyq forýmynda 5 iri kompanııamen 700 mln dollarǵa, 12 kompanııamen 96,5 mln dollarǵa kelisimder men memorandýmdarǵa qol qoıyldy. Forým sheńberinde eki kásiporyn, bir demalys or­ta­lyǵy óz jumysyn bastasa, bir za­­ýyttyń irgetasy qalandy. Bu­dan bólek, birqatar sheteldik jáne otan­dyq ınvestorlarmen kezdesip, elektr energııasy boıynsha – 3, ın­­fraqurylym tartý – 4, jer má­selesi – 5 jáne gaz tartý boıynsha 2 joba oń sheshildi, – deıdi N.Nur­jigitov.

О́ńirdiń taǵy bir basymdyǵy kún, jel jáne sý arqyly elektr stan­salaryn salýǵa áleýeti óte joǵary. Bul rette Prezıdent bastamasymen oblysta birqatar iri jobalar iske aspaq. Atap aıtqanda, fransııalyq «Total Eren», Birikken Arab Ámirliginiń «Masdar» jáne «Kidf», qytaılyq «State Power Investment Corpo­ration» kompanııalary aýqymdy jel elektr stansalaryn (1 GVt) salýǵa nıet bildirip otyr eken.

«Aýyl amanatynyń» jemisi

Memleket basshysynyń qol­daýymen ázirlenip, 2019 jyly Jambyl oblysynda qanatqaqty joba retinde bastalǵan «Aýyl amanaty» bastamasy óziniń eko­no­mıkalyq jáne áleýmettik tıim­diligin kórsetken. Jobanyń tu­saýy kesilgeli bıýdjetten 18,3 mlrd teńge qaralyp, 24 aýyldaǵy 4 myńǵa jýyq turǵyn kásibin ashyp, qazir násibin kórip otyr. Prezıdent tapsyrmasymen oblys­ta tabysty júzege asqan jobanyń úlgisi qazir basqa óńirlerge taralyp, olar da qolǵa alyp jatqanǵa uqsaıdy.

– Joba bastalǵaly oblystaǵy 24 aýylǵa 18,3 mlrd teńge bólinse, osy jyly qosymsha taǵy 24 mlrd teńge qaraldy. Osylaısha, 26 aýyldaǵy 5 myńǵa jýyq turǵyndy nesıelendirýdi kózdep otyrmyz. Iаǵnı turǵyndar jeke kásipker retinde tirkelip, jumys oryndary ashylady. Nátıjesinde, osy jobaǵa ilikken aýyl turǵyndarynyń ortasha tabysy 44 myń teńgeden 135 myń teńgege artpaq. Biz baǵdarlama aıasynda aldaǵy 2024-2025 jyldary respýblıkalyq bıýdjet esebinen 45,5 mlrd teńgege qalǵan 103 aýyldyq okrýgtegi 490 myń turǵyndy qamtýdy josparlap otyrmyz, – dedi N.Nurjigitov.

Sharýalardyń órisi keńeıdi

Osydan soń ákim oblystaǵy jaıylym máselesine toqtalyp, 5 baǵytta jumys qyzý júrip jat­qanyn aıtty. Oblysta bosal­qy jer qoryndaǵy jáne qaı­tarylǵan jaıylymdy eldi meken­derge be­kitý arqyly jaıylym 363 myń gektardan 741 myń gek­tarǵa ulǵaıǵan. Eldi mekennen 5 sha­qyrymdyq radıýsta jatqan 49,2 myń gektar jaıylym jer eldi me­kenderge bekitilipti. Sonymen qatar orman qorynyń 1 mln 80 myń gektar jerine maly kóp tur­ǵyndardyń 245 myń maly jaıy­lady. Sharýa qojalyqtarynyń jerlerine kedergisiz mal jaıýǵa 510 myń gektarǵa memorandým jasalyp, ıgerilmegen 379 myń gektar jaıylym jer memleket menshigine qaıtarylǵan. Nátıjesinde, óńir sharýalaryna jetpeıtin jaıylym jerdiń kólemi 683,6 myń gektardan 164 myń gektarǵa qysqarǵan. Bıyl josparǵa saı 200 myń gektar ıgerilmegen, zańsyz berilgen jaıy­lymdy qaıtaryp, 69,3 myń gektardy eldi mekenniń órisin ke­ńeıtý mindeti tur.

Oblys ákimdigi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, «10 myń tur­ǵynǵa 100 jańa jumys ornyn qu­rýǵa» basymdyq berip otyr eken. Mysaly, bıyl aımaqta 13 myń 400 jumys ornyn qurý jos­par­lansa, qazir onyń 4 486 jumys orny ashylǵan. Sonymen bıyl óńirde 54,2 myń adamdy jumys­pen qamtýǵa bas-aıaǵy 13,5 mlrd teńge bólingen. Bul byltyrmen salystyrǵanda eki ese artyq.

Internetsiz aýyl bolmaıdy

Oblys ákiminiń baıandamasy­nan soń tilshiler qaýymyn qala irgesindegi alqaptar emes, shal­ǵaı aýyldardyń jaı-kúıi alań­datatynyn bildik. Suraq-jaýapta tabıǵı gaz, aǵyn sý, sýarmaly jerdiń jaıy qaýzaldy. Oraıly sátte biz oblystaǵy shet­ki aýdan­dardyń, sonyń ishinde moıynqumdyqtardy alańdatyp otyr­ǵan ınternettiń jaıyn su­raǵan edik.

– Muny bilip otyrmyz. In­ternet jaıyna biz ǵana emes, ózge óńirler de alańdap otyr. Biz Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligimen birge jol kartasyn ázirledik. Munda jergilikti atqarýshy organ, ıaǵnı biz jáne kásipkerler (Beeline, kcell, Altel) qandaı jumys atqaratyn jiktep bereıin. Árkim óz jumysyna yqtııat. Biz 2025 jylǵa deıin 367 eldi mekendi 4G-men qamtamasyz etemiz dep beker aıtyp otyrǵan joqpyz. Sebebi munda ákimdiktiń de, kompanııanyń da jaýapkershiligi bar. Qazir Moıynqumdaǵy Ulan­bel aýylynda múldem baıla­nys joq. Irgeles Sarysý aýdanynyń 4 eldi mekeninde de solaı. Biz muny belgilengen merzimnen keshik­tirmeı mindetti túrde sheshemiz, – dedi ol.

Este bolsa, eldegi birneshe óńir­de qurǵaqshylyq qysyp, aǵyn sýdyń tapshylyǵy biraz tı­tyqtatqan edi. «Jaman aıtpaı jaq­sy joq» degen. Osy rette biz N.Nur­­jigitovten jaýyn-shashyn mól­sheri az tússe, jergilikti ákim­diktiń qandaı is-sharalardy qolǵa alatynyn suradyq.

– Biz egistikti sýarýǵa 646 uń­ǵy­ma qazýdy josparladyq. Ol sý bıdaı, arpa, kókónis, jemis-jıdek, taǵysyn-taǵy ónimderdi sýarýǵa arnalǵan. Al jaıylym jaıyna qatysty baǵdarlama osydan 5-6 jyl buryn iske asty. Jaıylymda uńǵyma qazǵan sharýa qojalyǵyna, jeke kásipkerlerge 80% sýbsıdııa tólendi. Bizdiń óńirde jańylmasam, 3 myńnan asa sharýa qojalyǵy uńǵyma qazyp, qazir ıgiligin kórip otyr. Árıne, qýańshylyqta jańaǵy biz jos­parlap otyrǵan uńǵymalardyń mindetti túrde kómegi bolady. Endi 646 uńǵyma jol kartasy boıynsha 2025 jylǵa deıin qazylýǵa tıis, –  dep jaýap berdi oblys ákimi.