Tobyl jaǵasyndaǵy shýaqty shahardyń merekesine oraı uıymdastyrylǵan is-sharalardyń birazy qalanyń alǵashqy qadasy qaǵylǵannan bergi bir jarym ǵasyrlyq tarıhty zerdelep, ótken kúni men búgingi jetistigin oı eleginen ótkizýge baǵyttaldy. Qıly kezeńderde taǵdyr aıdap kelgen nesheme ulttyń ókili birjola turaq teýip, tamyr jaıǵan alýan etnosty Qostanaı halqynyń ǵasyr boıy qalyptasqan ózindik kópqyrly dástúri bar. Elimiz táýelsizdik alyp, óz qolymyz óz aýzymyzǵa jetken soń, osy san arna ózgeshe jańǵyryp, birlik pen yntymaqtyń ózegindeı bolǵan qazaq mádenıetiniń aınalasyna toǵysty. Qyryq taram qamshynyń órimindeı bitisken jarasym qalada bolyp jatqan kez kelgen mádenı is-sharadan-aq aıqyn kórinip turady.
Qostanaılyqtar ádetki dástúrinen bul joly da jańylmady. Turǵyndar men syrttan kelgen qonaqtar úshin birneshe kún boıy tegin avtobýstar júrip, «Qostanaı: ataýlar men taǵdyrlar» atty ekskýrsııalyq marshrýttar uıymdastyryldy. Ortalyq alańdy dýmanǵa bólegen aýyl kórkemónerpazdary men óner ujymdarynyń «Dala Fest» jobasy aıasynda bergen konserti de kópke deıin kópshilik kókeıinde qalatyny anyq.
Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy ýnıversıtettiń aldyna qaz-qatar tigilgen aq shańqan kıiz úılerge ornalasqan «Open air Art» respýblıkalyq kórme-festıvali de jurtshylyqty erekshe áserge bóledi. Is-sharaǵa jergilikti sýretshiler men qolóner sheberlerinen tys, Astana, Almaty, Kókshetaý, Kereký, Oral, Tarazdan kelgen qonaqtar da qatysty. Mysaly, Petropavl qalasynan kelgen qylqalam sheberi Ǵalııa Ábenova bir kúnniń ishinde Qostanaıǵa arnap birneshe sýret salyp úlgeripti. Sýretshi týyndylarynyń ishinde syrly Tobyl ózeni, qala mańyndaǵy tabıǵat kórinisteri, Ál-Farabı dańǵylyndaǵy shahmat úıiniń kúmbezdi ǵımaraty bar.
– Elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen qylqalam sheberleri Qostanaıǵa arnap osyndaı sýretter saldy, óz shyǵarmalaryn kórmege qoıdy. Biz ózimiz salǵan sýretterdi qalalyq gallereıaǵa tartý etemiz. Bári osynda qalady. Qostanaı men Kerekýge ortaq uqsastyq kóp. О́te ádemi, taza ári jasyl qala. Halqy da óte jaqsy, – deıdi sýretshi.
– Sýret kórmesine qarama-qarsy qolóner buıymdarynyń kórmesi ornalasypty. Qyzylorda oblysynyń Aral aýdanynan kelgen qolóner sheberi Myrzabek Qanybaevpen de az-kem áńgimelestik.
– Qostanaıǵa osymen ekinshi ret kelip otyrmyn. Qolóner bizge Allanyń bergen bir amanaty ǵoı. Sol óz qolymyzdan shyqqan dúnıelerdi kópshilikke kórseteıik, el, jer kóreıik, ári ózimizdi jarnamalaıyq degen maqsatpen keldik. Bul kórmege negizinen, keıingi jyldary istegen kompozısııalarymdy ǵana alyp keldim. Mysaly, mynaý ózińiz kórip turǵan kompozısııamda aǵashpen qatar súıek te paıdalandym. О́ıtkeni biz súıekti de kıeli sanaımyz. Sony bir qurmettep, keıde tastaı da qoımaımyz. Yrymdap joǵary ilip qoıatynymyz bar. Endi munda myna jambas neni meńzep tur degenge kelsek, túptep kelgende bárimizdiń shyqqan jerimiz jatyrdan bastalady. Atam qazaqta «Jatqan jeri jaqsy edi. Jatyryna tartqan ǵoı» degen jaqsy sóz bar. Jambas, bir jaǵynan, syıly qonaqqa tartylatyn kádeli múshe. Al endi myna qobyz ben dombyrany biriktirgenim – bul eki aspaptyń tilinde bizdiń búkil tarıhymyz tunyp jatyr. Nebir aqyndarymyz ben súıleılerimiz tili jetpegen dúnıeni osy ekeýine syıdyryp ketken. Jalpy, osy qolónerdi mektep baǵdarlamasyna engizetin ýaqyt jetti. Mektepte beıneleý sabaǵy bar. Al tehnologııa páninde balalarǵa osyndaı músinderdi, túrli buıymdy jasatady. Biraq oǵan aǵash sııaqty tabıǵı zatty emes, hımııalyq jolmen jasalǵan qazirgi zamanaýı zattardy paıdalanady. Ol balaǵa da zııan. О́zimiz kezinde eńbek sabaǵyn oqydyq qoı. Qyz balalar keste toqydy, ilgek tikti, jamaý jamady. Al uldarǵa bólek sheberhana boldy. Soǵan baryp balǵa ustadyq, qashaýdyń, qolaranyń, shottyń ne ekenin bildik. Qazirgi balalar shotty bilmeıdi. Zamanaýı tehnıkany ıgergen durys, biraq balany qol eńbegine baýlý máselesin de umyt qaldyrmaý kerek, – deıdi qolóner sheberi.
Qostanaıǵa arnalǵan «Men turatyn qala» foto-baıqaýy, «TÚRKFest» etnomádenı birlestikterdiń respýblıkalyq festıvali, «Orda» etno-jobasy, «Kostanay Book Fair-2023» atty Qazaqstan baspalarynyń kitap kórme-jármeńkesi, sýretshiler men qolóner sheberleriniń «Open air Art» respýblıkalyq kórme-festıvali, «Qostanaı – balalyq shaqtyń qalasy» balalar shyǵarmashylyǵy festıvali sekildi mádenı-tanymdyq is-sharalar merekeniń taǵylymdyq mánin asha túskendeı.
Qostanaı
