Pikir • 03 Qazan, 2023

О́mir men ólim arasy

20323 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Aman-esen jeńildep, bosanýdan keıingi bólimge aýysqan kezim. Bir bólmede úsh áıel jatqanbyz. Tórdegi tósektiń janynda bala arbasy joq eken. Bala arbasy joq áıel dezınfeksııa jasaıtyn mamandaı búrkene kıinip, bir jaqqa ketti.

Ol shyǵyp ketkennen keıin kórshi ke­lin­shekten bilgenimdeı, reanıma­sııadaǵy shala týǵan shaqalaǵyna ketipti. Solaı eki kún qatynady. Biz oǵan talaı týysymyzdyń 6,5-7 aıynda týǵan shala shaqalaǵy adam bolyp ketkenin aıtyp, úmit syılaýǵa tyrysatynbyz. «Sońǵy ret ÝDZ-ge túskende balaǵa aýa jetispeı jatyr dep shuǵyl operasııamen balamdy aldy. Nebári 700 gramm bop týǵan sharanam endi reanımasııada jatyr. Aldyńǵy eki balamda omyraý sútim suıyq bolyp edi. Myna balamda qoıý bolǵanyn qaramaısyz ba? Sıstemadaǵy sábıimdi emize almaı otyrǵanym mynaý», dep kúrsindi omyraýyn saýyp otyryp. Úıde eki balasy kútip júrgenin aıtyp, kóńilin aýlaǵan boldyq. Úshinshi kúni terezege qarap turdy. Esik aldynda mýzykalatqan, anımasııalyq kıimder kıip, qoıylym qoıyp, bılep jatqan jurtty kórip tur eken. Kózinen jastyń aqqanyn ómir men ólim arasyndaǵy sábıi esine túskendikten dep oıladym. Oılanyp turǵanda palataǵa bólim meńgerýshi men taǵy bir kisi qosa kirdi. Meńgerýshi álgi áıelge: «Siz nege emińizden bas tartyp jatyrsyz? Analızderińiz jaqsy emes, sizge tolyqqandy em alý kerek. Budan keıin de bala kóterýge densaýlyq kerek qoı», dedi. Sol sátte dybys shyǵarmaı jylap alǵan kelinshek: «Maǵan endi eshteńeniń qajeti joq. Em alýdyń da máni qalmady. Meni úıge jiberińiz, qaıtqym keledi. Munda sábıim úshin ǵana júrdim, endi ol da ustap turǵan joq, ketkim keledi», dep jylap jiberdi. Janymda pysyldap jatqan sábıim aıaq-qolyn qatty daýystan erbeńdetip ketti, balama qarap, amandyǵyna shúkirlik etip, janardan ystyq jas tómen syrǵydy. E-e-e, bireý syrtta dýmandatyp jatqanda, munda bireý jylap turady eken ǵoı, sóıtsem... Meńgerýshimen qosa kirgen psıholog eken, ol sharanasynan aıyrylǵan anamen birshama áńgimelesken boldy, biraq jan jarasy jazylmaǵan kúıi, emin sońyna deıin almastan, botadaı bozdap,  shetinegen sábıin alyp perzenthanadan shyqty.

Jaqynda Shymkent qalasyn­daǵy №2 aýrýhananyń bas dárigeriniń aıt­qanyn oqyǵanda, osy jaıt oıyma oraldy. Dáriger Baqytjan Pazılov «Perzenthanada aýyr bosanǵan áıelder ǵana emes, shaqalaǵy reanı­masııada ómir men ólimniń arasynda jatqan nemese týa sala shetinep ketken analar bar. О́zgeler sábıin dýmandatyp shyǵa­ryp áketip jatqandaǵy olardyń kóńil kúıi qandaı bolary belgili. Sondyqtan artyq shý-dýmannyń ornyna perzenthana aýlasyna bir kóshet qondyryp ketseńizder, biz álgi talǵa sha­qalaqtyń aty-jónin jazyp qoıar edik», depti.

Iá, keıingi kezde perzenthanadan ana men balany toılatyp shaǵaryp alý sánge aınaldy. «Baıdyń asyn baıǵus qyzǵanady» demeńiz, ózgeniń kóńil kótergenin kóre almaı turǵan túgimiz joq. Biraq bireý ómir men ólimniń arasynda arpalysyp jatqanda, ekinshi bireýdiń dýmandatqany ersi kórinedi. Toılasyn, talasymyz joq, tek perzenthanadan tys jerde. Joǵarydaǵy dárigerdiń jap-jaqsy usynysyn toılaýdy bárinen artyq kóretinder qoldar-qoldamasy belgisiz. Dýmandatýdan bas tarta almaıtyndarǵa tym bolmasa ana men sábıdi qýanyp, úıinde qala­ǵanynsha mýzykalatyp, tipti at shaptyryp kútip alýǵa bolatynyn eske salǵymyz keledi.

Árıne, túsinigi bar adam túısigi jetip uǵynar, durys qabyldar. Al qabyl­damaı­tyndarǵa, sóz ótpeıtinderge qatań talap, qaýqarly zań kerek. О́ıtkeni sózge bireý qonaq beredi, biri toqtamaıdy. Sondyqtan bizdiń oıymyzsha, perzenthananyń mańynda, aýlasynda dýmandatýǵa, mýzyka­latyp, shýlaýǵa zańmen tyıym sa­lynýǵa tıis. Sebebi Ulttyq sta­tıstıka bıýrosynyń deregine súıensek, keıingi bes jylda (2017-2021 jyldary)

16 myń 671 bala shetinep ketken, ıaǵnı jylyna 3 myń­nan asa sábı jasqa jetpeı bul fánı­men qosh­tasqan. Ulttyq statıstıka bıýrosy byl­tyrǵy málimetti áli ashyq derekkózge shyǵarmaǵan eken. Al 2021 jyly 4 myńǵa tarta (3 732) sábı 1 jasqa deıin ómirden ótipti. Bul sanaqtyń syrtynda nebir aýyr dıag­nozben týǵan balalar, bala ústinde qaıtys bolǵan áıelder, túrli taǵdyrlar bar. Túrli taǵdyrdyń artynda shyǵaryp alatyn adamy joq nemese shar men tort túgili qajet dárisin alýǵa shamasy joq analar, eshkim perzenthanadan shyqqanyn kútpeıtin, birden balalar úıine jóneltiletin tastandylar tur... Al olar mýzykalatqandardyń qýanyshyna kóńildenip, ortaqtasa ala ma? Áı, qaıdam...