Qostanaıda KIA zaýyty salynady
Halyqaralyq forýmda sóz sóılegen aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov óńirdiń ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq áleýetin baıan etti.
– Búginde shetelden ınvestısııa tarta otyryp, elimizde bıznes júrgizýge qolaıly jaǵdaı jasaýǵa Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi erekshe mán berip otyr. Biz ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasap, qoldaý sharalaryn jalǵastyra bermekpiz. Qostanaı óńirinde jerasty qazba baılyqtarynyń úlken qory jatyr. Elimizdegi jalpy temir keni qorynyń 92 paıyzy, boksıttiń – 98%-y, kobalt qorynyń – 81%-y, nıkeldiń 51%-y, tıtannyń 6,5%-y, altyn keniniń 3,5% paıyzy Qostanaı oblysynyń aýmaǵynda jatyr. Osy ýaqytqa deıin oblysta 350-deı ken orny zertteldi. Búginde sonyń 145-inde ǵana ken baıytý, óńdeý jumystary júrip jatyr. Qalǵan 210-y, ıaǵnı jer astynda jatqan ushan baılyqtyń 60 paıyzy ıgerilmeı tur. Sondyqtan jańa múmkindikterdi qarastyra otyryp, tyń jobalardy birlesip iske asyrý úshin sheteldik áriptesterimizdi shaqyryp otyrmyz. Biz olarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıynbyz, – dedi oblys ákimi.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, oblys bıýdjeti ótken jylmen salystyrǵanda 44 paıyzǵa ósken. Bıyl alǵashqy jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha, oblys bıýdjeti 637 mlrd teńgege deıin jetip otyr. Oblysta mashına qurastyrý, taý-ken óndirisi, metallýrgııa, tamaq ónerkásibi qarqyndy damyp keledi. Investforýmǵa kelgen KIA zaýytynyń bas dırektory Kım Dekı Qazaqstanmen tyǵyz yntymaqtasýǵa nıetti ekenin atap ótti. Kım Dekı myrzanyń aıtýynsha, aldaǵy jyldary Qostanaıda sońǵy úlgidegi KIA avtomobılderin shyǵaratyn avtozaýyt qurylysy bastalady. Zaýyt qurylysy bıyl qazan aıynda bastalyp, 2025 jyldyń qazan aıynda usaq torapty mashına qurastyrý óndirisi iske qosylady. Zaýyt jylyna 70-75 myńdaı avtomobıl qurastyratyn bolady.
– Jobany júzege asyrý maqsatynda biz 200 mln dollarǵa teń ınvestısııa salýdy kózdep otyrmyz. 120 mln dollarǵa qurylǵylar satyp alynady, qalǵany zaýyt qurylysyna jumsalady, – dedi Kım Dekı.
«KIA Corporation» kompanııasynyń CKD-komponentterdi satý boıynsha úılestirýshi dırektory Nam Chýnsık 2027 jylǵa qaraı Qazaqstannyń avtomobıl naryǵy 2021 jylmen salystyrǵanda eki esege artatynyn atap ótti. Búginde alpaýyt kompanııanyń 24 áriptesi jıyrmaǵa jýyq elde CKD-bıznes júrgizedi eken. Qazirshe, aldyńǵy qatarly álemdik avtobrendtiń alǵashqy ondyǵyna enetin koreı kólikterin qurastyrý Reseı men О́zbekstanda jaqsy jolǵa qoıylǵan. Taıaý jyldary bulardyń qataryna Qazaqstan da qosylmaq.
Maıatas taý-ken baıytý kombınaty iske qosylady
Aldaǵy tórt jyldyń ishinde iske qosylatyn aýqymdy ınvestısııalyq joba búginde boksıt óndirisi toqtap qalǵan Arqalyq óńirine tyń serpin bermek. «Qostanaı taý-ken metallýrgııa korporasııasy» JShS Bas dırektory Sergeı Krıajevskıhtiń aıtýynsha, Arqalyq pen Ulytaý aýdanynyń shekarasynda jatqan jerasty baılyǵyn óndirý jáne óńdeý klasterin jolǵa qoıý úshin 315 mlrd teńge ınvestısııa tartylady.
– Kombınat 1 200 jumys ornyn ashýdy josparlap otyr. Jańa óndiris oshaǵy jylyna 2 tonnaǵa deıin dore (altyn-kúmis qorytpasy) quımasyn jáne 420 myń tonna polımetall kenderiniń konsentratyn óndirýdi qolǵa alady, – dedi S.Krıajevskıh.
Maıatas taý-ken baıytý kombınaty 2027 jyly paıdalanýǵa berilmek. Munda óndiriletin polımetall kenderiniń konsentraty jańa júzjyldyqtyń eń joǵary suranysqa ıe metaldary – mys pen nıkeldiń qospasynan turady. Búginge deıin ken ornynyń aýmaǵynda 42 uńǵyma qazylyp, aýqymdy jumys júrgizilgen. Qazir sol jumystardan alynǵan shıkizat úlgileri zertteýden ótip, ken ornynyń geologııalyq modeli jasalyp jatyr.
Halyqaralyq logıstıkalyq hab salynady
Bul týraly forýmǵa qatysqan «TLK» «Tobyl» JShS kompanııasynyń basshysy Aıdyn Álimov baıan etti.
– Halyqaralyq naryq keńistiginde toǵyz joldyń torabynda jatqan Qostanaı taýar tasymaldaýǵa qolaıly transporttyq magıstraldardyń túıisetin tusyna jaqyn jatyr. Bizge «Soltústik Qazaqstan – Ońtústik Oral», Qytaı, Aýǵanstan, Túrkııa, Iran jáne О́zbekstan baǵyttary boıynsha júk aǵyndaryn shoǵyrlandyrýǵa múmkindik bar. Sondaı-aq oblysta jyl saıyn jańa kásiporyndar ashylyp jatyr. Máselen, Qostanaı qalasynyń ındýstrııalyq aımaǵynda aldaǵy úsh jyl ishinde mashına jasaý sektorynda 10 joba iske qosylmaq. Al bizdiń kompanııa qolǵa alyp jatqan qurǵaq porttyń ashylýy óńirlik shekaralyq saýda-sattyqty damytýǵa múmkindik beredi, – dedi A.Álimov.
О́ńirde qurǵaq port salýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin atap ótken spıkerdiń aıtýynsha, 2021 jylmen salystyrǵanda óńirde 2022 jyly konteınermen júk tasymaldaý kólemi 563 paıyzǵa artqan. Bul kórsetkish bıyl taǵy da shamamen 200 paıyzǵa deıin artady.
– Qazaqstandaǵy júk tasıtyn konteınerlerdiń tapshylyǵy 2021-2022 jyldary 300 paıyzdyń ústine shyǵyp ketti. Qostanaıda KIA zaýyty iske qosylsa, konteıner tapshylyǵy 560, al astyq jınaý kezeńinde 800 paıyzǵa deıin jetedi. О́ńirde qurǵaq port salýdyń aýadaı qajet ekenin osydan-aq kórýge bolady, – dedi A.Álimov.
Halyqaralyq logıstıkalyq hab salynsa, jylda, ásirese, kúzgi jıyn-terim naýqanynan keıin dıqandardyń basty bas aýrýyna aınalatyn júk vagondarynyń tapshylyǵy degen máseleniń túıini tarqatylady. Jylyna 300-350 myń konteıner qabyldap, jóneltetin qurǵaq port Eýropa, Qytaı, Ortalyq Azııa elderine júk jóneltetin ortalyqqa aınalmaq.
Igi jobany «Allur» zaýyty men halyqaralyq «DP World» kompanııasy júzege asyrmaq. 37 mlrd teńge qarjyǵa salynatyn qurǵaq port ındýstrııalyq aımaqtyń 157 gektar aýmaǵyn alady. Halyqaralyq logıstıkalyq hab iske qosylsa, 700-den asa jumys orny ashylady. Hab júkti saqtaý, jóneltý, kedendik rásimdeýden ótkizý, tekserý, qaptaý qyzmetterin kórsetedi.
Forýmǵa qatysqan «Polımetall Eýrazııa» JShS Bas dırektory Qanat Dosmuhametov 2030 jylǵa qaraı parnıkti gazdyń shyǵymyn 30 paıyzǵa deıin qysqartýǵa nıetti ekenin aıtty. Ol úshin kásiporyn 2025 jyldyń ekinshi toqsanyna deıin kún kózinen qýat alatyn elektr stansasyn paıdalanýǵa berýdi josparlap otyr. Stansa táýlik boıy alma-kezek jumys isteıdi. Bul kómir óndirýshi kásiporyndardyń qorshaǵan ortaǵa zııany mol elektr energııasynan bas tartýyna múmkindik bermek. Atalǵan kompanııa, buǵan qosa Fedorov aýdanyndaǵy 700 gektar aýmaqqa orman aǵashtaryn otyrǵyzýdy kózdep otyr.
Forým barysynda Qostanaıdaǵy «Baıan Sulý» AQ aldaǵy ýaqytta óndiristik qýatyn odan ári arttyryp, irgesindegi otyz jyldan beri turǵan burynǵy nan zaýytynyń ǵımaraty men jerin satyp alyp, taǵy bir iri kondıterlik fabrıka salýdy josparlap qoıǵany aıtyldy. Qurylys nysanynyń smetalyq qujattary men jospary daıyn. Jobany júzege asyrýǵa kem degende 20 mln eýro ınvestısııa salynbaq.
Qostanaı kondıterlik fabrıkasy keıingi 10 jylda óndiristi jańǵyrtýǵa 20 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa salǵan. Bul ónimniń básekege qabilettiligin qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Nátıjesinde, qazir kásiporynda jylyna 40 myń tonna tátti taǵam túrleri óndiriledi. Daıyn ónimniń jartysy alys jáne jaqyn shetelderge eksporttalady. Tabıǵı ári sapaly ónimder naryqta suranysqa ıe. Jergilikti shıkizatqa árkez basymdyq beriledi.
– Biz jyl saıyn jańa jabdyqtar satyp alý arqyly kondıterlik ónimderdiń jańa túrlerin engizip kelemiz. Sáıkesinshe, naryqta álemdik óndirýshiler men transulttyq kompanııalarmen básekege qabiletti bolýǵa tyrysamyz. Ekologııalyq taza ónim qazaqstandyq kondıterlik ónimderdiń basty artyqshylyǵy sanalady. Kondıterler óndiris kólemin ulǵaıtýǵa nıetti. Jumys istep turǵan sehtarmen qatar jańa fabrıkany iske qosý – josparda. Bul ınvestısııalyq jobanyń artyq tustary mol. Jańa jobanyń tek bastapqy kezeńinde shamamen 13 mlrd teńge ınvestısııa quıylady. Árıne, buǵan memlekettik qoldaýdyń arqasynda qol jetkizdik, – dedi «Baıan Sulý» AQ basqarma tóraǵasy Tımýr Sadyqov.
200-den asa bıznes ókilderi jınalǵan forým barysynda taraptar quny 700 mlrd teńgeden asatyn kelisimder men memorandýmǵa qol qoıdy.
