Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ertis-Baıan óńirinde dúnıege kelgen Alash ardaqtylarynyń esimin ulyqtaý ári búgingi ádebıette jarqyraı kórinip, sońynda qalyń oqyrmany qalyptasyp qalǵan otandyq aqyn-jazýshylardy qoldaý maqsatynda qolǵa alynǵan joba óńirimizde tuńǵysh ret ótkizilip otyr. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń arnaıy usynysymen «Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy syılyq» – aqyn, jazýshy Nurjan Qýantaıulyna, «Muzafar Álimbaev atyndaǵy syılyq» – jazýshy Maǵrıpa Qojahmetovaǵa, «Isa Baızaqov atyndaǵy syılyq» – ádebıet synshysy Ámirhan Meńdekege, «Júsipbek Aımaýytuly atyndaǵy syılyq» – aqyn, jazýshy, pýblısıst Saılaý Baıbosynǵa, «Ramazan Toqtarov atyndaǵy syılyq» – aqyn, jazýshy Aqyn Alaqanulyna, al «Máshhúr Júsip atyndaǵy syılyq» aqyn, jazýshy, ádebıettanýshy Serik Elikbaıǵa berildi. Sońǵy atalǵan úsh qalamger – kerekýlik.
Áý basta óńirlik ákimdikpen kelisim boıynsha alty syılyqtyń tórteýi ózge aımaqtarǵa buıyrýy kerek-tin. Deıturǵanmen aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Qasymhan Begmanov sońǵy sátte ózi usynylǵan syılyqtan bas tartyp, bul mártebege Serik Tóleýtaıuly ábden laıyqty dep sheshimin aıtqan. Sebebi S.Elikbaı Máshhúr Júsiptiń fenomenin zertteýde ádebı turǵydan jańalyq ákelip, «Máshhúrdiń muńy» romanyn jazdy. Osy eńbegi laıyqty baǵasyn aldy dep esepteımiz.
Jazýshylar odaǵynyń Pavlodar oblystyq fılıalynyń dırektory Serik Elikbaıdyń aıtýynsha, aqyn-jazýshylardy yntalandyrýǵa baǵyttalǵan materıaldyq qoldaý óńir basshysy Asaıyn Baıhanovtyń janashyrlyǵymen júzege asqan. Al ádebıet maıdanynda júrgen qalamgerlerdi suryptap, eńbegine qaraı syılyqqa usynýdy respýblıkalyq odaq óz jaýapkershiligine aldy.
– Bizdiń óńirimizden Aqyn Alaqanuly men Saılaý Baıbosynnyń bul syılyqqa alǵashqy bolyp iligip otyrǵanyna qýanyshtymyz. Aqyn Alaqanuly bıyl 80 jasqa kelgen qart qalamger, Mońǵolııa men elimizdiń ádebıet salasyna eleýli úles qosty. Al bıyl 65 jasqa tolyp otyrǵan pýblısıst Saılaý Baıbosynnyń ádebıetten bólek, Alash arystarynyń ǵumyryn zertteýdegi eńbegi eren.
Syılyqtar óńirimizden shyqqan 6 tarlanymyzdyń esimderimen ataldy. Bul tulǵalardyń qaı-qaısysy bolsyn otandyq aýyz ádebıeti men jazba ádebıetin damytýǵa zamanynda septigi tıdi. Qazaqtyń halyq aqyny, ánshi, akter, kompozıtor, dombyrashy Isa Baızaqovtyń esimi búginde kóp aıtyla bermeıtini ókinishti. Isa – arqaly aqyn, kezinde barsha qazaq dalasyn óziniń otty jyrlarymen aýzyna qaratty. Alaıda áıgili jerlesimizdiń esimi mektep oqýlyǵyna enbeı otyr. Endi bir tanymal tulǵamyz – jazýshy Ramazan Toqtarov fransýz tiliniń mamany bolǵan. Abaıdy ózgeshe qyrynan zerttep, otandyq ádebıette erekshe qubylys týdyrǵan romandar jazdy. Júsipbek Aımaýytuly qazaq ádebıetindegi alǵashqy kásibı prozaǵa súrleý salǵan sol edi. Muhtar Áýezov Júsekeńdi prozada ustazym dep tanyǵan. Áıgili jerlesterimizdiń esimin tanytý, ónegesin jurtqa jarııa etýde mundaı jobalardyń ómirsheńdigi zor. Jalpy, ádebıet salasyndaǵy shyǵarmashyl qaýym ár kezeńde de materıaldyq turǵydan álsiz. Olardy qarjylaı qoldaý búginde memleketimiz mańyz beretin sharýanyń biri bolýǵa tıis. Onyń ústine ana tilimizde oqıtyn kontent te azaıǵany baıqalady. Ádebıet salasynyń myqtylaryn jarnamalaý, olardy jaqsy dúnıe jazýǵa talpyndyrý úshin dál osyndaı qoldaýlar aýadaı qajet, – deıdi Serik Elikbaı.
Birneshe romannyń avtory, respýblıkalyq jyr músháıralarynyń jeńimpazy, satırashy ári pýblısıst Saılaý Baıbosyn aqyn-jazýshylardy qoldaý sharalary buǵan deıin Aqtóbe, Qaraǵandy, Semeı, Aqmola óńirlerinde turaqty ótkizilip kele jatqanyn jetkizdi. «Júsipbek pen Sultanmahmut» atty dastany kezinde respýblıkada júlde alǵan qalamger búginde Alash ardaqtylarynyń ómirin zerdeleý ústinde. Osynyń barlyǵy arnaıy syılyqtyń ıegeri atanýyna negiz bolǵan. «Sońǵy ýaqytta óńirimizdegi rýhanı salany qoldaýǵa basa mańyz berilip otyrǵany baıqalady. Pavlodar oblysynda odaqtyń nebári 20-dan astam múshesi barmyz. Olardy yntalandyrýǵa jergilikti fılıal tarapynan da, ákim-qaralar tarapynan da oń ister jasalyp jatyr. Ári-beriden soń sońymyzdan ilesken jastarǵa qanat bitiredi. Shyǵarmashyl adam ózine halyqtan ǵana emes, bılik tarapynan da durys nazar bolǵanyn qalaıdy. Sebebi memleketshildik ıdeıalardy halyqtyń júregine sheberlikpen jetkizetin, oqyrmandy zııaly bolýǵa yntalandyratyn – aqyn-jazýshylar. Olardyń kóńil kúıi durys bolsa, ádebıet te sýyrylyp alǵa shyǵady. Rýhanı salada júrgizip otyrǵan sharýalarymyzdyń barlyǵy aınalyp kelgende ana tilimizdiń aıasyn keńeıtýge baǵyttalatyny ras», dep óz pikirimen bólisti Saılaý Áshenuly. Qalamger búginde óńirimizde «Aqbettaý» jýrnalyn turaqty shyǵaryp kele jatqanyn da atap ótý kerek. Otandyq ádebıetti damytýǵa merzimdi basylym súbeli úles qosyp otyr.
Pavlodar oblysy
