Sýretti túsirgen – Iýrıı Kım
Qazirgi kezde kásiporynnyń ataýy ózgergen. «Taraz bylǵary aıaqkıim» («TarazKojObýv») jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi retinde jumys istep jatqan ujymnyń alǵa qoıǵan maqsaty zor. Seriktestik basshylary bolashaqta otandyq naryqty tolyqtaı ózderi tikken aıaq-kıimmen qamtamasyz etýge nıettenip otyr.
Seriktestik basshysynyń orynbasary Shamýhtar Shaıýnýsovtyń aıtýynsha, 62 jyldyq tarıhy bar bylǵary kombınatqa taıaýda ǵana Qytaıdan jańa tigin mashınalaryn ákelipti. Kásiporyn ótken jyly 239 myń jup túrli aıaqkıim tikse, osy jyldyń aıaǵyna deıin 250-260 myń aıaqkıim shyǵarýdy josparlap otyr.
«Qazirgi kezde ózimiz óndiretin ónimmen otandyq naryqty tolyq qamtý maqsatynda jumys istep jatyrmyz. Biz kásiporynǵa tek qana aksessýar men qosalqy bólshekti, hımııalyq materıaldardy ákelemiz. Sondaı-aq rezeńke tósenishterdi Qytaı elinen satyp alamyz. Búgingi tańda ıtalııalyq áriptestermen jumylǵan judyryqtaı birlese jumys isteýdi qolǵa aldyq. Jyl aıaǵyna deıin jańa ónimdi naryqqa shyǵarýǵa tolyqtaı daıynbyz», deıdi seriktestik basshysynyń orynbasary Sh. Shaıýnýsov.
Bylǵary aıaqkıim óndirisimen aınalysatyn kásiporyn basshysynyń orynbasarynyń aıtýynsha, seriktestik 62 jyldan beri aıaqkıim óndirisimen aınalysyp keledi. Al keńes odaǵy tusynda ujymda 7,5 myń adam jumyspen qamtylypty. Aıaqkıim tigý isiniń sheberleri men bylǵary óńdeýshi mamandardyń eseli eńbeginiń arqasynda naryqqa shyǵyp jatqan ónimge degen suranys áli de báseńsigen emes.
Ujymda uzaq jyldar boıy talmaı ter tógip kele jatqan eńbek adamdary barshylyq. Solardyń biri – Natalıa Vajına. Ol 1977 jyly kásiptik-tehnıkalyq ýchılısheni támamdaǵan soń kombınatqa jumysqa qabyldanǵan. Áýeli aıaqkıim fabrıkasynyń sehynda eńbek etken ol ýaqyt óte kele aıaqkıimdi úrleýshi bolyp jumys istep, keıinnen brıgadır qyzmetine taǵaıyndalypty.
Bylǵary kombınatynda belsendi jumysymen kózge túsken qyzmetker eńbek ete júrip, Jambyl tehnologııalyq ınstıtýtynyń Bylǵarydan jasalǵan buıymdar tehnologııasy fakýltetine syrttaı oqýǵa túsip, 1987 jyly joǵary bilimdi maman atanady. Instıtýtty aıaqtaǵannan keıin ol sheber, tehnolog, seh bastyǵy sekildi qyzmetterdi atqarǵan.
Ýaqytynda óńir óndirisiniń brendine aınalǵan kombınattyń basynan da qıly-qıly kezeńder ótti. 1999 jyly kásiporyn bankrottyq jarııalaǵan kezde Natalıa kondıterlik ónim satyp, nápaqa taba bastaıdy. Alaıda óndiris oshaǵyndaǵy jumysyn qatty ańsaıdy. Bir kúni qaıta oralatynyna ishteı senedi. 2012 jyly kásiporyn tizginin ustaǵan jańa basshylyq baıyrǵy tájirıbeli mamandardy jumysqa qaıtadan shaqyra bastaǵan. Olardyń qatarynda Natalıa Vajına da bar. Súıikti jumysyna qaıta oralǵan ol búginde jalpy sehty basqaryp otyr.
«Zymyrandaı zýlaǵan ýaqyt bir ornynda turmaıdy eken. Ýaqyttyń kóshinen qalys qalýǵa qaqymyz joq. Qazir bári basqasha ǵoı. Biz de jańashyldyqpen jumys istep, jańa materıaldardy paıdalanyp jatyrmyz. Kásiporyndaǵy tehnıkalar da burynǵydaı emes. Ilgeride biz aıaq-kıimniń ústińgi jáne astyńǵy jaǵyn baılanystyryp tigetinbiz. Qazir aralyq qabatqa qalyńdaý etip taban salamyz. Nátıjesinde, qazirgi ónim syrtqy soqqyǵa shydamdy bolady. Ońaıshylyqpen tesilip mújilmeıdi.
Jańa tehnolgııany meńgerý biz úshin álbette qyzyq boldy. Máselen, shahterlerge arnalǵan aıaqkıimderge shaǵylystyrý elementin qoldanamyz. Ony kóbinese túngi aýysymda eńbek etetin azamattarǵa usynamyz. Mundaǵy artyqshylyq sol, shashyraǵan jaryqtan tún mezgilinde kele jatqan adamdy birden ańǵarýǵa bolady. Aıaqkıimderdiń modelin tutynýshylardyń qajettilikterine, olardy óndirýdiń erekshelikterine saı tigemiz. Sol turǵydan alǵanda bizdiń jumys burynǵyǵa qaraǵanda izdeniske toly ári qyzyqty», deıdi N. Vajına.
Bir qyzyǵy, kásiporynda N.Vajınanyń otbasy músheleri de eńbek etip júr. Naqtyraq aıtsaq, otaǵasy Sergeı men uly Aleksandr arnaıy sehta jumys isteıdi.
Kásiporyn basshylarynyń aıtýynsha, seriktestikte Natalıadan basqa Anna Kormacheva, Baıan Ismaılova sekildi uzaq jyldar boıy eńbek kórigin qyzdyryp kele jatqan tájirıbeli mamandar da bar.
Kásiporyn basshysynyń orynbasary Sh. Shaıýnýsovtyń aıtýynsha, seriktestikte jumys isteýge jastar jaǵy qulyqsyz kórinedi. Búginde ekiniń biri zańger, dáriger bolǵysy keletinin eskersek, bul bir zańdy qubylys sekildi kórinetini bar. Alaıda aldaǵy ýaqytta osy bir ótkir másele ońynan sheshilse, nur ústine nur bolar edi.
«Búgingi tańda bizdiń kásiporynda eńbek etip jatqan azamattardyń basym bóligi orta jastaǵy adamdar bolsa, keıbir qyzmetkerlerimiz zeınet jasyna jetkenine qaramastan jumys istep júr. Olarǵa alǵysymyz sheksiz. Ilgeride bizde jumys isteıtin kadrlar mektep jasynan daıyndalatyn. Qazir ondaı úrdis joq.
Bul máselemen birlesip kúresken abzal. Biz de qarap otyrǵan joqpyz. Jaqynda mamandardy daıarlaıtyn synyp ashtyq. Ol jerde biz jańa qyzmetkerlerdi oqytamyz, bilgenimizdi úıretemiz. Olarǵa óndiris isiniń sheberleri sabaq beredi», deıdi ol.
Kásiporyn jetekshileri keltirgen derekke sensek, kadr tapshylyǵyn joıý úshin óńirlik kásipkerler palatasymen memorandýmǵa qol qoıypty. Memorandým negizinde óndiris ornyna kadr daıarlaý jumysy júzege aspaq. Alaıda bul másele 3-4 jyldyń bederinde ǵana sheshiledi. Sondyqtan basshylyq osy bir kókeıkesti máseleni sheshýdiń jańa tetikterin izdestirýdi de qarastyryp otyr.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda qosylǵan qun salyǵyn qaıtarý, salalar boıynsha júktemelerdi bólý máselesin kóterdi. Shynyn aıtsaq, orta jáne shaǵyn kompanııalardyń tabysy jurt oılaǵandaǵydan áldeqaıda tómen. Soǵan qaramastan salyqty birdeı tóleımiz. Qysqasy, Prezıdenttiń júktemeni qaıta qaraý týraly nusqaýy kóńilimizdi kóterip tastady. Sondaı-aq Qasym-Jomart Kemeluly esep tapsyrýdy 30 paıyzǵa qysqartýdy tapsyrdy. Bul da durys sheshim ekeni daýsyz. О́ıtkeni túkke qajeti joq qaǵazdy toltyryp, ýaqyt shyǵyndaıtyn kez kelmeske ketti. Qazir tek óndiris kólemin arttyrý baǵytynda eńbek etken lázim», deıdi Sh. Shaıýnýsov.
Qalaı desek te kásiporyndaǵy jumys qarqyny jyl ótken saıyn arta túsken. Nátıjesinde, aıaq-kıim óndirisi jolǵa qoıylǵan. Eń bastysy, ujym basshylary jumysshylardyń erinbeı eńbek etýi úshin barlyq jaǵdaıdy qarastyrǵan. Soǵan qaraǵanda seriktestiktiń jumysy jyl ótken saıyn jandana túsetin sekildi. Eń bastysy, kadr máselesi retimen sheshilse bolǵany...
Taraz
