Saılaý: daıyndyq jáne ótkizý tártibi

Túrkistan oblysyna sapary aıasynda Nurlan Ábdirov ákimder saılaýy ótetin tórt óńir – Báıdibek, Maqtaaral, Sozaq, Shardara aýdandaryna bardy.

Sapar barysynda OSK basshysy H.A.Iаsaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-tú­rik ýnıversıtetiniń stýdentterimen kez­desip, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­tyń saıası júıedegi konstıtýsııalyq refor­malary týraly jan-jaqty aıtyp berdi. Kezdesýde aralas saılaý júıe­sine kóshý jáne azamattardyń bir mandat­ty saılaý okrýgteri boıynsha ókildi or­gandarǵa saılaný múmkindigi, saıası par­tııalardyń Parlament Májilisine ótý she­gin tómendetý, Parlament Májilisindegi Qazaqstan halqy Assambleıasynyń kvotasyn joıý, ótken jáne aldaǵy saılaý naýqandary, saılaý komıssııalary múshelerin oqytý týraly sóz boldy.

Kezdesýde 139 qatysýshy onlaın saýal­namaǵa qatysty. Nátıjesinde, res­pon­dentterdiń 40,3 paıyzy qashyqtan elek­trondyq daýys berýdi engizýdi qol­daı­tynyn jetkizse, 80 paıyzǵa jýyǵy el Pre­zıdenttigine kandıdattyń memleket­tik tildi mindetti túrde bilýi jáne lıngvıs­tı­ka­­lyq emtıhan tapsyrýy týraly talap­ty qoldap, daýys bergen. Saýaldamaǵa qa­ty­sýshylardyń deni (61,2%) sottylyǵy bar azamat ártúrli deńgeıdegi saılanbaly­ laýazymdarǵa usynyla almaıdy dep sanaıdy. Túrkistan jáne Jambyl oblystarynyń alty aýdanynda jastarymen ótken barlyq kezdesýdiń 392 qaty­sý­shysy osyndaı onlaın saýalnamaǵa qa­tysty. Saýaldama nátıjeleri Túrkistan qa­lasynyń stýdent­teriniń jaýaptarymen uqsas boldy.

Stýdent Dúısenbek Beıbarys ótken saılaýdaǵa buzýshylyqtar týraly jalǵan beı­nerolıkter, «Face ID» engizý jáne elek­trondyq daýys berý kezinde birneshe ret daýys berýge jol bermeý máselelerine qyzyǵýshylyq tanytty.

Sozaq aýdanynyń aýyl jastarymen­ kezdesýde N.Ábdirov aýyldyq jáne aýdan­dyq deńgeıdegi ákimderdi saılaý, saıası reformalar, onyń ishinde saıası partııa­lardy tirkeý rásimin ońaılatý týra­ly sóz qozǵady. «Saılaý júıesindegi mundaı ózgerister úmitkerler arasyndaǵy saılaý básekelestigin kúsheıtti, da­ýys berýdiń balamaly nysandaryn, saılan­baly laýazymdarǵa kandıdattarǵa qoıy­latyn talaptar kúsheıtildi», dep atap ótti Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov.

Osy talaptardy talqylaı otyryp, jergilikti turǵyn Serjan Bekmanuly prezıdenttikke kandıdat memlekettik tildi bilýge mindetti ekenin aıtty.

Keıin OSK tóraǵasy jýyrda saılanǵan Sozaq aýdany Jar­tytóbe aýyldyq okrýginiń tur­ǵyndarymen jáne ákimimen kezdesti. Jar­tytóbe aýylynyń ákimi – Túrkistan oblysyndaǵy eń jas aýyl basshylarynyń biri. Jergilikti turǵyndar onyń qyzmeti týraly oń pikir bildirdi. Máselen, zeınetker Murat Altynbekuly ákimderdi saılaý jergilikti kadrlardy irikteý men ilgeriletýdiń tıimdi joly dep sanaıdy, al aýyl turǵyny Sadyq Ábdirashuly «bul ákimniń qyzmetin baqylaý tetigi» dep tolyqtyrdy.

Báıdibek aýdanynda Nurlan Ábdirov Jambyl aýylynyń turǵyndarymen jáne olar saılaǵan ákimmen, sondaı-aq Shaıan aýylynyń jastarymen kezdesýde saılaý júıesindegi mańyzdy konstıtýsııalyq reformalar, aýdan ákiminiń aldaǵy saılaýy, aýyl ákimderin saılaýdyń jınaqtalǵan tájirıbesi jáne olardyń qyzmetin baǵalaý týraly egjeı-tegjeı aıtyp berdi. Jambyl aýylynyń turǵyny Ámir Aıdaruly aýyl ákimin saılaý tájirıbesimen bólisti. Onyń pikirinshe, ákim tańdaýdyń negizgi krı­terııi úmitkerlerdiń saılaýaldy baǵ­darlamalary bolýy qajet, sondaı-aq aýdan ákiminiń saılaýynda da halyq kandıdattardyń baǵdarlamalary negizinde daýys beredi. О́z kezeginde eńbek ardageri Seıdilda Turlybekov ákimderdi tikeleı saılaý memlekettik qyzmette tıimdi basqarýshylardy irikteý jáne ilgeriletý úshin áleýmettik lıftke aınalǵanyn aıtyp, basqa óńirdegi aýdan ákiminiń orynbasary laýazymyna konkýrstan ótken óz aýylynyń ákimin mysalǵa keltirdi.

Hımııa pániniń jas muǵalimi Zakarııa Izmahan saılaýdy baıqaý úshin qoǵamdyq birlestikter men kommersııalyq emes uıymdardy akkredıtteý ınstıtýtyn engi­­zý­di qoldap, baıqaýshylardyń kásibı deń­­geıin kóterý quraly retinde onyń mer­zim­derin naqtylady.

Shymkent qalasynda OSK tóraǵasy qalalyq jáne aýdandyq saılaý komıssııa­larynyń saılaý kezeńindegi qyzmeti, olar­dyń materıaldyq-tehnıka­lyq jab­dyq­­­talý jaǵdaıymen tanysty.

Túrkistan oblysynyń Maqtaaral jáne Shardara aýdandaryn aralaý barysynda komıssııa basshysy dástúrli túrde jas­tarmen jáne turǵyndarmen, sondaı-aq Myrzakent kentiniń ákimimen kezdesti. Kezdesýler barysynda ol aýyldyq jáne aýdandyq deńgeıdegi ákimder saıla­ýyn ótkizý erekshelikterine, halyqtyń suranysy negizinde konstıtýsııalyq ózgeristerge, aralas saılaý júıesine, aǵymdaǵy saılaý naýqandaryna, shetelde elektrondyq daýys berýge jáne saılaý júıesiniń basqa da máselelerine toqtaldy.

Myrzakent kentiniń turǵyny, eńbek ardageri Nurǵalı Turashev turǵyndardyń prezıdenttik saıası reformalardy, atap aıtqanda, aýyldar men aýdandar ákimderiniń saılaýyn engizýdi qoldaıtynyn aıtyp, bir mandatty okrýgter boıynsha saılanatyn Parlament Májilisi depýtattarynyń sanyn kóbeıtýdi usyndy. Myrzakent kentiniń turǵyndary Shadııar Baıten men Qalıbıbi Andırova ózderi saılaǵan kent ákiminiń jumysyna oń baǵa berip, aýdan ákiminiń saılaýy demokratııalyq reformalardyń jalǵasy dep sanaıdy. Maqtaaral aýdandyq máslıhatynyń jas depýtaty Súndet Kenjebaev partııalyq tizimderge jastar kvotasyn engizý bo­ıynsha prezıdenttik reformalardyń arqasynda jas azamattardyń depýtat bolý múmkindigi týraly aıtyp, ákimge kandıdattardyń iske asyrylmaıtyn saılaý aldyndaǵy ýádelerin bermeýge tıis degen pikirin bildirdi. Kolledj stýdenti Gúlnur Ańdaqulova aýdan ákimine kandıdattardy úgitteýdiń standartty emes nysandarymen, onyń ishinde jas saılaýshylarmen jandy jáne beıresmı qarym-qatynasy týraly bólisti.

Jambyl oblysyna qarasty Jýaly jáne T.Rysqulov atyndaǵy aýdanda da ákimder saılanady. О́ńirge sapary barysynda OSK tóraǵasy Jýaly aýdanynyń jastary, turǵyndary jáne Nurlykent aýylynyń ákimimen, al T.Rysqulov atyn­daǵy aýdanda aýyl jastarymen kezdesti. Kezdesýler kezinde N.Ábdirov kons­tı­týsııalyq ózgeristerdiń mánin, daýys berýdiń balamaly nysandaryn qoldanýdyń ha­lyqaralyq tájirıbesin, proporsıo­naldy júıemen qatar majorıtarlyq júıeni qoldaný, sondaı-aq aýdandyq deń­geı­degi ákimderdiń saılaýyn alǵash ret ótkizetindigi jaıly baıandady.

Jýaly aýdanynyń jastarymen kez­desýde qoǵamdyq uıymnyń ókili Asqar Qadyrqululy daýys berýdiń elek­tron­dyq júıesin paıdalaný kezinde baı­qaýshylardyń róline jáne memleket tarapynan baıqaýshylardy qoldaýǵa qyzy­ǵýshylyq tanytty. Nurlykent aýy­ly­­nyń turǵyndary ózderi saılaǵan ákim­niń bastamalaryn qoldaıdy. Máse­len, Batyrhan Naýryzbaev aýyl ákimi­niń aýyl kósheleriniń tazalyǵy men jaryq­tandyrylýy boıynsha júrgizip jatqan jumystary týraly oń pikir bildirdi.

Sapar barysynda OSK tóraǵasy Túrkistan jáne Jambyl oblystarynyń birqatar saılaý ýchaskesiniń jumysymen tanysty. Saılaý ýchaskelerine barǵan kezde ol múgedektigi bar azamattardyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý qajettiligin jáne baqylaýshylardyń jumys isteýi úshin jaǵdaıdy qamtamasyz etý qajettiligin atap ótti.

Sapar aıasynda Nurlan Ábdirovtiń tóraǵalyǵymen Túrkistan oblysynyń barlyq tórt aýdanynda jáne Jambyl oblysynyń eki aýdanynda ákim saıla­ýyn qanatqaqty rejimde ótkizý máseleleri boıynsha keńester ótti. Aýmaqtyq saılaý komıssııalary, jergilikti atqarýshy jáne quqyq qorǵaý organdarynyń basshylary atqarylyp jatqan jumys pen saılaýǵa daıyndyq týraly baıandady. OSK tóraǵasy keńesterge qatysqan laýazymdy tulǵalardyń nazaryn saılaý zańnamasyna qatań sáıkestikte saılaýdy ótkizý jáne qoǵamdyq jáne ózge de qaýipsizdikti qam­ta­­masyz etý qajettigine aýdardy.

Túrkistan jáne Jambyl oblystarynyń qanatqaqty aýdandaryna barǵan kezde ýchas­kelik saılaý komıssııalary múshe­leriniń kásibı daıarlyq deńgeıine baǵa­laý júrgizildi. Oqytý semınarlary aıa­synda dástúrli túrde «Daýys berý kúni» iskerlik oıyny ótkizilip, saılaý úde­ri­si­ne qatysýshylardyń quqyqtary men min­detteri týraly keıstik tapsyrmalar, da­ýys berý kúni týyndaıtyn standartty emes jaǵdaılar modeldendi jáne olardy she­shý tásilderine túsiniktemeler berildi.