Progressıvti memlekettik saıasattyń jáne «jasyl» baǵytqa umtylýdyń arqasynda sońǵy jyldary jańǵyrmaly energııa sektory qýatty serpin aldy. Ekonomıkany «jasyldandyrý» elimizdiń jańa ekonomıkalyq saıasatynyń negizgi qaǵıdattarynyń biri bolyp tanyldy. 2030 jylǵa deıingi energetıkalyq teńgerimdegi jańǵyrmaly energııa úlesiniń nysanaly ındıkatory 10 paıyzdan 15 paıyzǵa deıin ósti. Endi 2060 jylǵa deıingi kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý strategııasy qabyldandy. Sondaı-aq 2035 jylǵa deıingi boljam balansy 6 GVt jańǵyrmaly energııa kózderiniń qýattaryn iske qosýdy kózdeıdi.
Budan álemniń damyǵan ozat elderi tabıǵat anany barynsha qorǵap, jasyl «jaılaý» ómirge tezirek jetýge asyǵyp jatqanyn ańǵaramyz. Osynaý jasyl kósh-kerýenniń qataryna qazaq eliniń ileskeni qandaı jaqsy.
Byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizde jalpy qýaty 2388MVt bolatyn 130 jańǵyrmaly energııa kózderiniń nysany paıdalanýǵa berildi. Jalpy ótken jyly atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde jańǵyrmaly energııa kózderiniń elektr energııasyn óndirý úlesi 4,5 paıyzdy quraǵan. Negizi 2018 jyldan bastap jańǵyrmaly energııa kózderiniń jobalaryn irikteý boıynsha aýksıondyq tetik iske qosyldy. Ol sheteldik ınvestorlar men halyqaralyq damý ınstıtýttary tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy. Osy josyqpen 5 jyl ishinde aýksıondarǵa álemniń 13 elinen 232 kompanııa qatysty. Sóıtip, jańǵyrmaly energııa sektory 1 trln teńgeden astam ınvestısııa tartty. Sonyń arqasynda biliktiligi joǵary mamandarǵa 2000-nan astam turaqty jumys oryndary quryldy.
Sońǵy jyldary elimizdiń elektr energetıkasyndaǵy jańa qýattardyń ósýi jańǵyrmaly energetıka esebinen júzege asyrylýda. Máselen, 2019 jyldan 2022 jyldyń sońyna deıingi jaǵdaı boıynsha ádettegi stansalardyń qýatyna 311,5 MVt qarsy qýaty 1908,2 MVt jańǵyrmaly energııa kózderi paıdalanýǵa berildi.
Atalǵan iskerlik qoǵamdastyǵyn shoǵyrlandyrý maqsatynda bes jyl «Qazaq Green» Jańǵyrmaly energııa kózderi qaýymdastyǵy quryldy. «Qazaq Green» quramyna jańǵyrmaly energııa kózderi naryǵynyń barlyq negizgi oıynshylary: ınvestorlar, ázirleýshiler, jabdyqtardy jetkizýshiler, halyqaralyq uıymdar men qarjy ınstıtýttary, ýnıversıtetter kiredi. «Qazaq Green» Energetıka mınıstrliginde, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginde, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynda akkredıttelgen. Búginde «Qazaq Green» óziniń tabysty bastamalary retinde «Qazaq Green» aqparattyq-taldaý jýrnalyn jáne «jasyl» ekonomıka boıynsha qazaqgreen.com jańalyqtar portalyn shyǵaryp otyr.
Qazaqstanda jańǵyrmaly energııa kózderin damytýdyń asa ózekti máselelerin talqylaý maqsatynda «Qazaq Green» 2019 jyly alǵash ret «Solar fest Qazaqstan» jańǵyrmaly energııa kózderi boıynsha halyqaralyq iskerlik festıvalin ótkizdi. Is-sharanyń negizgi nátıjesi Hartııa – jańǵyrmaly energııa kózderi iskerlik qoǵamdastyǵy Úkimetine úndeý boldy. Onda sektordy damytýdyń mańyzdy máseleleri kóterildi. Aıta ketý kerek, ol usynystar men talaptardyń kópshiligi oń sheshimin tapty.
Atap aıtqanda, jańǵyrmaly energııa kózderi shaǵyn aýqymdy jobalaryn engizýdi yntalandyrý máseleleri, shartty tutynýshylardyń tólem qabilettiligi táýekelderin ótpeli tarıfti engizý arqyly tómendetý sharasy, jańǵyrmaly energııa kózderi boıynsha esep aıyrysý-qarjy ortalyǵynyń qarjylyq turaqtylyǵy qamtamasyz etildi, sondaı-aq elimizdiń ýnıversıtetterinde jańǵyrmaly energııa kózderi boıynsha bilim berý baǵdarlamalary iske qosyldy, bularmen birge jańǵyrmaly energııa kózderi jobalary ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý úshin basym qyzmet túrleriniń tizbesine engizildi.
Atalǵan festıvaldy Qazaqstandaǵy Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasy, Eýrazııalyq Damý Banki, KAZENERGY qaýymdastyǵy da qoldaǵan. Osyǵan qarap, álemniń damyǵan jáne olarǵa ilesýshi elderi ekologııalyq taza jáne barlyq ıgilikte únemshil órkenıetke qadam basqanyn anyq kórýge bolady. Festıvalge qatysqandar aldynda Italııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Marko Albertı, Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Ketı Lıch, Parlament Májilisiniń depýtaty D.Turǵanov, Aqmola oblysynyń ákimi E.Marjyqpaev, Energetıka vıse-mınıstri J.Nurmaǵanbetov, EQQDB Eýrazııa, Taıaý Shyǵys jáne Afrıka óńiriniń energetıka jónindegi dırektory Aıda Sıtdıkova, ornyqty damý máseleleri boıynsha otandyq jáne halyqaralyq sarapshylar sóz sóılep, jasyl ekonomıka boıynsha ózekti máselelerge degen óz oı-pikirlerin bildirdi.
«Qazaq green fest» sessııalarynda Qazaqstan Respýblıkasy úshin energetıkalyq kóshýdiń ózekti máseleleri jan-jaqty talqylandy. Ásirese energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý sharalary basty nazarda boldy. Jańǵyrmaly energııa kózderi sektoryndaǵy memlekettik saıasat ashyq aıtyldy. Oǵan qosa, eldegi elektr energetıkasyn damytýdyń strategııalyq paıymy da nazardan tys qalmady. Jańǵyrmaly energııa kózderi jobalaryn iske asyrý úshin qoljetimdi qarjylandyrý máseleleri men ESG-saıasatynyń genderlik jáne korporatıvtik aspektileri, sondaı-aq kómirtegi naryqtaryn damytý isteri talqylandy. Sessııada bıznes ókilderi jańǵyrmaly energııa kózderi jobalaryn iske asyrý kezinde ushyrasatyn problemalary men qıyndyqtary týraly ashyq aıtýǵa múmkindik aldy.
«Qazaq Green Fest» aıasynda «Qazaq Green» JEK qaýymdastyǵynyń bazasynda baǵdarlamany tereńdetip oqytyp, úıretetin arnaıy mektep ashylǵany týraly málim boldy. Ondaǵy kýrstar ıkemdilik qaǵıdatyn eskere otyryp ázirlengen. Bul oǵan qatysýshylardyń túrli qajettilikterine beıimdeýge múmkindik beredi. Atalǵan kýrsty jańǵyrmaly energetıka salasyna jańadan kelýshilerge de, bilimderin jańartqysy keletin tájirıbeli mamandarǵa da beıimdeýge bolatynyn bildiredi. «Qazaq Green» JEK mektebinde oqytýdy salanyń sarapshy-praktıkteri júrgizedi.
Sonymen qatar festıvalda Qazaqstanda alǵashqy erikti kómirtegi sertıfıkaty – «Qazaq green certificate» iske qosylatyny jarııalandy. Bul quraldyń negizgi mindeti barlyq nıet bildirgen kompanııalarǵa korporatıvtik deńgeıde kómirtegi izin tómendetýin rastaý múmkindigin berý bolyp tabylady. Bul sertıfıkatty «Qazaq Green» jańǵyrmaly energııa kózderi qaýymdastyǵy «Kaspıı taýar bırjasy» aksıonerlik qoǵamymen birlesip ázirledi.
Is-sharaǵa Qazaqstan, AQSh, Ulybrıtanııa, Italııa, Fransııa, Germanııa, Qytaı, Japonııa, О́zbekstan, Reseıden 300-den astam adam, onyń ishinde «QazMunaıGaz» UK» AQ, Visor Holding, ENI, Shell, KPO, NCOC, Air Liquide, Toyota Tsusho, Chevron, Tengizchevroil, Sany, Longi, Huawei jáne t. b. kompanııalardyń ókilderi qatysty.
El úshin ıgiligi mol is-sharanyń qorytyndysy boıynsha Hartııa – Jańǵyrmaly energııa kózderi iskerlik qoǵamdastyǵynyń Qazaqstan Úkimetine úndeýi daıyndaldy.
«Qazaq green fest» – jańǵyrmaly energetıkany damytý máselelerin talqylaý ony qajet etken elektr energetıkasy salasyn transformasııalaýdyń qozǵaýshy kúshi boldy dep sanaımyz. Búgingi tańda jańǵyrmaly energııa kózi sektorynyń aldynda mańyzdy mindetter tur. Ol jańa óndirýshi qýattardy engizý esebinen eldiń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Bularmen birge, halyq pen kásipkerliktiń shaǵyn aýqymdy JEK-ti damytýy, ekijaqty kelisimsharttar segmentin damytý, energııa jınaqtaý júıelerin paıdalaný sharalary bolyp tur. Sondyqtan biz jańǵyrmaly energııa kózderi – kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý úshin eń tıimdi qural dep sanaımyz», dedi «Qazaq Green» JEK qaýymdastyǵynyń Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Nurlan Qapenov.
