JEMISIN BERGEN JETISTIK

Budan buryn habarlaǵanymyz­daı, Sýomı eline Parlament Má­jilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamed­ja­novtyń resmı sapary Elba­sy­nyń keńesi jáne fın parlament­shileriniń shaqyrýyna baılanysty júzege asyryldy. Mundaǵy maqsat óziniń syrtqy saıasaty men tıimdi beı­bitshilik qyzmetimen ozyq eko­nomıkaǵa áleýmettik baǵyttalǵan, sybaılas jemqorlyq degen atymen joq jáne saıası pátýalyq dástúrge negizdelgen berik jáne turaqty saıası júıesi bar el retinde tany­lyp otyrǵan Fınlıandııanyń ın­no­vasııalyq-tehnologııalyq tájirı­besin zerdelep, bilip, úırený bolyp tabylady. Bul úshin qazaqstandyq delegasııa nazaryna álemniń ozyq kompanııalarymen ıyq túıistirip, alǵa shyqqan fın eliniń aǵash úılerdi turǵyzatyn jetekshi óndiris orny “HONKA” konserniniń, ındýstrııa­lyq-agrarlyq salasynda ataǵy jaı­ylǵan “NOKIA” kor­pora­sııasynyń, Shvesııa men Fın­lıandııadaǵy uıaly baılanys ryno­gyndaǵy kóshbastaýshy “Telia­So­ne­ra” telekommýnıkasııalyq kompa­nııa­synyń, joǵary damyǵan “SITRA” ınnovasııalyq-tehno­lo­gııa­lyq qorynyń qyzmeti men bas­qa da ozyq ǵylymı-tehnıkalyq jetistikter kórsetildi. Búginde Eýropanyń soltústigin­degi qalyń qarǵa kómilgen, ný or­many syńsyǵan Fınlıandııa Santa Klaýs­tyń otany, ataqty shańǵy­shy­lar men buǵy ósirýshilerdiń eli bolyp ta­by­lady. Ekonomıkasy tu­raq­ty, hal­qy­nyń áleýmettik-tur­mystyq jaǵdaıy joǵary eldiń mun­daı jetistiginiń bir syry qyl­mystyń múlde joq bo­lýyn­da shy­ǵar dep oılaımyz. Sonyń ishin­de sybaılas jemqorlyq degen atymen joq kórinedi. Árıne, keıbir eldegi sekildi árkim ortaq qazynadan ózi­niń qaltasyn toltyryp qalýdy ǵana maq­sat etpeı, kerisinshe, eko­nomıkanyń órkendeýine bir kisideı ún qatyp ádildik pen adaldyq sal­tanat qurǵan, salyǵy joǵary eldiń baılyǵy da shal­qyp tur. Ádildik pen teńdik bar­lyq salada ústemdik qurǵan. Fın­lıan­dııa Eýropada al­ǵashqy bolyp erler men áıelderdiń teń quqyly saılaý júıesin en­gizgen. Sonyń nátıjesinde búgingi tańda úkimet músheleriniń jar­ty­synan kóbin jáne parlament depý­tattarynyń 40 paıyzdan astamyn áıelder quraıdy. Memleketti de áıel adam basqaryp otyrǵany belgili. Qazaqstandyq delegasııa múshe­le­rin eń aldymen tańǵaldyrǵany – Hel­sınkı qalasynyń tazalyǵy edi. Árıne, Eýropada taza qala bar­shy­lyq. Biraq myna shahar kóshe­le­rinen birde-bir qyltanaq kezdes­peý naǵyz kóshe mádenıetiniń bel­gi­si bolsa kerek. Kóshe joldary anaý aıtqandaı keń emes, degen­men, kólik keptelegi de joq. Kózi­miz úırenip qalǵan ózimizdegi sekildi ala taıaǵyn qylyshtap, ysqy­ry­ǵymen jer jaryp burysh-buryshta turatyn jol ınspektorlary da kórinbeıdi. Adamdar temirdeı tár­tiptiń ózi úshin kerek ekenin jaqsy biledi. Aýa raıynyń tazalyǵy, qala­nyń sándiligi, tynyshtyq pen tu­raqty­lyq­tyń, joǵary turmys deń­geıiniń qalyptasýy turǵyndardyń densaý­ly­ǵy­nyń myqty bolyp, ádemi ómir sú­rýi­niń kepili. Son­dyq­tan da munda, eń aldymen, sapaly qyzmet kórsetýge asa mán beriledi. Ol úshin bilim men ǵylymdy ıgerý birinshi kezekke qoıylady. Sapaly qyzmet kórsetý mazmuny adam­dar­dyń ál-aýqatty ómir súrýine, áleý­mettik-turmystyq jaǵ­daılarynyń joǵary bolýyna ǵylymı negiz­delgen. Sondyqtan da Elbasy Qazaq­stan­nyń Fınlıandııadan joǵary sapaly bilim berý standarttary men ǵylymı zertteýlerge báseke­les­tik jaǵdaıda qarjy bólý sala­larynda, bolashaq ulttyq ınfra­qu­rylymdy júzege asy­rýda, mem­le­ket­tiń birligin kúsheıtýde, ǵylym men kásipkerlikti damytýda úı­re­netin tájirıbeleri kóp ekendigin aıtty. Mundaı baǵyt-baǵdardy aı­qyn­daý Qazaqstannyń “Eýropaǵa jol” baǵdarlamasymen jáne EQYU-ǵa tóraǵalyq etýimen baı­lanysty bolyp otyr. Sebebi, jo­ǵaryda aıtyp ót­kenimizdeı, jahan­dyq damý kezeńin­de aldyńǵy qatar­ly elderdiń ozyq tájirıbelerin ózine alýy, birinshi kezekte, qazaq­standyq azamattar úshin óte paı­daly. Fınlıandııada ekologııa­lyq ólshemder joǵary, jeke óndiris salasy qaryshtap damyǵan, barlyq jalpy bilim beretin oqý oryndary sa­pasynyń deńgeıi teńestirilgen. So­ǵan oraı munda jeke menshik oqý orny degen atymen joq, bári tek mem­lekettik bolyp tabylady. Onyń ústine Fınlıandııa qo­ǵamyn­da baılar men kedeılerge bó­linbeıdi. Olarda joǵary laýazym­dy qyzmetti halyqtan bıik turý, bó­lektený dep eseptemeıdi. Neǵur­lym joǵary dárejeli sheneýnik árqashan halyqpen tyǵyz, ashyq jumys isteıdi. Shyny kerek, osy saparda qara­paı­ym­dylyq pen jo­ǵary mádenıetti­lik­tiń, kishipeıil­di­lik pen adamger­shi­lik­tiń shyńyn kórsetip júrgen fın eli­niń joǵary laýazymdy jáne qatar­daǵy qyzmet­ke­rin qaısysy kim ekenin bir-bi­ri­nen ajyratý ońaıǵa túspedi. Qyl­mystyń, aldaý-arbaýdyń, alaıaq­tyq­tyń joq bo­lýy adamdardyń, rasynda, adal­dyqtyń shyńyna shy­ǵýyna múmkindik týǵyzǵan. Baı­qaý­syzda aqshaǵa nyǵyz­dalǵan ámııa­ny­ńyz túsip qalǵan jaǵ­daıda izde­seńiz, sol kúıinde murty buzylmaı tabylatyndyǵyna kepildik beremiz deıdi. Sonda áli de keıbir elde ber­seń qolyńnan, bermeseń jo­lyńnan deıtin ádet qalmaı turǵanda munda tipti abaısyzda bireýdiń umytyp, ne joǵaltyp alǵan baǵaly dúnıesin alyp ketý de joq. Mine, munyń bári Fınlıan­dııa­nyń kóptegen salada, ásirese, bilim be­rý­diń kóshbasynda turǵandyǵyn bil­di­re­di. Onyń bári – jańasha oılaý, sapaly qyzmet kórsetý tıim­diligine qol jet­kizý sekildi kóp­te­gen ǵylymı baǵyt­tardyń nátıjesi. Elbasy eki eldiń ekonomıkasy birin-biri tolyqtyryp otyratynyn aıtqan bolatyn. Demek, bizge Sýomıdiń ınnovasııalyq-tehno­lo­gııalyq tájirıbesiniń óte qa­jet­tiligi sekildi Qazaqstannyń qýatty resýrstyq bazasy Fınlıandııany qyzyqtyratyny da anyq. Endeshe, fınderde qalyptasqan júıe – memleket pen kásipkerlik­tiń ózara qarym-qatynasy, ǵalym­dar men iskerlik ortanyń ynty­maq­tastyǵy, tehnologııalyq park­ter men klaster­diń qyzmetteri erek­she nazar aýdarýdy qajet etedi. Bul týraly Májilis Tóraǵasy Oral Muhamed­janov sapar qorytyn­dy­synda alǵan tájirıbeni baıandy etý barysynda memlekettik organdar men Úkimet kerekti salada tıisti nátıje shyǵarýy qajettigin aıtyp ótti. Aleksandr TASBOLATOV.