Quryltaı Memleket basshysynyń arnaıy quttyqtaýymen bastaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń ystyq yqylasyn Prezıdent keńesshisi Málik Otarbaev jetkizip, elimizde júrgizilip jatqan saıası reformalar týraly aıtyp berdi.
«Memleket basshysy Germanııa elindegi quryltaıǵa sáttilik tilep, arnaıy quttyqtaýyn joldady. Shetelde júrseńizder de, ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaý úshin bar múmkindikterińizdi sarp etip, jumys istep jatyrsyzdar. Biz muny óte joǵary baǵalaımyz. Biz únemi sizderge tileýlespiz. Ár kez qoldaý kórsetýge daıynbyz», dedi Málik Otarbaev.
Bul jıyn jyldaǵy basqosýdan erekshe boldy deıdi Kelndegi Qazaq mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy Sádııa Súrer. О́ıtkeni quryltaıǵa jergilikti qandastarymyzben birge Eýropada bilim alyp, kásip istep júrgen otandastarymyz da qatysqan. Sonymen birge Qazaqstannan tarıhı otandaryna qonys aýdarǵan almanııalyq nemister de quryltaı jumysynan shet qalmady.
Kelndegi quryltaıǵa Eýropanyń 15 elinen 20 qazaq uıymynyń ókili qatysty. Biri oqý, endi biri jumys babymen Qytaı, Mońǵolııa men Qazaqstannan kelse, taǵy biri qart qurlyqqa 60-jyldary Túrkııadan qonys aýdarǵandar – 70 jyl buryn Altaıdan Anadolyǵa azappen jetken qazaqtardyń urpaqtary. Uly kóshtiń 70 jyldyǵyna oraı jıynda Abdýrrahman Chetınniń «О́mir jolymdaǵy sońǵy kósh» kitabynyń tusaýy kesildi.
Abddýrahman Chetın – Zýqa batyrdyń nemeresi, Eýropa qazaqtary qaýymdastyǵynyń negizin qalaǵan belgili qoǵam qaıratkeri, tar zamanda qazaqtardyń Túrkııaǵa bet alǵan kóshiniń kózi tiri kýágeri. 1982 jyly Germanııada qazaq qoǵamyn quryp, 2002 jyly Kelnde alǵashqy quryltaı ótkizgen. Qazir qarııa jas urpaqtyń tárbıesine alańdaıtynyn aıtady.
«Buryn balalarymyz oqyp, bilim alsa, óziniń qazaq ekenin tanysa, dinin, tilin bilse dep oılaıtynbyz. Qazir buny aıtýǵa aýyz barmaıdy. Nege deseńiz bári nemisshe, túrikshe oqydy. Qazaq tili joqtyń qasynda. Osy jerde Qazaqstan mádenı ortalyǵy ashylsa, sol jerde qazaq balalary tól ónerin, tilin, dinin úırense degen tilegim bar», dedi Kelndegi Qazaq mádenı ortalyǵynyń qurmetti tóraǵasy Abdýrrahman Chetın.
Abdýrrahman Chetınniń «О́mir jolymdaǵy sońǵy kósh» kitaby HH ǵasyrdyń orta shenindegi qazaq halqynyń basyna túsken náýbet, zulmat jyldar týraly aıtylǵan. «Otandastar qorynyń» uıymdastyrýymen bul eńbek ótken jyly atajurttaǵy oqyrmandardyń qolyna tıgen edi.
Sheteldegi qandastar balalardyń sanasyna ana tilin myqtap sińdirý úshin qazaqsha otandyq ónimderdi bir platformada kórý múmkin bolsa, ol týyndylar ınternette birneshe tilde sýbtıtrmen jarııalansa degen tilegin jetkizdi. Jastar jatjurttyq bop ketpes úshin olardy elge tartý baǵdarlamalaryn kóbeıtý jaıy da qyzý talqylandy. Osy oraıda jýyq arada «Ata jurt» qanatqaqty jobasy engizilmek. Iаǵnı shetelde ulttyń múddesi úshin aıanbaı qyzmet etip júrgen qazaq qoǵamynyń jetekshileri jáne IT, bıznes, mádenıet, ǵylym salasynda ozyq shyqqan qandastarymyzǵa arnaıy karta beriledi.
«Bul karta on jylǵa beriledi. Kartanyń ereksheligi, qandastarǵa elge vızasyz kelip-ketýine, Qazaqstannan bıznes ashýyna, jyljymaıtyn múlik alýǵa, balalaryn barǵan kezde mektepke ornalastyrýǵa, densaýlyq saqtaý qyzmetin paıdalanýǵa, ıaǵnı saıası quqyqtan basqa kádimgi Qazaqstan azamattary sııaqty barlyq múmkindikke ıe bolýǵa múmkindik ashady», dedi «Otandastar qory» KeAQ prezıdenti Abzal Saparbekuly.
Sondaı-aq quryltaı aıasynda Germanııanyń Zalah qalasynda Qazaqstanda týyp-ósken nemister Germanııada Abaı úıin ashty. 20 jyl buryn tarıhı Otanyna oralǵan qazaqstandyq nemis ultynyń ókilderi «Qazan» degen atpen qaýymdastyq qurǵan. 100-den astam múshesi bar uıym qazaqtyń mádenıeti men ónerin nasıhattap keledi. Aýlasyna kıiz úı tigip, qazaqtyń salt-dástúrin nemisterge kórsetip júrgen jerlesterimiz endi uly Abaıdyń shyǵarmashylyǵyn kópshilikke keńinen tanytpaq nıette. «Abaı úıi Germanııa men Qazaqstan arasyndaǵy mádenı kópir bolady degen úmittemiz. Abaı – uly aqyn. Ony álem jurty bilýge tıis. Biz Qazaqstanda týyp-óstik, ol – bizdiń Otanymyz. Týǵan jerimizdiń jyldan-jylǵa kórkeıip, damyǵanyn kórip, qýanyp otyramyz. Bolashaqta elimizge qarjy quıyp, kásip ashqymyz keledi», dedi «Qazan» qazaq qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Valerıı Ostvald. Esterińizge sala keteıik, bul – Eýropada ashylǵan segizinshi «Abai Úiı».
Eýropa qazaqtary kezekti quryltaıdy kelesi jyly Aýstrııada, al 2025 jyly Majarstanda ótkizýdi josparlap otyr.
