Ujymdyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan qujat

Kún tártibine sáıkes otyrys barysynda «2007 jylǵy 6 qazan­daǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymynyń bitimgershilik qyz­­meti týraly kelisimge ózgeris­ter en­gizý týraly hattamany ratı­­fı­­kasııa­laý týraly» zań joba­sy talqylandy. Hattamaǵa 2021 jylǵy 16 qyrkúıekte Dýshan­be qalasynda Ujymdyq qaýip­sizdik keńesiniń otyrysynda qol qoıyl­dy. Qujattyń maqsaty – UQShU mú­shesi sanalmaıtyn memle­ket­terdiń aýmaqtarynda Birik­ken Ulttar Uıymynyń beıbit­shilikti saqtaý jónindegi ope­ra­sııalarynda UQShU bitim­ger­shilik kúshterin qol­daný tártibin aıqyndaý. Hat­tama aıasynda «úılestirýshi memleket» degen uǵymy engiziledi.

«Qoldanystaǵy normatıvtik-quqyqtyq aktige, bitimgershilik týraly kelisimge hattama arqyly túzetýler engizý bitimgershilik qyzmetiniń quqyqtyq negizderin odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. Máseleni retke keltirý barysynda halyqaralyq uıymdardyń bitimgershilik operasııalaryna qatysa almaıtyny anyqtaldy. Osy­ǵan baılanysty uıym múshe­leri­niń biri úılestirýshi memleket retinde áreket etedi, al qalǵan­dary qajet bolǵan jaǵdaıda oǵan qosyla alady degen sheshimge keldi. Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna múshe emes memleketterdiń aýmaqtarynda BUU bastamasymen júrgiziletin bitimgershilik operasııalarynda UQShU bitimgershilik kúshterin qoldaný tártibi naqty aıqyndaldy. Úılestirýshi memleket mártebesi Ujymdyq qaýip­sizdik týraly shart uıymy­nyń Qaýipsizdik Keńesiniń sheshimi boıynsha kez kelgen múshe memleketke berilýi múmkin», dedi qujat jóninde baıandama jasaǵan senator Ǵalıasqar Sarybaev.

Depýtattyń aıtýynsha, Birik­ken Ulttar Uıymynyń bitim­ger­shilik mıssııalaryna qaty­sý úshin Hatshylyqtyń maquldaýy­men úılestirýshi memleketke kvota bólinedi. Kvota alǵannan keıin ǵana Ujymdyq qaýipsizdik keńesi sol eldi Úılestirýshi memleket retinde maquldaı alady. Úılestirýshi memleket BUU qarajaty esebinen logıstıka, kontıngentti tasymaldaý jáne qarjylyq máseleler boıynsha ózara is-qımyl jasaıdy.

«Árbir (UQShU-ǵa múshe) memlekettiń BUU-nyń bitimger­shilik mıssııalaryna qatysýy erik­ti jáne qatysý dárejesin der­bes sheshedi. Joǵaryda atalǵan qu­jat Qazaqstan Respýblıkasy-nyń múd­delerine sáıkes keledi jáne Ujymdyq kúshteriniń ju­mys isteýin qamtamasyz etýge ba­ǵyt­talǵan, sondaı-aq jedel jáne ýaqtyly áreket etýge múm­kindik beredi. Negizinen, Qazaqstan Respýblıkasy Birikken Ulttar Uıymynyń halyqaralyq bitimgershilik úderisine belsen­di túrde qatysyp keledi jáne atalǵan hattamany ratıfıka­sııa­laý bizdiń elimiz úshin mańyz­dy qujat bolyp otyr. Senat­tyń turaq­ty ko­mı­tetterinen osy Zań bo­ıynsha eskertýler men usynys­tar túsken joq», dedi Ǵ.Sarybaev.

Sonymen qatar jalpy otyrys­ta «Ujymdyq qaýipsizdik týra­ly shart uıymyna múshe memle­ket­terdiń aýmaǵynda ujymdyq qaýipsizdik júıesiniń kúshteri men quraldary quralymdarynyń ýaqytsha bolýyna baılanysty ister boıynsha ıýrısdıksııa jáne quqyqtyq kómek kórsetý máse­l­eleri jónindegi kelisimdi ratı­fıkasııalaý týraly» jáne «Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymynyń áskerlerin (Ujymdyq kúshterin) birlesken materıaldyq-tehnıkalyq jáne medısınalyq qamtamasyz etý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobalary qaraldy.

«Qaralǵan zańdar Ujym­dyq qaýipsizdik týraly shart Uıymy­nyń qyzmetine qatysty jekelegen máselelerdi retteýge baǵyt­talǵan. Atap aıtqanda, Uıym­nyń bitim­gershilik áleýetin BUU sheń­­berinde qoldaný múmkin­digi qa­ras­tyryldy. Sonymen qa­tar zańdar aıasynda múshe-mem­le­ket­­terdiń quqyqtyq kó­mek kór­setý, materıaldyq-teh­nıka­lyq jáne medısınalyq qam­ta­masyz etý salasyndaǵy óz­ara is-qımyldyń negizderi men shart­tary anyqtalady. Osy zań­dar Uıymnyń beıbitshi­lik pen tu­raq­tylyqty nyǵaıtý jolyndaǵy is-sharalarynyń tıimdiligin art­tyrýǵa oń úlesin qosady dep sene­miz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Sonymen qatar Palata otyrysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady. Ǵaýez Nur­muhambetov Qostanaı oblysynda egin jınaý naýqanyna baılanys­ty problema týyndap otyrǵanyn aıtyp, egindi saqtaýǵa qatysty birqatar shara usyndy.

«Importtyq tuqymdardy satyp alý jáne ákelý kezinde, ylǵaldy astyqty jedel áketý jáne keptirý úshin fermerlerge QQS-ty alyp tastaýdy, avto­kólikke tıeý talaptaryna mora­torıı belgileýdi, ónimdi egis­tikten qoımalarǵa jáne astyq qabyl­daý kásiporyndaryna tasymaldaý kezinde qazirgi ýaqyttaǵy 1 ton­naǵa 100 evro mólsherinde baj sa­ly­ǵyn kózdeıtin kúnbaǵys eksportyna shekteýlerdi alyp tas­taýdy usynamyz», dedi senator.

Sultanbek Mákejanov Úkimet­ti respýblıkalyq bıýdjetten qosylǵan qun salyǵyn qaıtarý múmkindigin qarastyrýǵa shaqyr­dy. Senatordyń aıtýynsha, bul jergilikti bıýdjetke qosylǵan qun salyǵynan túsetin táýekelderdi azaıtýǵa múmkindik beredi.

«Iri salyqtardyń bir bóligin, jer­gilikti bıýdjetke berý múm­kindigi men oryndylyǵyn qaraý­dy suraımyz. Máselen, belgili bir jyldyq jıyntyq tabysy bar, belgilengen iri bıznes sýbek­ti­lerinen, korporatıvtik tabys saly­ǵyn berýdi; shaǵyn jáne orta bız­nesten óngen, qosylǵan qun sa­lyǵyn berýdi; paıdaly qazbalardy óndirýge salynatyn salyqtardy jáne ózge de tólemderdi berý usy­nylady. Odan basqa jergilikti jer­lerde qordalanyp qalǵan ózek­­ti máselelerdi sheshýdi jedel­detý úshin, jergilikti atqarý­shy or­gandarǵa is-sharalardy qar­­jy­­landyrýdy, salyqtyq jeńil­­dikterin usyna otyryp, máslıhat­tar­dyń kelisimi arqy­ly sheshý usynylady», dedi S.Mákejanov.

Bekbol Orynbasarov Mań­ǵys­taý­daǵy ornalasqan Torysh alqabyn erekshe qorǵalatyn aýmaq dep taný jáne ony oblystyń tý­rıstik marshrýtyna engizý qa­jetin aıtty. Senator mundaı biregeı tabıǵı «sharlar» álemniń sanaý­ly elderinde ǵana bar ekenin, osy tabıǵı baılyqtyń týrıstik áleýetin barynsha paıdalaný qajettigin atap ótti.

Evgenıı Bolgert elimizdegi jeke medısınalyq mekemeler­ge qatysty qatań sharalar qabyl­daýǵa ákelip soǵatyn táýekel­der­di atap ótti. Osyǵan oraı sena­­tor Densaýlyq saqtaý mı­nıstr­­ligine tegin medısınalyq kómek­tiń kepildik berilgen kóle­mi sheńberinde alǵashqy medı­sınalyq-sanıtarlyq kómek qyzmetterin satyp alý jáne ornalastyrý rásimine jiberý úshin kem degende 10 myń adamdy belgileý jónindegi normany alyp tastaýdy usynsa, Sultan Dúısembınov ult­tyq týrızm salasyndaǵy proble­malarǵa nazar aýdaryp, týrıs­tik áleýetti durys paıdalaný úshin jańa memlekettik baǵdar­lama qajet ekenin atap ótti.