Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Is-sharaǵa Senat depýtaty, «Bas redaktorlar klýby» QU prezıdenti Bıbigúl Jeksenbaı, «Habar» agenttigi AQ basqarma tóraǵasy Berik Ýálı, «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly, «Qazaqstan Prezıdenti teleradıokesheni» kreatıvti dırektory Ásel Tursynǵazına, ózge de tanymal telearnalar men gazetterdiń basshylary qatysty.
Konstıtýsııalyq sot tóraǵasy Elvıra Ázimova jýrnalısterge ǵımarattyń otyrystar men halyqaralyq kezdesýler ótetin zaldaryn, mýzeı men kitaphana, baspasóz ortalyǵy bólmelerin tanystyryp, jumysy týraly keńinen baıandady. «Konstıtýsııalyq sot bıyl 1 qańtardan bastap jańartylǵan nysanda jumys istep keledi. Prezıdent, Parlament depýtattary, Adam quqyqtary jónindegi ýákil jáne Bas prokýrormen qatar kez kelgen azamat endi Konstıtýsııalyq sotqa júgine alady. Osylaısha, bizdiń sot jańa sýbektilerdiń ótinishteri boıynsha qoldanystaǵy zańnamanyń Konstıtýsııaǵa sáıkestigin tekserýge baılanysty keń ókilettilikterge ıe boldy. Biz elimizdiń barlyq aýmaǵynda Ata Zańnyń ústemdigin qamtamasyz etemiz», dedi Elvıra Ázimova.
Onyń aıtýynsha, Konstıtýsııalyq sot tóraǵa men onyń orynbasaryn qosqanda 11 sýdıadan turady. Tóraǵany Parlament Senatynyń kelisimimen Prezıdent taǵaıyndaıdy. Tóraǵa orynbasaryn tóraǵanyń usynýymen Prezıdent, tórt sýdıany Prezıdent, úsh sýdıany Senat pen Májilis taǵaıyndaıdy.
«Biz Prezıdent pen Parlament depýtattarynyń saılaýy jáne respýblıkalyq referendým ótkizýdiń durystyǵyna qatysty daýlardy sheshý, sotqa júginý quqyǵyna ıe sýbektilerdiń, sonyń ishinde jeke azamattardyń ótinishteri boıynsha normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń Konstıtýsııaǵa sáıkestigin tekserý, Konstıtýsııa normalaryna túsinikteme berý, jyl saıyn Parlamentke elimizdegi konstıtýsııalyq zańdardyń jaı-kúıi týraly joldaý jiberý sekildi qyzmetterdi atqaramyz», dedi tóraǵa.
Ǵımarat ishindegi bólmelermen tanysqannan keıin Konstıtýsııalyq sot front-keńsesiniń ashylý saltanaty ótti. Joǵaryda aıtqandaı, bul mekemeniń burynǵy Konstıtýsııalyq keńesten aıyrmashylyǵy – qarapaıym turǵyndar da ótinishpen júgine alatyndyqtan, front-keńseniń ashylýy – halyqpen jumys isteýge baǵyttalǵan tıimdi joba. Bul jerde azamattardan kelip túsetin aryzdar «bir tereze» arqyly qabyldanbaq. Eger olardyń ótinishteri Konstıtýsııalyq sottyń quzyretine kirmese, azamattarǵa qaıda júginý kerektigi jaıynda quqyqtyq baǵyt-baǵdar beriledi. Al sottyń quzyreti sheńberindegi ótinishter qabyldanyp, ári qaraı óndiriske joldanady.
Front-keńseniń ashylý lentasyn senator Bıbigúl Jeksenbaı men «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly qıdy. Keńse ishinde azamattardy qabyldaý úshin úsh bólme qarastyrylǵan. Osy kúnnen bastap ol jerde zańgerler jumysyn bastap jatyr.
Odan keıin jýrnalısterge Konstıtýsııalyq sottyń segiz aıdaǵy qyzmeti týraly tanystyrylym kórsetilip, sot tóraǵasynyń orynbasary Baqyt Nurmuhanov atqarylyp jatqan jumys jaıynda baıandady. Qazirgi kúni qarapaıym azamattar túgili, keıbir zańgerlerdiń ózi Konstıtýsııalyq sottyń bylaıǵy sottardan aıyrmashylyǵyn túsine bermeıtinin atap ótken ol el turǵyndary bul jerge qalaı júginetini týraly aıtty.
«Bizge azamattar «e-Otinish» júıesi, resmı saıtta kórsetilgen mekenjaı boıynsha Konstıtýsııalyq sottyń elektrondy poshtasy, «Qazposhta» AQ arqyly tapsyrys hatpen, elordamyzdaǵy osy mekenjaıymyzǵa kelip júgine alady», degen tóraǵa orynbasary azamattardyń ótinishteri – 3 aı, al basqa sýbektilerdiń ótinishteri –
1 aı, Prezıdenttiń ótinishi 10 kún ishinde qaralatynyn atap ótti.
«Konstıtýsııalyq sottyń shyǵarǵan sheshimi túpkilikti bolyp sanalady jáne oǵan eshkim shaǵym jasaı almaıdy. Onyń sheshimi – Ata Zańnyń kúshine teń sheshim. Odan bólek, shyǵarǵan sheshimderimiz ýaqytyly oryndalýǵa tıis. Iаǵnı belgili bir normatıvtik-quqyqtyq akt Konstıtýsııaǵa sáıkes emes dep tanylsa, jaýapty memlekettik organdar 6 aıdyń ishinde tıisti zań jobasyn daıyndap, ony Parlament Májilisiniń qaraýyna engizýge tıis. Konstıtýsııalyq sottyń sheshimderi barlyq halyqqa ashyq, olar ózimizdiń resmı saıtymyzda, «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde eki tilde jarııalanyp jatyr», dedi Baqyt Nurmuhanov.
Kezdesý barysynda BAQ basshylary da óz usynystaryn bildirip, Konstıtýsııalyq sotpen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa múddeli ekendikterin jasyrmady. Máselen, senator Bıbigúl Jeksenbaı sot jumysyn keńinen nasıhattaý maqsatynda jýrnalıster arasynda baıqaý uıymdastyrýǵa bolatynyn, ásirese aımaqtyq BAQ-qa nazar aýdarý qajettigin, buǵan «Bas redaktorlar klýby» qolǵabys etýge ázir ekenin aıtsa, «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly adam óltirý, zorlyq-zombylyq qylmystary úshin elimizde óte az merzimge bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndalatynyn, sony qatańdatý úshin qandaı jumystar júrgiziletini, sondaı-aq zańdardyń memlekettik tilde jazylýy jaıynda saýaldaryn qoıyp, usynystaryn jetkizdi. «Joǵary oqý oryndaryndaǵy zań fakýltetterinde zań jazatyn mamandar daıarlaý kerek. Olarǵa memlekettik tilde zań jazý úıretilýi qajet. Táýelsizdik alǵanymyzǵa 30 jyldan astam ýaqyt ótti. Qazirgi kúni osyny túbegeıli qolǵa alyp, amal qylmasaq, bul másele áli de talaı jylǵa sozylatyn túri bar. Erteń ashy suraq jańa býyn tarapynan qoıylǵanda, tómen qarap qalmasaq ıgi», dedi Dıhan Qamzabekuly.
