ULYQ BOLSAŃ, KIShIK BOL

QAZAQSTAN HALQY PREZIDENT ShEShIMIN OSYLAI BAǴALAP OTYR BAS TARTYLSA DA, ELGE KEREK ZAŃ EDI Nursultan Ábishulynyń elge arnaýyn elimizdiń bas basylymy  – “Egemen Qazaqstannyń” keshegi nómirinen oqyp shyǵyp, tanys­qa­nymda, kóńilim bosap sala berdi. Qaltarysy joq bul ne degen sheksiz aqtarylý. Shynaıy júrekten shyqqan sóz osyndaı-aq bolar. Biz bul málimdemeden Elbasy­myz­dyń el, memleket, halyq al­dyn­daǵy kishiligi men kisiligine taǵy bir aıqyn kóz jetkizgendeı boldyq. Halyqtan eshteńeni jasyrmaı, ashyq aıtqan kez kelgen memleket basshysynyń mereıi qashanda ústem. Búkpesiz sóz qashanda ótkir problemalardy birlesip sheshýdiń bir kilti bola bermek. Arnaý sózinde Memleket bas­shy­sy óziniń memleketti basqarý qyz­metine, tipti otbasy jaǵdaıyna baılanysty máselelerdi ashyq aıta otyryp, kez kelgen qasiretti jeńe bilý adam boıyndaǵy óte qajetti qasıetterdiń biri ekendigin uqtyra túsedi. Mundaı qasiret Elbasynyń otbasynda da bolǵan. Bul onyń kúıeýbalasy, úsh nemeresiniń ákesi – R.Álıevke qatysty jáıtter ekeni belgili. Respýblıka azamattaryna arna­ǵan sózinde Nursultan Ábishuly Parlament depýtattary qabyldaǵan Elbasy týraly Zańǵa qol qoıýdan bas tartatynyn málimdedi. Arnaýda atap kórsetilgenindeı, bul eli­miz­degi turaqtylyqty odan ári ny­ǵaıtý maqsatynda qabyldanǵan zań ekendigi belgili. Osy turǵyda aıtaıyn degenim, El­basy degen ataýdy respýblıka jurtshylyǵy buǵan deıin de Nursultan Ábishulyna berip qoıǵan edi. Osy kezge deıin bul ataý resmı túrde bekitilmese de, bizdiń Elba­sy­myz Nursultan Nazarbaev degen­di barsha qazaqstandyqtar óz jady­larynda ustaı bastaǵan bolatyn. Bir sózben aıtqanda, Elbasy degen ataýdy Nursultan Nazarbaevqa halyqtyń ózi berip qoıǵan edi. Osy turǵyda Parlament depýtattary­nyń Nursultan Ábishulyna osy halyq bergen ataýdy resmı túrde bekitip berýi bul tujyrymnyń ha­lyq qoldaýyna sáıkestigin aıǵaq­taı túsedi. Átteń, shirkin, osyndaı jaǵdaıda Elbasymyzdyń atalǵan zańdy bekitýden bas tartpaǵany da jón bolatyn edi-aý. Meniń oıymsha, atalǵan zań Nursultan Ábishulynyń jeke ba­syna qajet bolmasa da, ol halyq úshin, qazaqstandyq qoǵam jáne onyń bolashaǵy úshin qajet bolar edi-aý degen oıdamyn. Osyndaı zańnyń qajettiligi ári Elbasy tý­ra­ly zańdy qabyldaýdyń ýaqyty jet­keni osyǵan deıin de baıqalyp, ańǵarylyp júretin. Bul turǵyda elimizdegi Parlament depýtattary halyq kóńilinen shyǵatyn ári mem­leket bolashaǵyna onyń turaqty ósip-órkendeýine tikeleı qatysy bar zańdy qabyldaǵany basy ashyq másele. Alaıda ony Elbasy beki­tý­den bas tartty. Mundaı qadamǵa Nursultan Ábishulynyń halyqtan asqan uly joq degen qaǵıdany udaıy ustanatyny yqpal jasaǵany anyq. Qaıtkende de Elbasy týraly zań bekigen jaǵdaıda ol esh ýaqytta artyqtyq etpeıtin edi-aý degen tilek qaldy kókeıde. Qaırat JUMAǴALIEV, aqyn. ORAL. ShYNAIY MEMLEKETShIL QAIRATKER Táýelsiz Qazaqstanymyzdaǵy búgingi qol jetken jetistikte barsha otandastarymyzdyń sińirgen ózin­dik úlesi bar. Degenmen, Nursultan Nazarbaevtyń ózgemizden erekshe eńbek sińirip júrgeni jasyryn emes. Sebebi, kemel oıly kemeńger bas­shysyz álemdik ekonomıkada, álemdik saıasatta laıyqty jetis­tik­ke jetý áste múmkin bolmaıdy. Bál­kim, bázbireýler: “Qazaqstanǵa shet memleketter munaı-gaz óner­kásibin ıgerý úshin ınvestısııa sa­lady”, degen turǵyda daý aıtatyn shyǵar. Biraq alys shetelderdegi alpaýyt kompanııalardy Qazaqstan ekonomıkasyna ınvestısııa salýǵa ılandyrý sonshalyqty ońaıǵa tús­peıdi. Mine, Elbasy N. Nazarbaev aldymen osy máselege kóńil aýda­ryp, el ekonomıkasynyń saýyǵyp, órken jaıýy, iri kenishterdiń qar­qyndy ıgerilýi úshin kúsh jumsap keledi. Elbasynyń osy eńbegin qazaqstandyqtar árkez joǵary baǵalaıdy. Qazaqstandyqtardyń qurmeti men iltıpatynda da shek joq. So­nyń bir kórinisin Parlament Má­ji­lisindegi bir top depýtat Prezı­denttiń ar-namysy jáne derbes qu­qyǵyn qorǵaý týraly tıisti zańna­ma­ǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jóninde usynys aıtqan bo­latyn. О́zgerister men tolyqty­rý­lar Májiliste de, Senatta da to­lyqqandy qoldaýǵa ıe bolyp, endi zańǵa qol qoıýǵa kelgende Elba­sy­myz óz qarsylyǵyn bildirdi, óziniń, otbasynyń ar-namysyn, derbes quqyǵyn qorǵaıtyn zańǵa qol qoımady? Nege? Ras, Memleket basshysy óziniń, otbasynyń keleshektegi qamyn oılasa, atalǵan zańǵa qol qoıyp ji­berer edi. Memleket basshysy qol qoıǵan qaı zańnyń da tıisti merzimnen keıin kúshine enetini bar. Alaıda, Tuńǵysh Prezıdentimiz Nur­sultan Nazarbaev ózin de, ot­basy múshelerin de ózgeden erek­shelep, aıryqsha zańmen qorǵaýdy qajet dep tappady. Elbasy bul tý­raly Qazaqstan azamat­ta­ry­na, Parlamentke, “Nur Otan” HDP Saıası bıýrosyna joldaǵan arnaýyn­da barynsha aıqyn aıtty. Biz kezinde Nursultan Nazar­baev­ty tegin tańdamaǵan ekenbiz. Qazir sol tańdaýymyzdyń jemisin kórip kelemiz. Jalpy, Qazaqstan aza­­mattary, sonyń ishinde memle­ket­tik qyzmettegi sheneýnikter Nur­sultan Nazarbaevtyń boı­yndaǵy kóptegen qasıetinen úlgi-ónege alǵanyn qalar edik. Máselen, Memleket basshysy bola tura ózin ózgeden erekshelemegen qarapaıym­dylyǵy ónege emes pe? Memleketke shyn nıetimen qyzmet etýdiń úl­gi­sin de Nursultan Nazarbaev tany­typ keledi. Nazarbaev –shynaıy memleketshil tulǵa! Muny da úlgi tutýǵa ábden bolady. Elbasymyz eldi óziniń adamı bolmysyna tán qasıetterimen ár­daıym tánti etip keledi. Kúni keshe buǵan taǵy da kýá boldyq. Mine, osylaısha, Elbasymyzdyń kemeń­gerlik bolmysy kóz aldymyzda aıshyqtala tústi. Maqash RAHMETOV, KSRO-nyń qurmetti munaıshysy, Qazaqstannyń qurmetti ken barlaýshysy. Atyraý oblysy. ELDIŃ YQYLASY ÁRKEZ YSTYQ Buqaralyq aqparat quraldary­nan Tuńǵysh Prezıdent, Elbasy týraly zańnamaǵa  ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý jóninde elimiz  Parlamentiniń zańdardy qarap qa­byl­daǵanyn estip, oqyp bilgenbiz. Parlamentte otyrǵan halyq qalaý­ly­lary tereń oılasyp, talqyǵa salyp baryp, zańdy Elbasynyń qol qoıýyna jibergen bolatyn. Men osynyń barlyǵynyń durys­ty­ǵyna ishteı kámil sengen edim. Mine, endi  Nursultan Ábish­uly­nyń osy zańdarǵa qol qoıýdan bas tartqany týraly bilip otyrmyz. Árıne, Nursultan Nazarbaevqa elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti, El ­Ba­sy resmı mártebesi zań júzinde  bekigeni artyq bolmas edi, durys  bo­lar edi. Ony halqymyz qoldaı­dy. Alaıda, Prezıdentimiz óziniń sarabdaldyǵyn osy jerde de  kór­se­tip otyr. Halqynyń tárbıesin, saltyn, dástúrin boıyna sińirip ós­ken adamǵa tán bıik adam­ger­shi­liktiń, asqan mádenıettiliktiń kóri­nisi bul. Alpaýyt elderdiń ózin bir tary­nyń qaýyzyna syıǵyzyp,  shaıqap ketken qarjy daǵdarysynan Qa­zaqstannyń qalaı jeńil shyq­qa­nyna álem kýá. О́ndiris kásip­oryndary da, aýyl sharýashylyǵy da kóshin túzep aldy. Qazir “qoly qımyldaǵannyń aýzy qımyldaıdy” degen halqymyzdyń aqyl da naqyl sózin eshkimniń umytpaǵany abzal. Aýylda da, qalada da erinbeı tirlik etseń jaǵdaıyń jaman bolmaıdy. Prezıdent  nusqap otyrǵan jol da osyǵan saıady. Nursultan Nazarbaevtyń esimi búginde  dúnıe júzine máshhúr bol­dy. О́ıtkeni, adamzattyń barlyǵy da tynyshtyqty, beıbitshilikti qalaıdy. Táýelsiz jas memlekettiń  ıadrolyq  qarýdan bas tartýy álem­de áli  bolmaǵan oqıǵa edi. Bizdiń Elbasymyz osyndaı qadamǵa batyl bardy jáne jahandyq jappaı qarýsyzdaný bastamasyn kóregen­dikpen kóterdi. Bıyl Amerı­kadaǵy sammıtke barǵan saparyn­da Barak Obamanyń ózi Qazaqstan Prezı­denti­ne erekshe qurmetpen qarady. Qazaqstan bıyl Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etýge qol jet­­kizýi de aldymen Prezı­denti­mizdiń syrtqy bedeliniń arqa­syn­da múm­kin boldy. Osy mıssııany elimiz  qolǵa alǵaly  halyqaralyq  kópte­gen ister beıbit jolmen bite­rine senim zor. Jańa ǵasyrda aq­parat óte joǵary jyldam­dyq­pen taraı­dy. Kún saıyn álem el­de­rinde janjal, urys-keris bo­lyp jatady. Ondaı elde bere­keniń azdyǵy da belgili. Sol úshin Elbasy ekono­mı­kany damytý men eldiń ishindegi tynyshtyqty,  ta­týlyqpen ómir súrýdi qatar qoıady. Tili de, dini de, ulty da bólek jan­dar  bir atadan taraǵandaı tatý ómir súremiz. Qazaqstan halqynyń barlyǵy da Prezıdent Nursultan Nazarbaevty sarabdal saıasatker, kóshbasshy dep biledi. Jurttyń aýzynda Prezı­dentpen qatar, Elbasy degen mártebeli ataý ylǵı qatar aıtylyp oty­rady. Elbasyna degen eldiń yqy­lasy zańnan da kúshti. Ybrash ESTAEV, kásipker,  Qostanaı oblystyq máslıhatynyń depýtaty. QOSTANAI. ELBASYNYŃ KOMANDASYNDAMYN Men búginde zeınetkermin. Al kezinde elimizdiń shyǵysynda eki aýdandy basqardym. Menińshe, eńbegim jemissiz bolǵan joq. So­nyń aıǵaǵyndaı, Elbasynyń “Ba­rys” tósbelgisimen, Otanymyzdyń “Qurmet” ordenimen marapattal­dym, oblystyń qurmetti azamaty atandym. Kezinde Elbasynyń ko­man­dasynda bolyp, elimizdiń ege­men­digi men táýelsizdigine bir kisi­deı úles qosqanyma táýbe deımin. Mine, táýelsiz memleket atan­ǵa­nymyzǵa jıyrma jylǵa jaqyndap qaldy. Qazirde Qazaq elin búkil álemdik qoǵamdastyq moıyndap otyr­sa, sonyń bári tuńǵysh Pre­zıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń ustanǵan sara jolynyń durys­ty­ǵyn aıǵaqtaıdy. Iаǵnı, Elbasymyz tarıh úshin qas-qaǵym sát bolyp esepteletin osy az ǵana ýaqyt ishin­de ózin de, elin de álemge tanyta bildi. Bul turǵydaǵy halyqtyń qur­meti jóninde Nursultan Ábishuly keshe “Egemende” jarııalanǵan arnaýynda oryndy aıtyp, alǵysyn bildiripti. Men – Tarbaǵataı-Aqsýat eliniń qazaǵymyn. Son­dyq­tan alpysyn­shy jyldary eki el arasyndaǵy Jalańashkól oqıǵasyn eldiń aýzynan emes, kózimmen kór­dim desem de bolady. Shekara máse­lesin shegendeý jaıy tarıhı sát boldy dep jatqanym sol. Al bul máselede tek Qytaımen ǵana emes, basqa da kórshiles eldermen eshqandaı yń-shyńsyz ortaq mámilege kelgenimiz jáne shyndyq. Mine, Elbasynyń osyndaı-osyndaı qajyrly qaıratyn laı­yq­ty baǵalaýǵa umtylǵan res­pýb­lıka Parlamenti Májilisi men Senaty depýtattarynyń “El Basy” mártebesin zańdastyrý týraly sheshimin óz basym qýana quptap qarsy alǵan edim. Biraq, túp­tep kelgende, Memleket basshy­sy­nyń ózi aıtqandaı, maqtaý men ma­daqtan bıik turǵan jáne osy usta­nymymen qala beretindigin má­lim­degen Elbasy tómennen kóterilgen bul máselege núkte qoıyp otyr. Bolat SAPOROV, zeınetker, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Semeı qalasy. ASYL TULǴA AZAMATTYQ KО́RSETTI Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh prezıdenti Nursultan Nazarbaev kózi ashyq, kókiregi oıaý árbir azamat úshin asyl tulǵa, ardaqty azamat, sarabdal saıasatker ekendigi aıdan anyq. Ony shaǵyn maqalada tereń tolǵana aıtý múmkin emes. О́ıtkeni, Nursultan Ábishulynyń týǵan elimizdiń ósip-órkendep, álem tanyǵan tuǵyrly memleket bolýy, qazaq degen halyqtyń ataǵy asqaqtap, abyroıy buryn-sońdy kóterilmegen bıikke kóterilýine qosqan úlesi, jumsaǵan kúsh-jigeri ushan-teńiz. Ony túgel aıtyp, álemge áıgileý aldaǵy jyldardyń júgi, keıingi urpaqtyń paryzy. Meniń aıtaıyn degenim, zamandas, qarapaıym óner adamy retinde óńirge saparynda meniń otbasyma arnaıy kelip, aq dastarqanymnan dám tatqandyǵy áli esimde. Sonda da shyǵarmashylyǵym jaıly aıtyp, óleń arnaǵanmyn. О́tken jyly “Uly dalanyń uldary” atty kitapta da asyl azamatymyz jaıly qalam terbedim. Al búgin osynaý bir bıik tektilik, azamattyq tanytqanyna oraı tómendegi óleń joldaryn arnaǵandy jón kórdim. Jasa! Jasa! Qazaǵymnyń Juldyzy! Baıtaǵymnyń baqytyna jaralǵan– Tapqan uly qazekemniń bir qyzy! Qazaq aty Nursultan dep taralǵan, Bar álemge nur shashady Juldyzy! Az jurtyńdy teńestirgen álemmen Bir qazaqty myńǵa balap, ózińsiń! Utyp kelgen qarsylasty upaımen, Alla bergen qazaǵyma tózimsiń! Eliń boljap bolashaǵyn Sizbenen, Quttyqtaıdy tekti ulyn, Juldyzyn! Urpaǵynan ulylyqty dámetip, Nurgúlim der, Nursultan der ul-qyzyn! Bul sheshimiń qut ákelgeı elińe, Quttyqtaıdy Qazaq eli, ul, qyzy! Bılik aıtqan Eýrazııa tórinde, Jasa! Jasa! Qazaǵymnyń Juldyzy! Saıyn NAZARBEK, aqyn, sáýletshi, dramatýrg, etnograf. AQTAÝ. JÚREGIŃE SÚŃGI DE, TÚBIN KО́ZDE Bul ózi sońǵy kezde el-jurt pikirin ekiudaı etip, saıasat­shy­lar­dan sarapshylarǵa deıin, ony aı­ta­syz, tipti qysyr sózge oń qula­ǵyn túrip júretin keıbir aǵaıyn­darǵa júdá jaqsy ermek bolǵan taqyryp edi. Endi, mine, soǵan Elbasynyń ózi núkte qoıdy. Bile bilsek, bul sóz Nursultan Ábishulynyń halqyna adaldyǵy sııaqty demokratııa dástúrine de adaldyǵyn kórsetedi. Sondyqtan bolar, ol el-jurtynyń zań-zákún­derin de órkenıetti memleketter bıiginen kórgisi keledi. Bálkim, parlamentshiler óz sheshimderiniń durystyǵyn dáleldep te berer, biraq dana halyq Prezıdent sheshi­mi naǵyz biliktilik boldy dep otyr. Keıbir “aýzy jyldam” saıası jetekshiler Elbasyna demokratııa­ny úıretkisi keledi. Men olardan Nursultan Ábishulynyń “Ǵasyrlar toǵysynda” atty kitabyn muqııat oqýdy suranar em. Ol kitaptyń ár­bir paraǵynda jańa Qazaq eliniń derbes memleket retinde qalyp­ta­syp, qanat qataıtýyndaǵy tar jol, taıǵaq keshýleri saırap tur. Ony Elbasy naqty mysaldarmen, keremet dál tabylǵan qısyndy sózdermen sheber sýretteı bilgen. Mysaly, “О́ktemshildik pe, álde demokratııa ma?” degen taraýyn oqyp kóreıikshi. “Qazaqstannyń jáne basqa el­derdiń tájirıbesi qoǵamnyń jańa ahýalyna jetý jolyndaǵy barlyq esiktiń qulpyn birdeı asha alatyn ámbebap kilt tabyldy dep dáme­tý­diń bos áýre ekendigine kózimdi jet­kize túskendeı. Demokratııalandyrý – tııanaqty ahýaldy bilmeıtin, uzaqqa sozylatyn prosess. Qoǵam men adam ómiriniń barlyq sala­syn­da týyndap jatatyn mindetter ke­shenin sheshimdeıtin úzdiksiz pro­sess. Demokratııa jarlyqpen or­natylmaıdy. Ol bastan keshirý arqyly júzege asyrylady”, degen sóılemderdi oqyǵanda, Elbasynyń ensıklopedııalyq mol bilimine ǵana emes, sonymen birge, osynyń bárin ystyq qaırat, salqyn aqyl arqy­ly elep-ekshep el kádesine jaratyp otyrǵan biliktiligine de rıza bolasyń. Hakim Abaıdyń: Senbe jurtqa, tursa da qansha maqtap, Áýre etedi ishine qýlyq saqtap. О́zińe sen, ózińdi alyp shyǵar, Eńbegiń men aqylyń eki jaqtap. О́zińdi sengishtikpen áýre etpe, Qumarpaz bop maqtandy qýyp ketpe. Jurtpen birge ózińdi qosa aldasyp, Salpyldap saǵym qýǵan boıyńa ep pe? Qaıǵy kelse qarsy tur, qulaı berme, Qyzyq kelse, qyzyqpa, ońǵaqqa erme. Júregińe súńgi de, túbin kózde, Sonan tapqan – shyn asyl, tastaı kórme, – degen óleńiniń shyn danalyq ekenine qol qoıasyń. “Halyq aıtsa, qalt aıtpaıdy”. Elbasy eliniń júregindegi qurmetti osy salıqaly, salmaqty qadamy­men-aq ornyqtyrdy. Endeshe, Elbasynyń qorǵany da, qamaly da – eń aldymen qalyń eli – qazaǵy men osy eldegi on-san ulttyń ókilderi ekenin umytpaıyq, aǵaıyn! Saǵymbek AQShALOV, Jambyl oblysynyń  qurmetti azamaty. Jambyl oblysy.