«Sáýlesi bar urpaq» nasıhaty

Kók pen jerdiń arasynda adamzat balasy aqyl-oıynyń temirqazyǵyna aınalǵan Abaıy bar da ulttyń adasatyn ne jóni bar? Tamyz týa qazaq dalasy Abaıdyń týǵan kúnine, aqyl-oıdy úlgi etýge kirisip ketedi. Mekeme, ujym bolyp Abaı rýhyna jaqyndaýǵa tyrysady. Sonyń biri – Astanadaǵy Jýrnalıster alleıasynda Abaı Qu­nanbaıuly atyndaǵy №87 mektep-gımnazııa uıymdastyrǵan «Aldymda aqyn Abaı – Temirqazyq!» atty ádebı kesh edi.

Abaı dańǵyly men «Egemen Qazaq­stan» gazeti» kóshesiniń qıylysyndaǵy al­leıada ánshiler oryndaýynda Abaı ánderi asqaqtady, atalǵan mektep oqý­shylary aqynnyń óleńderi men qara sózderin oqydy. Qaıtalap qanshama ret oqy, osyndaı is-sharalardan bir óleńin birneshe ret tyńdarsyz, biraq Abaı shyǵarmalary estigen saıyn jańa qyrynan tanylady. Dál qazirgi sátińniń týra joly. Budan keıingi zamandardyń da kósh-kerýenindegi jas urpaqtyń úni­men bolashaqqa jol tartatyn azbas-tozbas dáýlet emeı ne bul? Hakim rý­hyna jaqyndaǵan ár urpaq ómir mánin tereńirek sezinip, janyna jaryq sáýle tabady. Aqynnyń ózi aıtpaqshy, «zamanǵa kúılemeı, ystyq qaırat, nurly aqyl, jyly júrektiń» qýatymen ómir súredi. Osy qasıetterdiń ıgiligin ózi ǵana kórip qoımaı, aınalasyn nurlandyrady. Abaı atyndaǵy №87 mektep-gımnazııa ótkizip jatqan dúnıeden biz sony uqtyq.

Qazaqstan Jazýshylar odaǵy­nyń múshesi, aqyn Almahan Muhamet­qa­lıqyzy abaıtanýdyń keıbir máse­leleri tóńireginde oı toptastyrdy. «1903 jyly Abaı úıine tintý júrgizildi, bıyl soǵan 120 jyl tolyp otyr jáne ol tintýdiń osy Aqmola óńirimen baılanysy bar. Bul da tarıh. Zertteýshiler buǵan da bet bursa, úlken jumys bolar edi. Abaıdy tanytýǵa tek til, ádebıet mamandarynyń ǵana emes, tarıhshy ǵalymdardyń da eńbegi qajet. Aqyn úıi nege tintildi, Sháımerden Qosshyǵulov degen kim, Astananyń irgesindegi Qosshy qalasy týraly ne bilemiz? 1903 jyly Abaı «Jalyn men ottan jaralǵan» degen jalǵyz-aq óleń jazypty. Osy jalǵyz-aq shyǵarmasy onyń ǵumyrlyq azaby men mehnatynan habar beredi», dedi aqyn Almahan Muhametqalıqyzy.

Eki oqýshynyń dıalog arqyly aqynnyń birinshi qara sózin oqyǵany senimdi ári uǵymdy shyqqandaı kórindi. Oılandyratyn mundaı sózge usta oqýshylardyń aýzynan shyqqan nasıhat hakimniń ózi aıtpaqshy, «bireýden bireý alyp elge tarap, sáýlesi bar jigitter bir oılanarǵa» saıady.

Abaıdy boıyna sińirgen urpaq iske kiriser kez de kelgen sııaqty...