Negizgi UBT nátıjesi

Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Qýanysh Erǵalıevtiń aıtýynsha, 162 myń talapker UBT-ny eki múmkindikti qosa eseptegende, 291 myń ret tapsyrǵan. Testileý qorytyndysy boıynsha 135 myńǵa jýyq talapker shekti upaı jınady. Bul qatysýshylardyń jalpy sanynyń shamamen 83 paıyzyn quraıdy. Kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 16 paıyzǵa artqan (2022 jyly – 67 paıyz). UBT-nyń ortasha upaıy ótken jylǵy kórsetkishten 7 balǵa artyp, 73 baldy qurady (2022 jyly – 66 ball). Bes adam eń joǵary kórsetkish kórsetip, 137 ball jınady. 2 868 oqýǵa túsýshi 120 baldan joǵary nátıjege qol jet­kizdi.

– Túlekterdiń 75,16 paıyzǵa jýyǵy qazaq tilinde, 24,74 paıyzy orys tilinde, 0,1 paıyzy aǵylshyn tilinde testileýden ótti. Testileý bes pán boıynsha ótkizildi: úsh mindetti jáne eki beıindi. Test tapsyrmalarynyń sany 120, onyń ishinde Qazaqstan tarıhy boıynsha – 20, matematıkalyq saýattylyq boıynsha – 15, oqý saýattylyǵy boıynsha – 15 jáne eki beıindik pán boıynsha 35 tapsyrma. Testileý uzaqtyǵy – 4 saǵat (240 mınýt). Erekshe bilim berý qajet­tilik­teri bar talapkerlerdiń testileýdi yńǵaıly tapsyrýy úshin UBT ýaqyty 40 mınýtqa uzartylǵan. Olar úshin syzba jáne dıagrammalarsyz suraqtar jasaldy. Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde 478 erekshe bilim berý qajettilikteri bar testilenýshi UBT-ǵa qatysty, – dedi Qýanysh Erǵalıev.

Ulttyq testileý ortalyǵynyń dırektory Rýslan Emelbaevtyń aıtýynsha, bıylǵy UBT-da birneshe erekshelik boldy. Birinshiden, «Qazaqstan tarıhy» jáne «Oqý saýattylyǵy» pánderi boıynsha test tapsyrmalarynyń sanyna ózgerister engizildi. Endi «Qazaqstan tarıhynyń» bir nusqasynda 20 test tapsyrmasy, «Oqý saýattylyǵynan» 15 test suraǵy usynyldy. Ekinshiden, 2022-2023 oqý jylynan bastap «Informatıka» páni UBT beıindik pánder kombınasııasynyń tizimine engizildi. Osyǵan baılanysty «Informatıka muǵalimderin daıarlaý», «Aqparattyq tehnologııalar», «Aqparattyq qaýipsizdik» bilim berý baǵdarlamalarynyń toptaryna túsýshiler «Matematıka-Informatıka» kombınasııasy boıynsha UBT tapsyrdy. Talap­ker­lerdiń 18 paıyzy «Matematıka-Fızıka», 17 paıyzy «Bıologııa-Hımııa», 13 paıyzy «Shyǵarmashylyq», 10 paıyzy «Matematıka-Informatıka» pánderin tańdady.

UBT-ǵa daıyndalý úshin onlaın synaq testi­leý­di iske qostyq.  Bilim berý ortalyqtarynyń qol­daýymen tegin onlaın sabaqtar júrgizildi. Oqý jy­lynyń basynda Ulttyq testileý ortalyǵynyń saıtynda ár pán boıynsha test spesıfıkasııa­sy, test jospary, «Qazaqstan tarıhy» jáne «Dúnıejúzi tarıhy» pánderi boıynsha 100 data tizimi, «Informatıka» páni boıynsha úsh tilde termınder tizimi, «Qazaq ádebıeti» jáne «Orys ádebıeti» boıynsha shyǵarmalar tizimi jarııalandy. Sonymen qatar UBT-nyń kúnin, ýaqytyn, orny men beıindik pánderin eske salatyn SMS joldandy. Testileý barysynda kalkýlıator men Mendeleev kestesi kompıýter ekranynda qoljetimdi boldy. Testileý aıaqtalǵan soń ár pán boıynsha jeke taqyryptyq taldaý qoljetimdi. Balalar óz nátıjelerin ǵana emes, sondaı-aq qandaı taqyryptardan qate jibergenin kórip, UBT-nyń ekinshi múmkindigine daıyndyǵyn jaqsarta aldy, dedi Rýslan Emelbaev.

Bıyl UBT-da bir de bir bógde tulǵa anyqtalǵan joq. Esterińizde bolsa 2021 jyly mundaı 18 jaǵdaı, byltyr 1 jaǵdaı anyqtalǵan edi.

– UBT ótkizý barysynda 402 talapker smartfon, shpargalka jáne basqa da tyıym salynǵan zattardy alyp ótý áreketi saldarynan test tapsyrý múmkindiginen aıyryldy. Testileý kezinde erejelerdi buzǵany úshin aýdıtorııadan 312 adam shyǵarylyp, olardyń nátıjeleri joıyldy. Keıbir testilenýshilerden jasyryn kameralar, mıkroqulaqqaptar, smartfondar, basqa da ty­ıym salynǵan zattar tabyldy. Sonymen birge biz barlyq beınejazbaǵa 2023 jylǵy 31 qazanǵa deıin taldaý jasaımyz. Eger tyıym salynǵan zattardy paıdalaný faktileri anyqtalsa, talapker bilim berý grantynan aıyrylady. Bul norma 2020 jyly alǵash ret qoldanylǵan edi. 2020 jyly beınejazbalardy qaıta qaraý nátıjesinde 152 testilenýshiniń, 2021 jyly 52 adamnyń, 2022 jyly 217 adamnyń nátıjesi joıylǵan bolatyn. Bıyl da bul jumys qolǵa alyndy. Negizgi UBT barysynda 50 myńnan astam ótinish kelip tústi, onyń ishinde 805 ótinish qanaǵattandyryldy. Qysqasy, UBT shtattyq rejimde ótti dep aıtýǵa tolyq negiz bar, – dedi ortalyq basshysy.

Birneshe kúnnen keıin grant konkýrsyna qatysý úshin ótinishter qabyldaý bastalady. Bıyl qabyldaý naýqany 13-20 shilde aralyǵynda ótedi. Alys aımaqtarda turatyn talapkerlerge yńǵaıly bolý úshin eGov elektrondy úkimet portaly arqyly onlaın ótinish qabyldaý júrgiziledi. Sonymen qatar qujattaryn dástúrli formatta – oflaın tapsyrǵysy keletinder úshin joǵary oqý oryndarynyń qabyldaý komıssııalary jumys isteıdi. Qujattardy kez kelgen joǵary oqý orny arqyly tapsyrýǵa bolady. Mysaly, Almatyǵa oqýǵa túsýdi josparlap otyrǵan aqtaýlyq túlek grantqa ótinish berý úshin Almatyǵa kelmeı-aq, qujattaryn eGov arqyly onlaın nemese jer­gilikti joǵary oqý orny arqyly oflaın tap­syra alady.

– Bıyl bakalavrıatqa túsýge 73 myń grant bólinip otyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha barlyq granttyń 60 paıyzy tehnıkalyq mamandyqtarǵa bólindi. Olardyń basym bóligi «Injenerlik, óńdeý, qurylys salalary» bilim berý baǵdarlamasy toptaryna qarastyrylǵan – 18 744 grant. Al «Pedagogıkalyq ǵylymdarǵa» – 12 560 grant, «Aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar» salasyna – 10 103 grant, «Jaratylystaný ǵylymdary, matematıka jáne statıstıka» baǵytyna 7 388 grant tıesili. «Serpin» baǵdarlamasy arqyly túsýshilerge 3 653 grant bólingen. Sonymen qatar bıyl halyq tyǵyz qonystanǵan batys jáne jańadan qurylǵan óńirlerdiń jastary úshin granttar bólindi.  Atyraý oblysy – 1 500, Mańǵystaý oblysy – 1 500, Ulytaý oblysy – 300, Jetisý oblysy – 300, Abaı oblysy – 500, Shymkent – 400, Túrkistan oblysy – 500. Bul granttar pedagogıkalyq, ınjenerlik, IT mamandyqtarǵa jáne jaratylystaný ǵylymdaryna baǵyttaldy, – dep naqtylady vıse-mınıstr.

Bıyl pedagogıkalyq kvota 47 paıyzǵa deıin ulǵaıtyldy. Sondaı-aq alǵash ret aýylsharýa­shy­lyq jáne ınjenerlik baǵyttardy qoldaý maq­satynda qanatqaqty rejimde arnaıy kvota bó­lin­di. Bul granttar óńirlik joǵary oqý oryndaryna berilgen.

– Jalpy, bıylǵy ózgeristerdiń basym bó­li­gi óńirlik joǵary oqý oryndaryn qoldaý maq­sa­tynda júzege asyrylyp jatyr. El boıynsha stýdentterdiń 1/3 bóligi Almatyda oqıdy. Sebebi 35 joǵary oqý orny osy qalada ornalasqan. Bul óz kezeginde jataqhana jetispeýshiligin týyndatyp otyr. Sondyqtan biz bıylǵy talapkerlerge óńirlik ýnıversıtetterge túsýge keńes beremiz: sapa jaǵynan esh kem túspeıdi, jataqhana máselesi de joq. Onyń ústine óńirlik ýnıversıtetterde sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldary ashylyp jatyr. Olarǵa da jeke grant qarastyrylǵan, – dedi Qýanysh Erǵalıev.

Jyl saıyn jalpy grant sanynan arnaıy kvota bólinetinin bilemiz. Bıyl da áleýmettik osal jeti topqa kvota saqtalady. 2022 jyldan bastap aýyl kvotasy 35 paıyz bolyp bekitilgen. Jyldaǵydaı bilim berý granty ıegerleriniń tizimi 10 tamyzǵa deıin jarııalanady. Joǵary oqý ornyna qujat qabyldaý 25 tamyzǵa deıin júzege asyrylady.