Medısınalyq skrınıngtik tekserýler aýrýdy ýaqytyly ári erte satysynda anyqtaýda qazirgi kúni taptyrmas ádis bolyp otyr. Qant dıabetine shaldyqqandar dıspanserlik esepke alynǵan. Taǵy 87 myń azamat osyndaı tekserýden ótip, olardyń 1 700-ine arterııalyq gıpertenzııa jáne 29 emdelýshige glaýkoma dıagnozy qoıylypty.
– Dárigerlerimiz arterııalyq gıpertenzııa, qant dıabeti, glaýkoma sııaqty aýrýlardy erte satysynda anyqtaýǵa kóńil bólip otyr. Onkologııalyq marker boıynsha zertteýler de turaqty júrgiziledi. Sút bezi obyry, jatyr moınynyń qaterli isigi, tik ishektiń qaterli isigi osy skrınıngterdiń nátıjesinde belgili bolady. Jyl basynan 34 myńnan asa adam sút bezi obyry boıynsha tekserilip, 51-inen qaterli dert anyqtaldy. Al jatyr moıny qaterligi isigi 15 áıelde tirkeldi. Kolorektaldi obyr boıynsha skrınıngten áıeldermen qosa 50-70 jas aralyǵyndaǵy er azamattar da ótýge mindetti. Aýyldyq jerlerdiń turǵyndaryna erekshe sanat retinde qaraımyz. Olar arterııalyq gıpertenzııa, glaýkoma, qant dıabeti aýrýlary jáne as qorytý músheleri, búırek, qýyqasty bezi jáne tynys alý músheleri boıynsha medısınalyq tekserýden ótedi. Máselen, aýyldyq jerlerde júrgizilgen zertteýler nátıjesinde 237 adamnyń búıregi tolyqqandy jumys istemeıtini anyqtaldy. Al as qorytý múshelerinde kináraty bar 350 emdelýshi esepke alyndy, – deıdi óńirlik densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń orynbasary Aıgúl Muqysheva.
Aımaqta jańa týǵan nárestelerge de skrınıng júrgizý jolǵa qoıylǵan. Neonataldy skrınıng dep atalatyn medısınalyq ádis jańa týǵan nárestelerdiń aǵzasyndaǵy tuqym qýalaıtyn aýrýlardy anyqtaý men dıagnostıkalaý, emdeý úshin jasalady. 5 706 sábıge álgindeı zertteýler jasalyp, olardyń 14-inen týa bitken dert, ıaǵnı aǵzasynda genetıkalyq aýytqýshylyq baıqalǵan. Mamandar em-dom durys taǵaıyndalsa, mundaı aýrýlar erte satysynda-aq emdelip, naýqas balaǵa densaýlyǵyn qalypty saqtaý úshin arnaıy preperattar tegin beriletinin aıtady.
«Tekserýden ótken sábılerdiń tórteýinde týa bitken gıpoterıoz, taǵy bireýinde fenılketonýrııa derti belgili boldy. Barlyq balany dıspanserlik esepke qoıdyq. Endi olar kepildendirilgen tegin medısınalyq kómek aıasynda em qabyldap jatyr. Buǵan qosa júkti áıelderge biz ekinshi jáne úshinshi trımestrinde perınataldy skrınıng jasaımyz. Bıyl 136 júkti áıeldiń jatyrdaǵy sábılerinen týa bitken aqaýlar anyqtalyp, 34 ananyń júktiligi merziminen buryn toqtatyldy», deıdi maman.
Pavlodar qalasyndaǵy perınataldyq ortalyqta retınopatııa dertin erte anyqtaýǵa arnalǵan oftalmologııalyq skrınıng te turaqty ótkiziledi. Munda táýekel tobyna eń áýeli shala týǵan sábıler jatqyzylady. Aq jeleńdiler 28 náresteden osyndaı aýytqýshylyqty tirkegen. Al taǵy myńdaǵan balaǵa dybystyq skrınıng jasalyp, 687 balanyń estý júıesinde kemshilik bar ekeni rastalǵan. Búginde sábılerdiń barlyǵy sýrdolog mamannyń baqylaýyna alynypty.
Bıyl óńirlik densaýlyq saqtaý basqarmasy jergilikti bıýdjet esebinen ókpe gıpertenzııasy, kıstozdy fıbroz (mýkovıssıdoz), kómeı stenozy, kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy ıdıopatııalyq artrıt, býllezdi epıdermolız, onkologııalyq aýrýlar, selıak aýrýy, zondtyq tamaqtaný arýlaryna 910,9 mln teńge somasynda qarajat qarastyrǵan. Sonymen qatar basqarma byltyrdan bastap «Qazaqstan halqyna» qorymen birlesip, Pavlodar oblysynyń emdelýshileri úshin jekelegen qymbat, sırek, orfandyq jáne basqa da tirkelmegen preparattardy satyp alý úshin jumys júrgizýde. Jyl basynan atalǵan qordyń qarajatyna jekelegen nozologııalar boıynsha 768,4 mln teńgege 31 emdelýshi angıonevrotıkalyq isiný, bulshyqet dıstrofııasy, lımfangıoleıomıomatoz, julyn bulshyqet atrofııasy, onkologııa, neırofıbromatoz jáne taǵy basqa sırek aýrýlar boıynsha medısınalyq preparattarmen qamtamasyz etildi.
A.Muqyshevanyń aıtýynsha, dári-dármekpen qamtamasyz etý máselelerindegi ashyqtyqty arttyrý sheńberinde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi 2024 jyly jańashyldyq engizýdi uıǵaryp otyr. Iаǵnı biryńǵaı farmasevtıkalyq aqparattyq júıe bazasynda dárilik preparattarǵa qajettiliktiń avtomattandyrylǵan esebin paıdalana otyryp, qanatqaqty jobany engizýdi josparlanǵan. Keler jyly óńirdiń medısınalyq uıymdarynda atalǵan esepteý júıesiniń testilik nusqasy iske qosylady.
Pavlodar oblysy
