Baǵa sharyqtap, buqarany shatqaıaqtatýmen keledi. Osynyń túp-tamyrynda ózderin aqtap alý úshin jalaýlatatyn jabaıy naryq ókilderiniń bıznesi jatqan joq pa eken? Árıne, ózderi óndirip, ózderi satsa, kim daý aıta alady. Qoldaıdy. Baıaǵynyń qarııasy sekildi, «bárekeldi batyrym» deıdi. Ol joq demesek te, kem. Janǵa batyp, arqany aıazdaı qarıtyny, bardy uqsatpaı, ózgege alaqan jaıatyn – alypsatarlyq.
Munyń sebebi ne degenge kelsek, onyń sebebin: el bolǵannan beri tolassyz jasalyp, nátıjesi átteńmen aıaqtalsa da, álemdik dep taǵy birin bastap, qarjy tógetin reformalardan izdegen jón. Aqıqatyna kelsek, el halqynyń ómir ózegi sanalatyn, ásirese urpaq taǵdyry aıqyndalatyn densaýlyq pen bilim berý isi reformalardan kóz ashpaı keledi. «Ońaldyq pa, omaldyq pa?» degen suraqqa keıde tutyǵyp tushymdy jaýyp bere almaı, san syltaýdy kesken shólkedeı kóldeneńdetemiz. Sózimiz jalań bolmasyn, kezinde jalaýlatqan, osy kúnderi aıǵaı-súreńniń astynda qalǵan MÁMS-ti dáıekke alsaq, jetip jatyr emes pe?
Taqyrypqa keler bolsaq, Otanymyz ár jyl saıyn dári satyp alýǵa 300 mlrd qarjy bóledi eken. Tender arqyly taratylatyny málim. Onyń astarynda da kúdik-kúmán jetip artylady. Qaptaǵan dárihanalardaǵy dári baǵasy – san túrli. Jańylmasaq, mártebeli mekemeler birer jyldyń aldynda sol qubylma baǵany jónge salamyz degen. Sheshimin tappady. Aıtyldy, qaldy-aý. Qazir árkim óz baǵasyn qoıady. Bul qalaı deseń, satýshy ıyǵyn qıqań etkizedi. Qadala surasań, ıesi men emespin deıdi. Úniń óshedi.
«Jol azabyn – tartqan biledi» degen atadan qalǵan sóz bar. Ol azapty emhanasy jaıly, molynan jaǵdaı jasalǵan, qalyń qaýymnan bólek júretinder tartpaıdy. Tartpaǵan soń bilmeıdi, jurt zaryna, olaı bolmaýy kerek dep senimsizdikpen qaraıtyny haq. Mysalǵa júginelik, dári baǵalary: ýrsosan (500 mg) – 8 690 teńge, krestor (20 mg) – 6 850, vobılon (80 mg) – 4 350, ekvator – 4 170, lıprımar – 7 000, atorıs – 3 346, osylaı kete beredi. 500, 1 myń, 2 myń teńge aınalaıyn ǵoı. Baǵa ár dárihanada ártúrlige dáıek: ýrsosan bir jerde – 6 800 teńge, basqa birinde – 8 790, krestor da – 9 myń jáne 8 myń teńge. Baǵanyń ártúrliligin satýshylar jetkiziletin el men fırmalardy alǵa tartyp, aqtalyp jatady.
Bıznes kózi me dep suraq qoıýdyń astarynda aldaǵy mysaldar jatyr. Onyń ústine qolynda bar qoltyqtan dememese, dárihana ashý kez kelgenniń qolynan kelmeıtini aıdan anyq. Ashsyn, degenmen halyq tólegen salyqtan úles alyp, halyqqa satyp paıda taýyp otyrǵan soń, jekemin deı bermeı, olarǵa da kóz qyryn salsa, kem bolmas edi. Áleýmettik dárihana bar der, ondaǵy baǵa da órship tur. Shyǵynǵa batar jaıymyz joq, deıdi.
Aınalyp kelgende, júıesizdik júıkeni juqartyp, buqarany tıtyqtatyp jatyr. Endeshe, MÁMS sekildi dárihana máselesiniń de quryq boılata bermeıtin «qupııasyn» aıtatyn sát kelgendi qoıyp, asyp ketken sekildi.
Syrqat kóbeıip, dármen azaıyp bara jatqanda, kóp adamdar jelidegi «bilgishterge» qulshynýdy kúsheıte bermek. Zulymdyǵy kóp bola tura, keńes ókimeti adam densaýlyǵyn qorǵaýdy alǵa ozdyryp edi. Qaryq qylady degen naryq qarapaıym halyqty tozdyryp bara jatqandaı. Osyny uqqan Májilis depýtattary ádiletti aıtyp shyryldaıdy.
Sonymen joǵarydaǵy dáıek, bul 150 myń zeınetaqysy bardyń iship jatqan dárileri ekenin eske salyp, bir 50, 100 myń-aq zeınetaqy, ne járdemaqy bolsyn, qymbatshylyq jaǵadan alyp turǵanda olar qolyna tıgenge tamaq ala ma, janyn jegen syrqatqa dári úshin jumsaı ma? Janbaǵysy ne bolmaq? Osyny da tarazy basynda bir sát oıly kózben teńshep kórsek qaıtedi?
