«AlES» kompanııasy ókilderiniń aıtýynsha, qalany elektr qýatymen 51,4 paıyzǵa, ortalyqtandyrylǵan jylý aımaǵynda jylý energııasymen 70 paıyzǵa qamtamasyz etip otyr. Nysandardyń elektr qýaty – 1 235,7 MVt, al jylý qýaty – 4 049 Gkal. О́ndiristik qýattar jyl saıyn 5 mlrd kVtsaǵ, al jylý energııasyn 5,3 mln Gkal-dan asa óndirýge múmkindik beredi. A.Jaqutov atyndaǵy Almaty JEO-2 – elektr jáne jylý energııasyn biriktirip óndirý boıynsha Qazaqstandaǵy eń iri jylý elektr stansasy. Onyń ornatylǵan elektr qýaty – 510 MVt, jylý qýaty – 1 411 Gkal/saǵ. Bul uzaq tehnologııalyq qubyrlar arqyly AlES kompanııasynyń basqa energııa kózderimen baılanysty. Aıtyp otyrǵanymyz – JEO-1 jáne Batys jylý kesheni (JTK). Úsh qýat kózi – JEO-2, JEO-1 jáne Batys jylý kesheni birigip, birin-biri teńestire otyryp, almatylyq tutynýshylardy jylý energııasymen qamtamasyz etip otyr.
Baspasóz týryna qatysýshylarǵa rettelip kórsetiletin qyzmetter boıynsha ınvestısııalyq baǵdarlamany iske asyrý barysy týraly aıtyldy. AlES mamandarynyń aıtýynsha, 2023-2024 jylytý maýsymyna daıyndyq boıynsha negizgi jabdyqtardy jóndeý kestesi ázirlendi jáne bekitildi. Bul «KEGOC» AQ júıelik operatorynyń ulttyq dıspetcherlik ortalyǵymen kelisilgen.
Jóndeý naýqany barysynda JEO-2 Batys jylý kesheni negizgi jabdyqtyń 70 birligin (qazandyq, týrbınalyq jáne gıdroagregattar) jáne 2 jylý trassasyn jóndeý josparlanyp otyr. 14 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha 48 tehnıka, ıaǵnı jalpy kólemniń 68 paıyzy jóndeldi.
Á.Jaqutov atyndaǵy JEO-2-niń bas ınjeneri Baýyrjan Qalıev 5 qazandyq agregaty men 4 týrboagregattyń jóndeý jumystary aıaqtalǵanyn, 2 qazandyq qondyrǵysy men 2 týrboagregatqa jóndeý jumystary júrgizilip jatqanyn aıtty. Segizinshi qazandyqtyń qondyrǵysyn jóndeý birer kúnde bastalady.
Eske salsaq, JEO-2-de 8 energetıkalyq qazandyq jáne 6 týrboagregat bar. JEO ózi 1980 jyly paıdalanýǵa berilgen, jabdyqtardyń tozýy 72,4 paıyzǵa jetken. «Jóndeý jumystary 1 qarashaǵa deıin tolyq aıaqtalady dep otyrmyz. Almatyda jylytý maýsymy, ádette, kún raıyna baılanysty 15 qazanda bastalady, biraq jabdyq aınalymdy aınaldyrý jáne qajetti jylýmen qamtamasyz etý úshin jetkilikti deńgeıde jóndeýden ótti, óıtkeni qazan aıynda biz 5 qazandyqty iske qostyq, shamamen 5 týrbınalyq qondyrǵy. Qalǵandary shamamen 15 qarashaǵa deıin paıdalanýǵa beriledi», dedi B.Qalıev.
Nysandy aralaý kezinde basqarma mamandary «Almaty elektr stansııalary» AQ-nyń rettelip kórsetiletin qyzmetterge arnalǵan ınvestısııalyq baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa basa nazar aýdardy. 2023 jyldyń tamyzyndaǵy jaǵdaı boıynsha ınvestısııalyq baǵdarlama aıasynda jóndeý naýqanynyń aıaqtalýy qosymsha qun salyǵynsyz 940 mln teńgeni qurady. «Almaty elektr stansııalary» AQ bekitilgen ınvestısııalyq baǵdarlamany júzege asyrýdy jalǵastyryp jatyr. 2023 jylǵa barlyǵy 2,8 mlrd teńge bekitildi, onyń 1,6 mlrd teńgesi tarıf esebinen bolsa, 1,15 mlrd teńge nesıege alyndy.
Kompanııanyń basqarma tóraǵasy orynbasarynyń mindetin atqarýshy Alekseı Skrıabın jalpy alǵanda, «Almaty elektr stansııalary» AQ quramyna kiretin barlyq kompanııaǵa 10,1 mlrd teńge bólingenin aıtty. Atap aıtqanda, 2-JEO-da bul soma – shamamen 6 mlrd. Búgingi tańda bul somanyń 3 mlrd teńgege jýyǵy ıgerilgen. Jabdyqtardy daıyndaý úshinshi tarap merdigerlerinen jumystardy satyp alý arqyly jáne ekonomıkalyq jolmen júzege asyrylady. Kompanııanyń jalpy amortızasııasy – 74 paıyz. Bul – JEO-1, 2, 3, sondaı-aq Qapshaǵaı GES-i men Kaskad GES-iniń qosyndysy.
«№1 týrbınada park resýrsyn keńeıtý sharalary júrgizilip jatyr. Árbir park resýrsy bizge kelesi úsh-bes jyl ishinde jabdyqty paıdalaný múmkindigin beredi. Biraq óndirýshi belgilegen park resýrsy óndirýshiniń sıpattamalaryn, óndiristiń qajetti deńgeıin, tıimdiligin jáne basqa da tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterdi qamtamasyz etetin metaldyń kúıi ekenin túsinýimiz kerek. Tıisinshe, aldaǵy úsh-bes jyldy qarastyratyn bolsaq, park resýrsy, uzartylýy da, shektelýi de múmkin. Sodan keıin jańa qýattardy iske qosý máselesi ótkir bolady. Osyǵan baılanysty biz qazir mundaı úlken park resýrsy joq tehnıkany aýystyrý úshin jańa stansalar salý sharalaryn qolǵa alyp jatyrmyz», dep túsindirdi kompanııanyń bas ınjeneri.
Sondaı-aq jańadan salynatyn JEO almatylyqtardyń kópten kútken úmiti edi.
«Aldaǵy jyldary jańadan jylý qazandyǵy boı kótermekshi. Jańadan jylý elektr ortalyǵy boı kóteredi. Bıyl qurylys jumystary bastalady. 2026 jyly aıaqtaý kózdelip otyr. Bul tolyqtaı zamanaýı formattaǵy gazben jylytylatyn bolady», deıdi A.Skrıabın.
Mamyr aıynda Almatyda jańa jylý elektr ortalyǵyn salýǵa 3 mlrd teńgeden asa qarjy jumsalatyny belgili boldy. JEO birinshi energoblogynda iske qosý jumystary 2024 jyldyń jeltoqsanynda bastalady. 2026 jyly Almaty JEO-2 kómir men mazýttan gazǵa kóshetini úkimet tarapynan naqtylanyp qoıdy.
Jańa stansa shyǵaryndylarǵa qatysty EO-nyń barlyq ekologııalyq talabyna jaýap beredi. Atap aıtqanda, JEO-2 iske qosylǵannan keıin atmosferaǵa zııandy zattardyń shyǵaryndylary jylyna 30,5 myń tonnadan 2,5 myń tonnaǵa, SO2 parnıktik gazdar shyǵaryndylary jylyna 4 mln tonnadan 2,5 mln tonnaǵa deıin tómendeıdi. Bul rette qatty zattar men kúkirt oksıdteriniń shyǵaryndylary alynyp tastalady, kómirtek totyǵy men azot oksıdiniń shyǵaryndylary tekshe metrge 40-50 mg-den aspaıdy. Qazirgi ýaqytta JEO-2 jylyna 2 mln tonnadan asa kómir jaǵyp, aralas sıklde jumys isteıdi.
