Munaı tasymaldaý tehnologııasyn jetildirmek

Munaıdy qubyr arqyly tasymaldaý kómirsýtekterdi mejeli jerge jetkizýdiń eń tıimdi ádisi bolyp qala be­re­tini daýsyz. Elimizde mu­naıdy tasymaldaýdy qu­ra­myna eldegi qubyr kásip­oryn­darynyń barlyǵy kire­tin «QazTransOıl» ult­tyq kompanııasy júzege asy­rady. Sonymen qatar eldegi ken oryn­daryndaǵy munaıdyń basym bóligi tut­­qyrlyǵy jo­ǵary jáne parafındi bolyp sana­lady. Son­dyqtan olardy qu­byr arqyly tasymaldaý bir­qatar qıyndyq týǵyzyp otyr.

Munaıdy qubyrmen ta­symaldaý kezinde para­fınderdiń krıstaldanýynan jáne mu­naı­dyń tut­qyrlyǵynyń jo­ǵa­ry­la­ýynan kúrdeli más­e­­leler týyndaıdy. Máse­len, qu­byrdaǵy qysym joǵary­laıdy. Sorǵy jabdyqtaryna jum­salatyn energııa shyǵy­ny men olardyń tozýy ta­ǵy bar. Sonymen qatar qu­byrdyń ótkizý qabileti tómendeıdi. Sýyq klımattyq aımaqtarda qubyrlardyń ishki qabyrǵalarynda tikeleı parafındik shógindilerden munaıdy tasymaldaý tipti kúrdelene túsedi. Iаǵnı munaı qubyrynyń kóldeneń qımasy tarylyp, sonyń saldarynan ónimdilik tómendeıdi. Qazirgi ýaqytta Ońtústik Torǵaı oı­paty ken oryndarynda ón­diriletin munaıdyń basym bóligi 12-18 paıyz parafındi quraıdy. Quramynda para­fın­di qosylystardyń kóp bolýyna baılanysty bul maı­lar salystyrmaly túrde tez qatyp qalady. Tıisinshe bul qubyrlar arqyly tasymaldaýdy qıyndatady. Osy máseleni sheshý maqsatynda qazir munaı qubyry tras­sasy­nyń boıynda belgili bir qa­shyq­tyqqa munaı jylytý pýnktteri ornatylyp jatyr. Ekologııalyq jáne ekono­mı­kalyq sebepterge baılanys­ty munaı óńdeý kezinde jylytý ádisterin qoldanýdyń tıimsiz ekenin eskergen jón.

M.Áýezov atyndaǵy ýnı­­versıtettiń ǵylymı toby júzege asyrǵan joba para­fın­dik munaıdy ta­sy­mal­daýǵa arnalǵan depres­sor­lyq maqsatta jańa kompo­zısııa­lyq reagentter alý tehnologııasyn jasaýǵa baǵyt­talǵan. Jobanyń negizgi ıdeıa­sy – maq­ta maıyn, polıo­le­fın­­derdi jáne alıfatty spırtterdi óńdeýdiń janama ónimderi negizinde parafındi maıdyń qatý temperatýrasyn tómendetý úshin tıimdi ári qoljetimdi hımııalyq reagentterdi alý.

Elimizdiń Qashaǵan sııaq­ty iri munaı ken oryndary to­lyq jobalyq qýatqa jetkende rea­gentterge degen qa­jettilik aıtarlyqtaı arta túspek. Jos­­par boıynsha kúnine shamamen 1,5 mıllıon barrel munaı óndiriledi dep kútiledi. Sondyqtan bul jobanyń ma­ńyzy zor.

Jobanyń nátıjeleri pa­ra­fındik munaıdy jınaý jáne tasymaldaý boıynsha kásiporyndardyń munaı qu­byrlaryna qoldanylatyn bolady. Ǵalymdardyń aıtýynsha, bolashaqta bul munaı-gaz ónerkásibin jáne munaı-hımııa óndirisin damytýǵa, jańa otandyq depressorlyq reagentterdiń shaǵyn óndi­risin iske qosýǵa jáne Shym­kent qa­lasy, Túrkistan oblysy sııaq­ty halyq tyǵyz or­na­las­qan óńirlerde jańa jumys oryn­daryn ashýǵa yqpal etedi.